Türkiye il plaka kodları

Türkiye'deki taşıtlarda bulunan plaka kodları

Türkiye taşıt plaka kodları, Türkiye'de taşıtlarda bulunan plaka kodlarıdır. Plakalarda coğrafi bilgi ile ilişkili bir numaralama sistemi kullanılmaktadır. Türkiye'de plakalar yetkili özel atölyeler tarafından yapılmaktadır.

Türkiye taşıt plakası

GörünümDüzenle

 
Plakalarda kullanılan mavi şerit

Plaka dikdörtgen şeklindedir ve gövdesi alüminyumdan yapılmıştır. Sol tarafta Avrupa Birliği ülkelerinde olduğu gibi 4×10 cm'lik bir mavi şerit üzerinde beyaz harflerle ülke kodu "TR" yazmaktadır. Metin, genel olarak beyaz zemin üzerine siyah karakterlerde olup resmî araçlar ve diğer kullanımlar için farklı renkler kullanılabilmektedir. Motosiklet ve traktörler hariç diğer tüm araçlarda hem ön hem de arka taraflarda plaka bulunması zorunludur. Orta kısımda diğer ülkelerle uyum çerçevesinde Ç, Ş, İ, Ö, Ü ve Ğ dışındaki Türk alfabesindeki harfler kullanılır.

Mavi şerit, Türkiye'nin 1995 yılında Avrupa Gümrük Birliği'ne girmesinden sonra AB yasalarına uyum amacıyla eklendi.[1] Mavi şerit alanı bazı zamanlar siyasî nedenlerden dolayı araç sahipleri tarafından çoğunlukla Türk bayrağı şeklinde kırmızı şerit ile beyaz ayyıldız olarak değiştirilmektedir. Bu tür değişiklikler ilgili yönetmeliklerin gri alanındadır, çünkü şeritte hangi rengin kullanılacağını açıkça belirtilmemektedir.[2]

Plaka üzerinde harf veya rakamların üzerine vida gibi plakanın kameralar tarafından okunmasını engellemesi yasal olarak engellenmiştir, Araç muayenesinden geçip karayollarına çıkabilen araçlar için verilen pul genelde plakaya yapıştırılır.

BoyutDüzenle

 
Motosiklet plakası

KodlamaDüzenle

İlk iki hanesi 27 Eylül 1962 tarihinde yayımlanan Yönetmelik uyarınca il isimlerinin alfabetik olarak sıralanmasıyla meydana getirilmiş ve yeni tarz plakalar Kasım 1962'den itibaren taşıtlara takılmaya başlanmıştır. Bu sıralamaya uzun yıllar uyulduysa da 1962 yılından sonra il statüsü verilen yerler nedeniyle alfabetik sıralama mantığı değişmiştir.

Buna göre 01'den 67'ye kadar olan plaka kodlarında iller alfabetik olarak sıralanırken 67 Zonguldak ili alfabetik olarak son ildir ancak 68'den 81'e kadar olan plaka kodları sonradan il statüsü verilen yerlere 67'den sonraki sayılar verilmiştir. 67 Zonguldak, 68 Aksaray gibi.

Ancak 01'den 67'ye kadar olan plakalarda dahi bu durum gelişen şartlar ve olaylara göre değişiklik göstermektedir.

Örn.: 31 Hatay (Antakya değil)

32 Isparta
33 Mersin (Uzun yıllar İçel adıyla bilinen il son yıllarda merkez ilçesi olan Mersin'in adını almıştır.)
34 İstanbul

Örn.: 48 Muğla

47 Mardin
46 Kahramanmaraş (Plaka kodları verildiği sırada (1962) ilin adı Maraş'tı. Daha sonra 1973'te "Kahraman" unvanı almıştır.)

Harf ve rakam grupları şöyledir:

  • "99 X 9999", "99 X 99999"
  • "99 XX 999", "99 XX 9999"
  • "99 XXX 99" veya "99 XXX 999"

Plaka türleriDüzenle

Tür Kullanım alanı Açıklama
Özel araçlar   İl merkezi dışında tescil edilen araçların plaka harfleri, aracın bağlı bulunduğu vergi dairesini, dolayısıyla bir bakıma ilçeyi belirtir. Örneğin Ankara'da "06 Pxx 99" Polatlı, "06 Nxx 99" Nallıhan, "06 ET XXXX" ise Etimesgut'tandır. Edirne'de "22 Kx 999" Havsa, "22 Lx 999" Uzunköprü, "22 Fx 999" Keşan'dandır. Okul taşıtları ve personel servis taşıtlarına özel olarak verilen tahditli plakalar, örneğin İstanbul'da "34 Lxx 999", Kocaeli'de "41 P 9999" formatındadır.
İl yönetimi ve rektörler   99 A 9999 (beyaz zemin üzerine kırmızı karakterler)
Polis   99 A 99999, 99 AA 999 veya 99 AAA 999 (mavi zemine beyaz karakterler). Polis araçlarının plakalarındaki rakam grubu, ekibin bağlı bulunduğu Büro veya Şube'yi gösterir. A harfi asayiş kelimesini temsil etmektedir.
Jandarma
06 JAA 1234
99 JAA 999 ile 99 JZZ 999 arası (mavi zemine beyaz karakterler). Doğrudan Jandarma'ya bağlı olan ekip otosu, devriye aracı, mobil karakol gibi araçlara verilen plakadır. Araçlar il jandarma komutanlığına bağlı olduğundan bağlı olunan karakol ya da komutanlık belirtilmez.
Sahil Güvenlik
34 SGH 1234
99 SGH 999 (mavi zemine beyaz karakterler). 2018 yılından itibaren eski askerî plakanın yerine verilmeye başlandı.
Uluslararası kuruluş üyeleri   99 B 9999 (beyaz zemine mavi karakterler)
Diplomatik topluluklar   99 CD 999 (beyaz üzerine yeşil)
Konsolosluklar   99 CC 999 (yeşil üzerine beyaz)
Geçici  
 
99 G 9999 (sarı üzerine siyah). En fazla 1 ay.
Geçici gümrük
  39 GMR 032
99 GMR 999 (yeşil üzerine kırmızı)
Geçici konaklama izinli yabancılar   99 MA 999 ile 99 MZ 999 arası
Suriye vatandaşları için geçici plaka   99 SAA 999 ile 99 SZZ 999 arası
Taksiler, dolmuşlar ve şehir merkezi dışı hatlı minibüsler (İstanbul)   Sarı ve turkuaz taksiler için 34 Txx 99, sarı dolmuşlar için 34 TZx 99; Büyükçekmece, Çatalca, Silivri, Sultanbeyli, Şile ilçelerindeki hatlı minibüsler ve bordo renkli taksiler için 34 TMx 99 formatındadır.
Taksiler (diğer iller)   99 T 9999
Numune   Harf grubu yerine istenilen bir metin yazılabilir. 99 [YAZI] 999
Cumhurbaşkanı  
CB 999
Cumhurbaşkanı araçta olduğu zaman "Cumhurbaşkanlığı Arması" kullanılır. Cumhurbaşkanının plaka numarası yoktur. Cumhurbaşkanlığına ait diğer araçlarda CB 999 (kırmızı üstüne altın)
TBMM Başkanvekilleri ve Milletvekilleri
TBMM 037
"TBMM simgesi" ve TBMM 999 (kırmızı üzeri altın)
TBMM Başkanı, Cumhurbaşkanı yardımcısı, Anayasa Mahkemesi Başkanı, Kabine üyeleri, Genelkurmay Başkanı, Kuvvet komutanları, bazı müsteşarlar
0019
9999 (kırmızı üzeri altın). Örneğin; 0001 (Yasama) Meclis Başkanı, 0002 (Yürütme) Cumhurbaşkanı yardımcısı, 0003 (Yargı) Anayasa Mahkemesi Başkanı, 0004 Genelkurmay Bşk.
Valilik
18 0024
99 9999 (kırmızı üzeri altın), ilk iki sayı il kodlarına göredir. Örneğin; Ankara Valisi için 06 0001 plakası vardır.
Resmî hizmete mahsus araçlar   99 AA 999: (siyah üzeri beyaz), ilk iki sayı il kodlarına göre. (Ambulans, itfaiye, belediye aracı vs.)
1996 öncesi (özel araçlar)
59 AF 2701
Sol kısımda mavi şerit bulunmamaktadır.
1962 öncesi (özel araçlar)   Siyah zemine beyaz karakterler
1996 öncesi (polis)
06 A 1234
Yeşil zemine beyaz karakterler

Askerî araç plakalarıDüzenle

Türk Silahlı Kuvvetleri demirbaşına kayıtlı araçların plaka numaraları bu sistemden farklıdır ve tamamen rakamlardan oluşur. Bu plakaların ilk rakamlarına göre;

Jandarma Genel Komutanlığı'na bağlı araçların plaka numarasındaki ikinci ve üçüncü rakamlar, bağlı bulunulan İl Komutanlığı'nı gösterir. Örneğin; plaka numarası "700" ile başlayan bir araç doğrudan Jandarma Genel Komutanlığı'na tahsis edilmişken, "706" ile başlayan bir araç ise Ankara İl Jandarma Komutanlığı'nın hizmetindedir. Örnekteki plaka numarası, Ankara İl Jandarma Komutanı'nın makam aracına aittir.

706001

Askeri araçların plaka levhalarının üzerinde bulunan yıldızlar, araçta bir General veya Amiral bulunduğunu belirtir. Bu yıldızlar Generallerin apoletlerindeki gibidir. 1 yıldız; araçta bir Tuğgeneral veya Tuğamiral olduğuna, 4 yıldız; araçta bir Orgeneral veya Oramiral olduğuna işaret eder. Bir General veya Amiral, doğrudan bir birliğin komutanı değilse aracında flama bulunmaz. Genelkurmay Başkanı'nın aracında devlet protokol sırası olan 0004 rakamı ve plaka üzerinde dört yıldız ile aracın sol önünde Genelkurmay Başkanı flaması, sağ önünde Türk bayrağı bulunur. Kuvvet komutanlarının araçlarında da devlet protokol sırasına göre verilmiş plaka numaraları, plakaların üzerinde dörder adet yıldız ve araçların sol önlerinde komutanlık flamaları bulunur. Sahil Güvenlik Komutanlığı "tümen" düzeyinde ve Sahil Güvenlik Komutanı'nın rütbesi tümamiral olduğundan dolayı makam aracının plakası üzerinde iki yıldız bulunmaktadır.

İl kodlarıDüzenle

 
İl plaka kodları
Sayı İl Sayı İl Sayı İl
01 Adana 28 Giresun 55 Samsun
02 Adıyaman 29 Gümüşhane 56 Siirt
03 Afyonkarahisar 30 Hakkâri 57 Sinop
04 Ağrı 31 Hatay 58 Sivas
05 Amasya 32 Isparta 59 Tekirdağ
06 Ankara 33 Mersin 60 Tokat
07 Antalya 34 İstanbul 61 Trabzon
08 Artvin 35 İzmir 62 Tunceli
09 Aydın 36 Kars 63 Şanlıurfa
10 Balıkesir 37 Kastamonu 64 Uşak
11 Bilecik 38 Kayseri 65 Van
12 Bingöl 39 Kırklareli 66 Yozgat
13 Bitlis 40 Kırşehir 67 Zonguldak
14 Bolu 41 Kocaeli 68 Aksaray
15 Burdur 42 Konya 69 Bayburt
16 Bursa 43 Kütahya 70 Karaman
17 Çanakkale 44 Malatya 71 Kırıkkale
18 Çankırı 45 Manisa 72 Batman
19 Çorum 46 Kahramanmaraş 73 Şırnak
20 Denizli 47 Mardin 74 Bartın
21 Diyarbakır 48 Muğla 75 Ardahan
22 Edirne 49 Muş 76 Iğdır
23 Elazığ 50 Nevşehir 77 Yalova
24 Erzincan 51 Niğde 78 Karabük
25 Erzurum 52 Ordu 79 Kilis
26 Eskişehir 53 Rize 80 Osmaniye
27 Gaziantep 54 Sakarya 81 Düzce

KaynakçaDüzenle

  1. ^ "Plakadaki AB mavisine kırmızı etiketli protesto". 3 Mart 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Eylül 2018. 
  2. ^ Yurtsan Atakan (9 Temmuz 2008). "Bir dakika karanlığın AKP karşıtı versiyonu kırmızı bantlı plakalar". Hürriyet. Erişim tarihi: 16 Eylül 2018. [ölü/kırık bağlantı]

Dış bağlantılarDüzenle