Ana menüyü aç

Bitlis (il)

Türkiye'nin bir ili

Koordinatlar: 38°31′33″K 42°23′16″D / 38.52583°K 42.38778°D / 38.52583; 42.38778

Bitlis
—  İl  —
Ülke Türkiye
Coğrafi bölge Doğu Anadolu
Yönetim
 - Vali Oktay Çağatay [1]
Yüzölçümü
 - Toplam 10.582 km2 (4.086 sq mi)
Nüfus [2]
 - Toplam 338.023
 - Yoğunluk 40,49/km² (104,9/sq mi)
 - Kır 148.648
 - Şehir 189.375
Zaman dilimi UDAZD (UTC+03.00)
İl alan kodu 434
İl plaka kodu 13
İnternet sitesi: bitlis.gov.tr

Bitlis İli, Türkiye'nin 81 ilinden birisidir.

İl Nüfusu: 341.225'tir. Bu nüfusun % 64'ü şehirlerde yaşamaktadır (2016). İlin yüzölçümü 8.294 m²'dir. İlde km²'ye 41 kişi düşmektedir. (Bu sayı merkez ilçede 65'tir.) İlde yıllık nüfus artış oranı % 0,23 olmuştur. İl merkezinin denizden yüksekliği: 1637 m.'dir.

2016 yılında TÜİK verilerine göre merkez ilçeyle beraber 7 İlçe, 13 belediye, bu belediyelerde 123 mahalle ve ayrıca 348 köyü vardır.

İsmi Makedonya Kralı Büyük İskender’in şehirdeki kaleyi yaptırttığı komutanlarından Bedlis’ten gelmektedir. Tarihsel yapıların ağırlıkta olduğu bir vadi içinde kurulduğundan “Vadideki Güzel Şehir” diye anılır.

TarihçeDüzenle

Bitlis M.Ö. 1400 yıllarından itibaren Urartular’ın yerleşim alanıydı. MÖ11. yüzyıla kadar Urartular’ın yurdu olmaya devam eden ve 7. Yüzyıla kadar Asurlalar, 6. Yüzyıla kadar ise Medler’in yönetimi altında kalan Bitlis, daha sonra Pers Krallığı'nın kurulması ile 2. Darius tarafından ele geçirilmiştir. MÖ 4. yüzyılda Makedonya Kralı Büyük İskender’in yönetimi altına giren ve MS 2. yüzyılda Roma İmparatoru Trajan tarafından ele geçirilen Bitlis, 7. yüzyıla kadar Doğu Roma yönetiminde kaldı.

Türkler’in 10. yüzyılla birlikte başlayan Anadolu akınları sırasında önemli bir uğrak yeri haline gelen ve bu tarihlerde Alp Arslan ve ordularını Ahlat’ta konuk eden Bitlis'in Türklerin Anadolu’ya açılmasında çok önemli bir rolü de üstlenmiş oldu. 13. Yüzyılda Eyyübiler ve daha sonra Harzemşahlar ve Moğollar'ın saldırısına uğrayan ve 1514 yılındaki Çaldıran Muharebesi'yle Osmanlı egemenliğine giren Bitlis, Osmanlı İmparatorluğu’nun idaresi altında ilim, sanat ve kültür merkezi haline geldi. I. Dünya Savaşı esnasında bir süre Çarlık Rusya’nın işgali altında kalan Bitlis, Cumhuriyet'in ilanından sonra il yapıldı. Bitlis adını Bedlis'ten almıştır. Bitlis'in en büyük ve en gelişmiş ilçesi Tatvan'dır.

İlçelerDüzenle

2010 TUIK verilerine göre merkez ilçeyle beraber 7 ilçe, 8 belde ve 340 köy vardir. İlçeler;

NüfusDüzenle

Bitlis il nüfus bilgileri
Yıl Toplam Sıra Fark Şehir - Kır
1965[3] 154.069 64
  %28     43.813
110.256     %72  
1970[4] 185.473 63 %20 
  %32     59.939
125.534     %68  
1975[5] 218.305 67 %18 
  %35     76.702
141.603     %65  
1980[6] 257.908 62 %18 
  %36     93.757
164.151     %64  
1985[7] 300.843 56 %17 
  %40     119.626
181.217     %60  
1990[8] 330.115 53 %10 
  %43     142.947
187.168     %57  
2000[9] 388.678 49 %18 
  %56     219.511
169.167     %44  
2007[10] 327.886 55 -%16 
  %55     179.260
148.626     %45  
2008[11] 326.897 55 -%0 
  %52     168.824
158.073     %48  
2009[12] 328.489 55 %0 
  %51     168.988
159.501     %49  
2010[13] 328.767 56 %0 
  %51     168.787
159.980     %49  
2011[14] 336.624 55 %2 
  %53     178.788
157.836     %47  
2012[15] 337.253 55 %0 
  %54     182.939
154.314     %46  
2013[16] 337.156 55 -%0 
  %55     184.454
152.702     %45  
2014[17] 338.023 55 %0 
  %56     189.375
148.648     %44  
2015[18] 340.449 55 %1 
  %57     194.928
145.521     %43  
Güncel Nüfus Değerleri tablosu (2018):[19]Düzenle

Bitlis ili nüfusu: 349.396'dür. Bu nüfusun %65,1'i şehirlerde yaşamaktadır (2018 sonu). İlin yüzölçümü 8.294 km2'dir. İlde km2'ye 42 kişi düşmektedir. (Bu sayı Güroymek'ta 93’dür.) İlde yıllık nüfus artış oranı % 2,32 olmuştur.

01 Şubat 2019 TÜİK verilerine göre merkez ilçeyle beraber 7 İlçe, 13 belediye, bu belediyelerde 123 mahalle ve ayrıca 348 köy vardır.

Nüfus artış oranı en yüksek ve en düşük ilçeler: Ahlat (% 3,64)- Adilcevaz (% 0,5)

İlçelerin Nüfusu ve Artış Oranları-Belediye, Mahalle, Köy Sayıları-Şehir ve Köy Nüfusları ve Oranları-Km2 ye Düşen Kişi Sayısı
İlçe Nüfus 2018 Nüfus Artışı % Belediye S. Mah.Say. Şehir nüfus Köy Say. Köy Nüfus Şehirli % Alanı km2 Yoğunluk
Adilcevaz 30.376 0,50 2 15 16.963 28 13.413 55,8 1.586 19
Ahlat 40.806 3,64 2 15 29.559 26 11.247 72,4 1.153 35
Güroymak 47.742 2,57 3 28 33.805 26 13.937 70,8 515 93
Hizan 34.186 1,42 1 10 12.127 75 22.059 35,5 1.021 33
Merkez 71.501 1,91 2 22 55.783 76 15.718 78,0 1.064 67
Mutki 32.090 1,03 2 11 4.924 60 27.166 15,3 1.069 30
Tatvan 92.695 3,34 1 22 74.389 57 18.306 80,3 1.885 49
BİTLİS 349.396 2,32 13 123 227.550 348 121.846 65,1 8.294 42

KonumDüzenle

Konum Bilgileri
İlçe Kuruluş Yılı[20] Alanı km² Rakım mt. Merkeze Uzaklık km[21] Ulaşan Yollar[21]
Adilcevaz 1953 1.586 1.683 85 E E99/  -11, 13-07
Ahlat Cumh.önce 1.153 1.703 62 E E99/  -11, 13-02, 13-01
Bitlis Merkez 1.064 1.637 E E99/  -13, 13-76, 13-25
Güroymak 1987 515 1.308 33   -31
Hizan 1936 1.021 1.472 52   =>13-25=>13-05=>13-26
Mutki Cumh.önce 1.069 1.486 21   -13=>13-75
Tatvan 1936 1.885 1.656 25   -32, E E99/  -12
BİTLİS 1935 8.294

SporDüzenle

Ana madde: Bitlis'te spor

2018-19 sezonunda BAL'da Özgüzeldere Spor yer almaktadır.Türkiye Bayanlar Voleybol İkinci Ligi de Bitlis Gençlik Spor (çekildi), erkeklerde TÜRŞAD yer almaktadır. Türkiye Erkekler Voleybol Bölgesel Ligi nde 2 takım bulunmaktadır.

Futbol Türkiye Kupası 'nda Özgüzeldere Spor, 3.turda Kastamonuspor 1966' a elenmiştir.

Bitlis'in önemli spor tesisleri: Bitlis 8 Ağustos Stadyumu (2.550), Tatvan Spor Salonu (500), Merkez Çiftkaya, Rahvan, Dideban, Tatvan Nemrut ve Yumurtatepe, Ahlat Serinbayır olmak üzere 7 adet kayak merkezi bulunmaktadır.

KaynakçaDüzenle

  1. ^ "Yeni Valiler Kararnamesi Resmi Gazete'de yayımlandı: 39 ilin valisi değişti". Haberturk.com. 27 Ekim 2018. 5 Kasım 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Kasım 2018. 
  2. ^ "2014 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 10 Şubat 2015 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Şubat 2015. 
  3. ^ "1965 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  4. ^ "1970 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  5. ^ "1975 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  6. ^ "1980 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  7. ^ "1985 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  8. ^ "1990 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  9. ^ "2000 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  10. ^ "2007 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  11. ^ "2008 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  12. ^ "2009 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  13. ^ "2010 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  14. ^ "2011 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  15. ^ "2012 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 20 Şubat 2013 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Mart 2013. 
  16. ^ "2013 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014. 
  17. ^ "2014 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 10 Şubat 2015 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Şubat 2015. 
  18. ^ "2015 genel nüfus sayımı verileri" (html) (Doğrudan bir kaynak olmayıp ilgili veriye ulaşmak için sorgulama yapılmalıdır). Türkiye İstatistik Kurumu. Erişim tarihi: 13 Nisan 2016. 
  19. ^ TÜİK 1 Şubat 2019 Verileri
  20. ^ İçişleri Bakanlığı- İller İdaresi Genel Müdürlüğü
  21. ^ a b karayolları Genel Müdürlüğü

Dış bağlantılarDüzenle