Bingöl (il)

Türkiye'nin Doğu Anadolu Bölgesi'nde bir il

Bingöl, Türkiye'nin Doğu Anadolu Bölgesi'nde yer alan bir ildir.

Bingöl
İlin Türkiye'deki konumu
İlin Türkiye'deki konumu
Ülke Türkiye
Coğrafi bölge Doğu Anadolu
İdare
 • Vali Kadir Ekinci [1]
Yüzölçümü
 • Toplam 8,004 km² (3.090 mil²)
Nüfus
 • Toplam 266.019
 • Kır
110.322
 • Şehir
155.697
Zaman dilimi UTC+03.00 (TRS)
İl alan kodu 426
İl plaka kodu 12
Yüzen adalar Solhan, Bingöl
Haserek Kayak Tesisleri
Bingöl Üniversitesi Uygulama Oteli ve Termal Tesisleri
Buban bacaları
Külahlı taşlar

İl nüfusu: 281.768'dir. Bu nüfusun %67,7'si şehirlerde yaşamaktadır (2020 sonu). İlin yüzölçümü 8.004  km2'dir. İlde  km2'ye 35 kişi düşmektedir. (Bu sayı merkez ilçede 91’dir.)[3] İl merkezinin denizden yüksekliği: 1159 m.'dir.

04 Şubat 2020 TÜİK verilerine göre 8 İlçe, 11 belediye, bu belediyelerde 68 mahalle, ayrıca 320 köy bulunmaktadır.[3]

YönetimDüzenle

İllerde protokolde ilk sırada yer alan Vali, merkezî yönetimi temsil eder ve Cumhurbaşkanı tarafından atanır. Büyükşehir dışındaki illerde yerel yönetim, şehirler düzeyindedir. Belediye Başkanı, belediye sınırları içinde kalan seçmenin oy çokluğu ile seçilir. Ayni seçmen İlçe Belediye Meclisi için de oy kullanarak ilçelerin belediye meclisleri oluşturur. İldeki bütün seçmenler ayrıca il genel meclisi için de oy kullanarak, İl Genel Meclisinin oluşumunu sağlarlar.

İl genel meclisi ve belediye meclisi üyelikleri için yapılan seçimlerde onda birlik baraj uygulamalı nispî temsil sistemi, belediye başkanlığı seçiminde ise çoğunluk sistemi uygulanır. İl genel meclisi ve belediye meclisi üye sayıları ilçe nüfusuna göre, kontenjandan kalan sayıların partilere dağılımı ise D'Hondt Sistemine göre belirlenir (Kanun:2972-Madde:23).

İl Genel Meclisi, İl Özel İdaresinin karar organıdır ve başkanını üyeleri arasından gizli oyla seçer. Ayrıca İl Genel Meclisi kendi içinden gizli oyla bir yıl görev yapacak 5 kişilik İl Encümenini seçer.[4][5]

Merkezî yönetim, vali ve il müdürlerinden oluşur. İl Özel İdaresi (İl Genel Meclisi ve İl Encümeni) seçilmişlerden oluşur ancak vali başkanlığında görev yapar. Yerel yönetim ise belediye başkanları ve belediye meclislerinden oluşur.

Bingöl valisi, 1974 Sorgun doğumlu Kadir Ekinci'dir. 5 Kasım 2018'de Beypazarı Kaymakamı iken atanmıştır.[6]

Bingöl Belediye Başkanı, 1970-Bingöl doğumlu Erdal Arıkan (AK PARTİ), 31 Mart 2019 seçimlerinde %38,6 oy oranıyla seçilmiştir.[7]

2019 Türkiye yerel seçimleri sonuçlarına göre Bingöl İl Genel Meclisi üye sayısı: 15 AK Parti, 3 CHP, 3 HDP ve 2 MHP olmak üzere 23’tür. Bingöl Belediye Meclisi ise 16 AK Parti, 9 HDP ve 6 MHP olmak üzere 31 üyeden oluşur.[8]

2018 Türkiye genel seçimleri sonucuna göre Bingöl'ün Türkiye Büyük Millet Meclisi'ndeki milletvekili sayısı 3'tür: 2'si AK Partili (Cevdet Yılmaz ve Feyzi Berdibek) ve 1 tanesi de HDP'lidir (Erdal Aydemir).[9]

TurizmDüzenle

 
Göl mezrası Ilıcalar, Bingöl
 
Zağ mağarası Solhan, Bingöl

Orman zenginlği bakımından Türkiye'de 33. sırada yer alan Bingöl'de başlıca turistik gezilecek yerler şunlardır; Kös Kaplıcaları, Hesarek Kayak Merkezi, Yolçatı Kurucadağ Kayak Merkezi, Çır Şelalesi, Sülbüs Dağı, Şerafettin Dağları, Göl Mezrası, Buban Bacaları, Yüzen Adalar Tabiat Anıtı, Kiğı ve Seberitas Kaleleri.

EkonomiDüzenle

Bingöl Türkiye'de arıcılığın yapıldığı önemli illerdendir. 84.269 adet kovandan 1263 ton bal elde edilir. 14,9 kg ile kovan başına verim Türkiye ortalamasının (14,5 kg) az üzerindedir. Türkiye'deki kovan sayısı ve bal üretiminin %1,5'ini Bingöl gerçekleştirir.[10] Tarım ve hayvancılığın da ön planda olduğu şehirde Sütaş'ın kurduğu dördüncü entegre tesisleri bulunmaktadır.[11]

NüfusDüzenle

Güncel Nüfus Değerleri (TÜİK 4 Şubat 2021 verileri)[3]

Bingöl ili nüfusu: 281.768'dir. Bu nüfusun %67,7'si şehirlerde yaşamaktadır (2020 sonu). İlin yüzölçümü 8.004  km2'dir. İlde  km2'ye 35 kişi düşmektedir. (Bu sayı merkez ilçede 91’dir.) İlde yıllık nüfus artış oranı  % 0,70 olmuştur. Nüfus artış oranı en yüksek ve en düşük ilçeler: Yayladere(% 6,88)- Genç (-% 0,82)

04 Şubat 2021 TÜİK verilerine göre merkez ilçeyle beraber 8 İlçe, 11 belediye, bu belediyelerde 68 mahalle ve ayrıca 320 köy vardır.

2020 yılı sonunda Bingöl ili ve ilçelerinin yerleşim yeri ve nüfusla ilgili sayısal bilgileri
İlçe Nüfus

2019

Nüfus

2020

Nüfus

Artışı %

Belediye

Sayısı

Mahalle

Sayısı

Köy

Sayısı

Köy

Nüfusu

Şehir

nüfusu

Şehirde

oturan %

Alanı

 km2[12]

 km2'ye

düşen kişi

Adaklı 8.550 8.509 -0,48 1 7 32 5.387 3.122 36,69 825 10
Genç 34.181 33.902 -0,82 1 5 68 13.101 20.801 61,36 1.443 23
Karlıova 29.174 29.313 0,48 1 6 47 20.581 8.732 29,79 1.566 19
Kiğı 4.578 4.863 6,23 1 3 25 1.906 2.957 60,81 483 10
Merkez 164.835 165.867 0,63 3 29 88 35.007 130.860 78,89 1.814 91
Solhan 33.655 34.326 1,99 2 7 27 12.622 21.704 63,23 1.033 33
Yayladere 2.021 2.160 6,88 1 6 20 1.003 1.157 53,56 417 5
Yedisu 2.818 2.828 0,35 1 5 13 1.415 1.413 49,96 423 7
BİNGÖL   279.812 281.768 0,70 11 68 320 91.022 190.746 67,70 8.004 35

İlin yıllara göre nüfuslarıDüzenle

Bingöl il nüfus bilgileri
Yıl Toplam Sıra Fark Şehir - Kır
1965[13] 150.521 65
  %14     20.401
130.120     %86  
1970[14] 177.951 64 %18 
  %20     35.451
142.500     %80  
1975[15] 210.804 69 %18 
  %22     45.961
164.843     %78  
1980[16] 228.702 68 %8 
  %24     54.997
173.705     %76  
1985[17] 241.548 67 %6 
  %25     61.199
180.349     %75  
1990[18] 250.966 65 %4 
  %35     86.648
164.318     %65  
2000[19] 253.739 66 %1 
  %49     123.470
130.269     %51  
2007[20] 251.552 63 -%1 
  %56     141.703
109.849     %44  
2008[21] 256.091 64 %2 
  %54     137.286
118.805     %46  
2009[22] 255.745 64 -%0 
  %54     138.574
117.171     %46  
2010[23] 255.170 64 -%0 
  %54     138.069
117.101     %46  
2011[24] 262.263 64 %3 
  %56     147.081
115.182     %44  
2012[25] 262.507 64 %0 
  %57     150.166
112.341     %43  
2013[26] 265.514 64 %1 
  %57     150.556
114.958     %43  
2014[27] 266.019 64 %0 
  %59     155.697
110.322     %41  
2015[28] 267.184 64 %0 
  %60     160.614
106.570     %40  

KonumDüzenle

Konum Bilgileri
İlçe Kuruluş Yılı[29] Alanı km² Rakım mt. Merkeze Uzaklık km[30] Ulaşan Yollar[30]
Bingöl Merkez   1.814 1.159     -27,   -07, 12-75
Adaklı 1987 825 1.507 78   -27=>12-75=>12-76
Genç 1926 1.443 1.018 21   -07, 12-25
Karlıova 1934 1.566 1.824 70   -05, 12-03
Kiğı Cumh.önce 483 1.519 75   -27=>12-75=>12-77
Solhan 1932 1.033 1.424 57   -28
Yayladere 1987 417 1.569 108   -26=>23-09=>23-07=>12-78
Yedisu 1990 423 1.534 129   -05=>12-82
BİNGÖL 1935 8.004

SporDüzenle

2018-2019 sezonu sonunda, Bölgesel Amatör Lig'de 12 Bingölspor grup 8'incisi, Karlıova Yıldırımspor grup 10'uncusu olmuştur.

Ziraat Türkiye Kupası'nda Karlıova Yıldırımspor ilk turda elenmiştir.

2020-2021 sezonu Voleybol Efeler Liginde mücadele eden Solhanspor, ligi 9. sırada tamamlamıştır.

Bingöl'ün önemli spor tesisleri: Bingöl Şehir Stadyumu (3.000), Merkez Karşıyaka Spor Salonu (5.000), Merkez Kapalı Yarı-Olimpik Yüzme Havuzu (500), Haserek' ve Yolçatı Kayak merkezleri.

KaynakçaDüzenle

  1. ^ "Yeni Valiler Kararnamesi Resmi Gazete'de yayımlandı: 39 ilin valisi değişti". Haberturk.com. 27 Ekim 2018. 5 Kasım 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Kasım 2018. 
  2. ^ "2014 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 10 Şubat 2015 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Şubat 2015. 
  3. ^ a b c "Güncel Nüfus Değerleri". tuik.gov.tr. 17 Ağustos 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Şubat 2021. 
  4. ^ "Arşivlenmiş kopya". 5 Kasım 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Ocak 2020. 
  5. ^ "Arşivlenmiş kopya" (PDF). 18 Haziran 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Ocak 2020. 
  6. ^ "Arşivlenmiş kopya". 3 Temmuz 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Ocak 2020. 
  7. ^ http://www.bingol.bel.tr/baskaninozgecmisi.php
  8. ^ "Arşivlenmiş kopya". 1 Ocak 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Ocak 2020. 
  9. ^ "Arşivlenmiş kopya". 2 Ocak 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Ocak 2020. 
  10. ^ SANDAL, Ersin Kaya; KAN, Celal (2013). "Bingöl İli'nde Arıcılık Faaliyetleri". Türk Coğrafya Dergisi. 21 Kasım 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Kasım 2016. 
  11. ^ Sütaş Bingöl Entegre Tesisleri
  12. ^ "Arşivlenmiş kopya" (PDF). 24 Ekim 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Şubat 2020. 
  13. ^ "1965 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  14. ^ "1970 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  15. ^ "1975 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  16. ^ "1980 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  17. ^ "1985 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  18. ^ "1990 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  19. ^ "2000 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  20. ^ "2007 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  21. ^ "2008 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  22. ^ "2009 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  23. ^ "2010 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  24. ^ "2011 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  25. ^ "2012 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 20 Şubat 2013 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Mart 2013. 
  26. ^ "2013 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014. 
  27. ^ "2014 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 10 Şubat 2015 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Şubat 2015. 
  28. ^ "2015 genel nüfus sayımı verileri" (html) (Doğrudan bir kaynak olmayıp ilgili veriye ulaşmak için sorgulama yapılmalıdır). Türkiye İstatistik Kurumu. Erişim tarihi: 13 Nisan 2016. 
  29. ^ İçişleri Bakanlığı- İller İdaresi Genel Müdürlüğü
  30. ^ a b Karayolları Genel Müdürlüğü

Dış bağlantılarDüzenle

Bingöl Köy ve Kasabaları Web Sayfaları