Sivas (il)

Türkiye'nin bir ili

Sivas, Türkiye'nin İç Anadolu Bölgesinde yer alan bir il. Sivas ili, Mezopotamya ve arasında kervanların geçtiği bölgede olduğu için, Selçuklular döneminde tüccarların ziyaret ettiği bir merkez haline gelmiştir. Türkiye'de Konya'dan sonra en çok Selçuklu eserinin bulunduğu il Sivas'tır. 13. yüzyıla ait Gök Medrese, Çifte Minareli Medrese ve Mavi Medreseleri çini sanatı açısından mutlaka görülmeye değer yerlerdir. Ulu Camii ise 1100 yılında inşa edilmiştir. Ayrıca Sivas, Türkiye'nin yüzölçümü açısından en büyük ikinci ilidir. 2016 sonu TÜİK verilerine göre İl nüfusu: 621.224, merkez nüfusu:365.165'tir.

Sivas
Ülke Türkiye
Coğrafi bölge Karadeniz - İç Anadolu - Doğu Anadolu
İdare
 • Vali Salih AYHAN
Yüzölçümü
 • Toplam 28,488 km² (10.999 mil²)
Nüfus
 • Toplam 623.116
 • Kır
176.453
 • Şehir
446.663
Zaman dilimi UTC+03.00 (UDAZD)
İl alan kodu 346
İl plaka kodu 58

Sivas Kızıldağ'dan doğan Kızılırmak, Köse Dağı'ndan doğan Yeşilırmak ve yine Köse Dağı'ndan doğan Fırat'ın en önemli kollarından biri olan Karasu Nehri, Sivas ili sınırları içinde doğmaktadır. Sivas coğrafi açıdan kıraç, yeşili az, sert iklimli bir yerdir. İkliminin elverdiği ölçüde yetiştirilebilen ancak tahıl ürünleri, şeker pancarı, patates gibi ürünlerdir.

Türk Kurtuluş Savaşı'nın temellerinin atıldığı, Selçuklu devrinin dev eserleriyle süslü, yüzölçümü bakımından Konya'dan sonra ikinci sırada yer alan bir ilimiz. Sivas ili topraklarının büyük kısmı İç Anadolu'nun yukarı Kızılırmak bölümünde diğer kısımları ise Karadeniz ve Doğu Anadolu bölgesinde olup, 35° 50’ ve 38° 14’ doğu boylamları ile 38° 32’ ve 40° 16’ kuzey enlemleri arasında yer alır. Kuzeyden Giresun, Ordu ve Tokat; doğudan Erzincan; güneyden Malatya, Kahramanmaraş, Kayseri; batıdan Yozgat illeriyle çevrilidir. Trafik numarası 58’dir.

Sivas'ta Batı Anadolu ağzı kullanılmaktadır.[2]

AdlandırmaDüzenle

Şehrin adı kentin antik dönemdeki adı olan Sebastia sözcüğünün evrimleşerek Türkçeleşmesiyle bugünkü halini almıştır. Sebastia ismi de Yunancada saygıdeğer, yüce anlamına gelir ki, Latince Augustus'un Yunanca karşılığıdır. Bu da Pontuslar tarafından kurulan kentin Roma İmparatoru Augustus onuruna onun ismiyle adlandırıldığına delalet eder.

Halk arasindaki rivâyetlere göre ise Sivas kurulmadan önce ulu ağaçlar altında kaynayan üç pınar varmış. Bu pınar Tanrıya şükür, ana ve babaya minnet ve küçüklere şefkat duygularını ifâde edermiş. Bu üç pınara “Sipas Suyu” denirmiş. Zamanla mukaddes sayılan bu üç pınarın etrâfında küçük bir yerleşim merkezi kurulmuş ve “Sipas” ismi verilmiştir. Diğer bir rivâyete göre ise Sivas ismi eski kavimlerden “Sibasipler”den gelmektedir. Sivas ilk çağlarda Talavra, Megalapolis, Karana ve Diyapolis isimleriyle anılmıştır.

Sivas ismi ile ilgili bir başka rivâyete göre ise, kentin adı Farsçada “üç değirmen” mânâsına gelen “Sebast” kelimesinden gelmektedir; Sebast ismi zamanla halk dilinde Sivas olarak yerleşmiştir. Sivas ismi bu şekilde oluşmuştur

CoğrafyaDüzenle

Üç vadi arasındadır. Sivas halkının büyük çoğunluğu çeşitli zamanlarda bölgeye yerleşmiş Türkmenlerdir. İlde Kafkasya göçmenleri de mevcuttur. Kızılırmak Havzası; kenti İç Anadolu iklimine, Yeşilırmak; Karadeniz, Fırat Havzası ise Doğu Anadolu iklimine bağlamaktadır. Bu üç su, üç yol, üç farklı kültür demektir.

Kuzeyden Kelkit vadisi, doğuda Köse Dağları'nın uzantısı olan Kuruçay vadisi ve Yaman Dağı, güneyde Kulmaç Dağı, Tahtalı Dağları'nın uzantılarıyla, Hezanlı Dağı, batıda Karababa, Akdağlar ve İncebel Dağları gibi yükseklikler çizer kentin doğal sınırlarını.

35 derece-50 dakika ve 38 derece-14 dakika doğu boylamlarıyla, 38 derece-32 dakika ve 40 derece-16 dakika kuzey enlemleri arasında kalan il, 28,488 km² lik yüzölçümü ile Türkiye'nin toprak bakımından ikinci büyük ili olan Sivas'ın il topraklarının büyük bölümü Kızılırmak, bir bölümü de Yeşilırmak ve Fırat havzalarına girer.

İl alanı kuzeyden Kelkit Vadisi, doğudan Köse Dağları'nın uzantıları, Kuruçay Vadisi ve Yama Dağı, güney­den Kulmaç Dağları, Tahtalı Dağları'nın uzantıları ve Hezanlı Dağı, batıdan Karababa, Akdağlar ve incebel Dağları gibi doğal sınırlarla çevrilidir. Kızılırmak, Kelkit Çayı, Tozanlı Çayı, Yıldız Irmağı, Çallı Çayı ve Tohma Çayı en önemli akarsularıdır.

Sarkışla-Gemerek Ovası. Yıldızeli (Bedehdun) Ovası, Suşehri Ovası, Tohma Vadisi, Kızılırmak Vadisi. Çallı Suyu Vadisi ve Kelkit Vadisi ilin belli beşli tarım alanları ve ulaşımı belirleyen önemli alanlarıdır.

Sivas ilinde ağırlıklı yeryüzü seklini platolar oluşturmakladır, il oranının % 47,6'sı platolarla, % 46,2'si dağlarla, %6,2'si ise ovalarla kaplıdır. Sivas'ın en büyük platosu Uzunyayla'dır. Ayrıca, Uzunyayla'ya oranla daha zengin otlaklara sahip olan Meraküm Platosu da ilin ender yüksek düzlüklerindendir.

Kuzey Anadolu Dağlarıyla Güney Anadolu Dağlarının birbirine yaklaştığı bir yöre olan Sivas il alanında kıvrılma ve yükselmeler sırasında bazı kesimler Çöküntüye uğramıştır. Bu çöküntü alanları ilin önemli su merkezlerinden olan gölleri oluşturmuştur. Hafik Gölü, Tödürge Gölü, Lota Gölleri, Gürün - Gökpınar Gölü bu göllerden bazılarıdır.

NüfusDüzenle

Güncel Nüfus Değerleri (TÜİK 4 Şubat 2020 verileri[3])Düzenle

Sivas ili nüfusu: 638.956'dir. Bu nüfusun %76,67'sı şehirlerde yaşamaktadır (2019 sonu). İlin yüzölçümü 28.164 km2'dir. İlde  km2'ye 23 kişi düşmektedir. (Bu sayı merkez ilçede 109’dur.)

İlde yıllık nüfus % 1,18 oranında azalmıştır. Nüfusu en çok artan ilçe: Merkez ilçe (% 1,00). Nüfusu en çok azalan ilçe: Doğanşar(-% 16,44)

04 Şubat 2020 TÜİK verilerine göre merkez ilçeyle beraber 17 İlçe, 23 belediye, bu belediyelerde 252 mahalle ve ayrıca 1.233 köy vardır.

2019 yılı sonunda Sivas ili ve ilçelerinin yerleşim yeri ve nüfusla ilgili sayısal bilgileri[4]
İlçe Nüfus

2018

Nüfus

2019

Nüfus

Artışı %

Belediye

Sayısı

Mahalle

Sayısı

Köy

Sayısı

Köy

Nüfusu

Şehir

nüfusu

Şehirde

oturan %

Alanı

 km2[5]

 km2'ye

düşen kişi

Akıncılar 5.675 5.326 -6,15 1 8 29 2.604 2.722 51,11 432 12
Altınyayla 9.309 9.004 -3,28 1 12 10 2.581 6.423 71,33 654 14
Divriği 16.377 16.245 -0,81 1 28 105 5.757 10.488 64,56 2.632 6
Doğanşar 3.401 2.842 -16,44 1 6 26 1.573 1.269 44,65 370 8
Gemerek 24.828 22.845 -7,99 3 19 34 7.347 15.498 67,84 1.131 20
Gölova 4.176 3.664 -12,26 1 4 29 2.424 1.240 33,84 286 13
Gürün 19.076 18.771 -1,60 1 19 60 7.740 11.031 58,77 2.632 7
Hafik 10.062 9.819 -2,42 1 6 74 6.393 3.426 34,89 1.765 6
İmranlı 8.249 7.668 -7,04 1 9 100 4.690 2.978 38,84 1.292 6
Kangal 21.669 21.272 -1,83 1 8 112 11.970 9.302 43,73 3.342 6
Koyulhisar 14.613 12.936 -11,48 1 7 44 8.288 4.648 35,93 891 15
Merkez ilçe 377.561 381.325 1,00 2 68 153 25.699 355.626 93,26 3.488 109
Suşehri 25.654 25.159 -1,93 1 13 71 10.253 14.906 59,25 939 27
Şarkışla 38.954 38.408 -1,40 3 18 95 11.614 26.794 69,76 2.073 19
Ulaş 9.682 8.870 -8,39 1 4 38 5.614 3.256 36,71 1.092 8
Yıldızeli 33.986 32.797 -3,50 2 14 118 23.920 8.877 27,07 2.529 13
Zara 23.336 22.005 -5,70 1 9 135 10.579 11.426 51,92 2.616 8
SİVAS 646.608 638.956 -1,18 23 252 1.233 149.046 489.910 76,67 28.164 23

İlin yıllara göre nüfuslarıDüzenle

Sivas il nüfus bilgileri
Yıl Toplam Sıra Fark Şehir - Kır
1965[6] 705.186 10
  %24     168.685
536.501     %76  
1970[7] 731.921 11 %4 
  %29     211.374
520.547     %71  
1975[8] 741.713 13 %1 
  %32     238.318
503.395     %68  
1980[9] 750.144 17 %1 
  %36     273.215
476.929     %64  
1985[10] 772.209 21 %3 
  %41     315.336
456.873     %59  
1990[11] 767.481 24 -%1 
  %50     381.947
385.534     %50  
2000[12] 755.091 29 -%2 
  %56     421.804
333.287     %44  
2007[13] 638.464 32 -%15 
  %65     415.961
222.503     %35  
2008[14] 631.112 32 -%1 
  %64     405.769
225.343     %36  
2009[15] 633.347 32 %0 
  %66     417.756
215.591     %34  
2010[16] 642.224 32 %1 
  %68     433.932
208.292     %32  
2011[17] 627.056 32 -%2 
  %68     425.297
201.759     %32  
2012[18] 623.535 32 -%1 
  %69     428.426
195.109     %31  
2013[19] 623.824 32 %0 
  %70     439.564
184.260     %30  
2014[20] 623.116 32 -%0 
  %72     446.663
176.453     %28  
2015[21] 618.617 32 -%1 
  %73     451.930
166.687     %27  

KonumDüzenle

Konum Bilgileri TablosuDüzenle

Konum Bilgileri
İlçe Kuruluş Yılı[22] Alanı km²[23] Rakım mt. Merkeze km[24] Ulaşan Yollar[24]
Akıncılar 1990 432 1.045 152 E E80/  -23=>58-06
Altınyayla 1990 654 1.457 79   -05=>58-52,   -02=>58-52, 58-59
Divriği Cumh.önce 2.632 1.014 174   -17, 58-27, 58-28
Doğanşar 1990 370 1.299 101   -21=>58-02, 58-14
Gemerek 1953 1.131 1.211 118   -12, 58-57
Gölova 1990 286 1.336 170 E E80/  -23=>58-07
Gürün Cumh.önce 2.632 1.327 134   -20,   -06
Hafik Cumh.önce 1.765 1.312 37 E E88/  -21, 58-02, 58-01
İmranlı 1948 1.292 1.605 106 E E88/  -21, 58-21
Kangal Cumh.önce 3.342 1.528 88   -15,   -07, 58-40, 58-32
Koyulhisar Cumh.önce 891 947 169 E E80/  -22,   -03
Sivas Merkez 3.488 1.313 E E88/  -20,   -05, 58-75, 58-25
Suşehri Cumh.önce 939 1.073 132 E E80/  -23, 58-13,   -04
Şarkışla Cumh.önce 2.073 1.234 81   -13,   -02, 58-54
Ulaş 1990 1.092 1.391 35   -05
Yıldızeli Cumh.önce 2.529 1.370 46 E E88/  -20,   -04, 58-79
Zara Cumh.önce 2.616 1.344 72 E E88/  -21,   -04, 58-03, 58-09
Sivas Cumh.önce 28.164

TurizmDüzenle

Ortaköy Çermik, Şarkışla ilçesinin Ortaköy köyüne bağlı bir kaplıcadır.Kaplıca suyu 246 metre aşağıdan çıkmaktadır.Kaplıcanın suyu sıcaktır yaz kış 37 derecedir ve kükürtlüdür kükürtlü olmasından dolayı birçok cilt ve kemik hastalığına iyi gelmektedir.Kaplıcada 15 adet oda 25'e 10 metre bir adet açık havuz, bayanlar ve erkek için ayrı 2 havuz ve 1 adet özel aile havuzu bulunmaktadır.Ayrıca kaplıca Kızılırmak nehrine çok yakın bulunduğundan dolayı kaplıca çevresi doğanın çok iyi bir şekilde sergilendiği bir mekandır.Kaplıca ilçe merkezine 18 km uzaklıktadır asfalt yolu bulunmaktadır.

Sivas soğuk çermik, İl merkezine 19 km. uzaklıkta, Başıbüyük Köyü'nün girişinde olup, suyun sıcaklığı 28 derecedir. Konaklama tesislerinin yanı sıra çoğunlukla çadır kurulmaktadır. Kaplıca çevresi ilginç bir topografya ve bitki örtüsüne sahiptir. Kaplıca suyu içildiğinde mide, bağırsak ve safrakesesi hastalıklarına iyi gelmektedir.

Yıldızeli sıcak çermik, Sivas Yıldızeli yolu üzerinde sivasa yaklaşık 30 km, Yıldızeline 16 km uzaklıkta olup toplu taşıma araçları ile ulaşmak mümkündür

Gürün-Gökpınar,Suyu çok temiz ve duru olan Gökpınar Gölü, Gürün’e 10 km. uzaklıktadır. Doğal güzellikleri ve alabalıklarıyla ünlü olan göl; dipten gelen kaynaklarla beslenmektedir.Turkuaz ve mavi yeşil renklerinin her tonunu bünyesinde barındıran gökpınar bir dünyaca ünlü bir doğa harikasıdır.

Kangal balıklı çermik, Sivas'a 96 km. , Kangal ilçe merkezine 13 km. uzaklıkta olup sivastan her saat başı toplu taşıma araöları ile varmak mümkündür.Kangal Balıklı Kaplıca; Türkiye'deki termal kaplıcaları içerisinde kendine özgü bir yeri vardır. Tedavi özelliği itibarı ile dünyada bir benzerini bulmanın mümkün olmadığı kaplıca, ilmi ve tıbbi bir mucizeyi "Sedef Hastalığını tedavi ederek" sergilemektedir.

Divriği Ulu Camii Sivas Divriği ilçesi merkezinde bulunmaktadır. Divriği ulu cami ve Daru'ş-şifası adıyla dünya sanat tarihinde yer alan bu eşsiz eser, Anadolu Selçuklu Devleti Mengücek Oğulları Beyliği döneminde (1228) Mengücek Beyi Ahmet Şah tarafından, Şifahane ise Ahmet Şah'ın eşi Melike Turan tarafından yaptırılmıştır.UNESCO tarafından DÜNYANIN 8. HARİKASI olarak gösterilip koruma altına alınmıştır.

Kongre Müzesi 4 Eylül 1919'da Türkiye Cumhuriyetinin temellerinin oluşturulduğu 4 EYLÜL SİVAS KONGRESİ'nin gerçekleştirildiği ihtişamlı binadır.Şu an müze olarak kullanılmakta olup müze içerisinde Mustafa Kemal ATATÜRK'ün birçok şahsi eşyası ve Selçuklu,Osmanlı zamanından birçok tarihi eser sergilenmektedir.Müze kent meydanındadır.

Şehirde birçok Selçuklu ve Osmanlı eserleri bulunmaktadır:

Şehir dışı diğer tarihi yapılar:

  • Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası (Divriği)
  • Divriği Kalesi ve Kale Camisi (Divriği)
  • Yıldız köprüsü (Yıldızeli-Sivas karayolu Yıldız Nehri üzeri)
  • Tödürge Kaya Mağaraları (Zara)
  • Doğanşar Kalesi (Doğanşar)

Doğa Harikaları:'

  • Dipsiz Göl (Doğanşar)
  • Eğriçimen Yaylası (Koyulhisar)
  • Sızır Şelalesi (Gemerek)
  • Hafik Gölü ve Lota Gölü (Hafik)
  • Tödürge Gölü (Zara)
  • Gökpınar Gölü (Gürün)
  • Tekeli Dağı (Doğanşar)
  • Boğazköy
  • Kızılçan (Zara - Canova)

SporDüzenle

2018-2019 Sezonu sonunda, Sivasspor, süper ligi 12.sırada tamamlamıştır. 2.lig takımı Sivas Belediyespor grubunda 9. olmuştur. BAL’da 2, kadınlar futbol liglerinde 1 takımı daha vardır. Voleybol 2. liginde 1, hentbol 1. ve 2.liglerinde 2 takımı bulunmaktadır.

Ziraat Türkiye Kupası'nda Sivasspor katıldığı 4.turda elenirken, Sivas Belediyespor 2 tur atlayarak 5.turda Trabzonspor'a elenmiştir.

Önemli spor tesisleri: Yeni 4 Eylül Stadyumu (27.532), Cumhuriyet Üniversitesi Taha Akgül Spor Salonu (1.300) ve Yıldız Dağı Kayak Merkezi'dir

KaynakçaDüzenle

  1. ^ "2014 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 10 Şubat 2015 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Şubat 2015. 
  2. ^ Prof. Dr. Leyla Karahan'ın Anadolu Ağızlarının Sınıflandırılması (Türk Dil Kurumu yayınları: 630, Ankara 1996)
  3. ^ https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr 25 Ağustos 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. TUİK 4 Şubat 2020 verileri
  4. ^ "Arşivlenmiş kopya". 25 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Şubat 2020. 
  5. ^ https://www.harita.gov.tr/images/urun/il_ilce_alanlari.pdf
  6. ^ "1965 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  7. ^ "1970 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  8. ^ "1975 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  9. ^ "1980 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  10. ^ "1985 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  11. ^ "1990 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  12. ^ "2000 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  13. ^ "2007 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  14. ^ "2008 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  15. ^ "2009 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  16. ^ "2010 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  17. ^ "2011 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  18. ^ "2012 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 20 Şubat 2013 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Mart 2013. 
  19. ^ "2013 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014. 
  20. ^ "2014 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 10 Şubat 2015 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Şubat 2015. 
  21. ^ "2015 genel nüfus sayımı verileri" (html) (Doğrudan bir kaynak olmayıp ilgili veriye ulaşmak için sorgulama yapılmalıdır). Türkiye İstatistik Kurumu. Erişim tarihi: 13 Nisan 2016. 
  22. ^ İçişleri Bakanlığı- İller İdaresi Genel Müdürlüğü
  23. ^ Milli Savunma Bakanlığı- Haritalar Genel Komutanlığı
  24. ^ a b Karayolları Genel Müdürlüğü

Dış bağlantılarDüzenle