Sinop, Türkiye'nin Karadeniz Bölgesi'nde bir ildir.

Sinop
—  İl  —
Sinop districts.png
Ülke Türkiye
Coğrafi bölge Karadeniz
Yönetim
 - Vali Kemal Cirit
Yüzölçümü
 - Toplam 5,862 km2 (2,3 mi2)
Nüfus [1]
 - Toplam 204.526
 - Yoğunluk 34,13/km² (88,4/sq mi)
 - Kır 92.015
 - Şehir 112.511
Zaman dilimi UDAZD (UTC+03:00)
İl alan kodu 368
İl plaka kodu 57
İnternet sitesi: [1]

İçindekiler

Coğrafi özelliklerDüzenle

Anadolu 'nun kuzey yönde uç noktası olan İnceburun'a doğu yönün'de bağlanan Boztepe Burnu berzahında bir kale-şehir olarak kurulmuş ve tarih boyunca doğu yönde gelişmiştir. Tarih boyunca kale dışına pek taşmayan şehir bir liman kenti özelliği taşır. Berzahın kuzey doğusundaki dış liman fırtınalara açık olduğu ve denizcilik bakımından kullanışlı sayılmadığı halde, Antikçağ 'da daha çok bu limanın kullanıldığı bilinir. Zamanla kum dolan ve kullanılamaz hale gelen bu limanı berzanın güney-doğusundaki iç limana aynı dönemde bir kanal bağlardı. Bu kanal, Selçuklular döneminde kapatılmıştır.

Yarımadanın güney yönündeki iç liman ise rüzgarlara kapalı konumuyla ve sakin deniziyle güney Karadeniz'in en önemli limanıydı. Bu özellikleri yüzünden "Akdeniz" ismini almıştır. Tarih boyunca işlek bir liman yaşantısı ve tersane faaliyeti bu limanda gerçekleşmiştir. 19. yüzyıl'a kadar tamamen ayakta duran surlardan ise günümüze büyük bir kısmı kalmıştır ve yıkıntılarından rekonstrüksiyonu yapılabilir. Şehrin gelişimi sürekli olarak doğu yönde, Boztepe Burnuna doğru olurken, kuzeydeki Akliman ve Anadolu yönünde birkaç azınlık yerleşmesinden başka bir yerleşim olmamıştır. Doğudaki yarımada ise gittikçe sarplaşmakta, Hıdırlık tepesinde 187 metre yüksekliğe ulaşmakta ve nihayet deniz yönünde dik yarlar ile kuşatılmaktadır. Bu durumda şehrin deniz yönünden ve berzahtan zaptedilmesi imkânsız olmaktadır.

TarihDüzenle

Sinop tarihi açıdan önemli bir yerdir. Antik çağdan beri parlak ve yoğun bir ticari ve kültürel yaşantıya sahip olan Sinop, bu niteliğini Bizans, Selçuklu, Candaroğlu ve Osmanlı yönetimlerinde de sürdürmüş, ayrıca kale ve tersanesi ile bölgenin en önemli askeri üslerinden biri olmuştur. Bu durumunu Sinop Baskını'ndan sonra kaybetmeye başlayan kent, sur dışına güneydoğu yönde azınlık yerleşmeleri ile batıya doğru ise yönetim ve eğitim gibi kamu hizmetleri yerleşmesiyle çıkmıştır.

İlin Adının KaynağıDüzenle

Antik Çağ'da, Paflagonya bölgesi içinde kalan Sinop'un saptanabilen en eski adı, Sinope'dir. Bir söylenceye göre kent adının kurucusu olarak kabul edilen aynı isimli bir Amazon kraliçesinden almıştır. Bir başka söylenceye göreyse, kenti eski Yunan'da Irmak Tanrısı Asopos'un su perisi kızlarından Sinope kurmuştur. Bahsi geçen Yunan efsaneleri İÖ V. - IV. ve III. Y.Yıllarda tarihlenmektedir ve aynı dönem kent sikkeleri üstünde, Sinope'nin başı görülmektedir. Hangi söylence benimsenirse benimsensin, kentin kurucusunun Sinope olduğu kesindir. Ancak, Sinope bir su perisi ise, kentin Yunan kolonicilerce; Amazon ise; Anadolu'nun yerli halklarınca kurulmuş olması gerekir. Bu ikilem, dilbilim çalışmalarıyla bir ölçüde çözülmemiştir: Gerek etimolojisine yabancı olan Sin ya da Sind sözcüklerine Yunanistan'ın dışında daha çok Pontos,Doğu Anadolu,İran ve Hindistan'da rastlanmaktadır. Bu da, Sinope adının yerli Anadolu dillerinde gelmiş olabileceğini göstermektedir. Ünlü Antik Çağ coğrafyasısı Strabon ise, kentin kurucusu olarak, Argonotlar'dan Teselyalı Otolikos'u göstermekte ve onun kenti ele geçirerek bir Yunan kolonisi kurduğu yazmaktadır. "Kentin ele geçirilmesi" kavramı, kolonileştirmeden önce, kent'te yerli bir halkın yaşandığını ortaya koymaktadır. Strabon'un sözünü ettiği gelişmeden sonra, Sinope Kenti İÖ VII. yıllarında bir kez Miletuslular'ca kolonileştirilmistir. Kent'te, sırasıyla Miletuslu Habrindas, Koos ve Krenitas dönemlerinde yerleşilmiştir. Tüm bü söylence ve tarihsel olaylar Sinop'un ilk çağlarda yerli halkça kurulduğunu, bu yerleşimi, söylencesel Argonot seferiyle ilgili olarak bir Yunan kolonisi'nin izlediğini, son olarak da Miletuslular'ın burada bir koloni kurduğunu ortaya koymaktadır. Sinop'u da içeren Karadeniz Bölgesi'nin en eski halkı Hitit kaynakalrında bahsi geçen Kaşkalar olup, bu kaynağa göre "Arauanna Ülkesi adlı bir bölge de, Sinop yöresinde bulunuyordu.

Pontus DönemiDüzenle

183 MÖ Pharnakes I Sinop'u ele geçirdi ve Pontus Krallığı'nın başkenti yaptı. O dönemlerde, Sinop tarihinde en parlak dönemini yaşadı. Tüm tarihi yapıtlar ve Sinop Kalesi Pontus dönemine dayaniyor. Pontus Kralı Mithridates VI MÖ 64 yılında yapılan savaşı Pompeius Magnus'a kaybedince Romalılar Pontus'u Roma İmparatorluğu'nun egemenliği altına aldılar. Sinop'un önemi Roma döneminde azalmıştır.

Bizans DönemiDüzenle

Sinop doğal korunaklı bir liman kenti olduğu için, Bizans Dönemi'nde de önemini korudu. Rusya steplerinden ya da Orta Anadolu'dan gelen ürünlerin boşaltma yükleme merkezi burasıydı. Sinop, Bizans egemenliğin'nin dönemlerinde Paflagonya Theması içinde yer alıyordu.

Osmanlı DönemiDüzenle

Osmanlı yönetimi altında Sinop, bir süre barış içinde yaşadı. Ancak patlak veren Celali ve Suhte ayaklanmaları sırasında büyük sıkıntılar çekti. 1558'de Kanuni'nin oğulları Selim ve Beyazıd arasında çıkan saltanat kavgasından sonra Anadolu'da karışıklar giderek arttı. İran'a sığınan Beyazid geri dönmesi kaygısıyla Rumeli askerinin Amasya-Tokat arasında bekletilmesine karşın, yöredeki olaylar azalmadı. Sinop, Bafra ve Ladik'te suhteler halkın can, mal ve namusuna saldırıyorlardı.Devlet görevlilerinden ve halktan bazı kişiler'de, suhtelere yardımcı oluyorlardı. Kastamonu Sancakbeyi Süleyman Bey'de İstanbul'a gönderdiği mektupta Boyabat, Sinop, Durağan kadılıklarına zekat, sadaka ve benzer adlarla zorla para toplayan suhtelerden ve rüşvet karşılığı bunlara yardım eden hazine tahsildarlarından yakınıyordu. 1567-1568'de olaylarıin daha da artmış olduğu; Sinop Kadısı'nın İstanbul'a gönderdiği mektupta anlaşılmaktadır. Bolu'da soygunlar düzenleyen iki suhte topluluğu, devlet giriştiği hareket sırasında Sinop'a çekildiler. Sinop'daki eylemleri yakınma konusu olunca devlet, Bursa Sancakbeyine suhteri cezalandırma görevi verdi. 200 kadar sipahi seferden alıkonularak suhteler üzerine gönderildi. Ancak sipahiler suhtelerle çarpışmaya yanaşmadılar. Boyabatlı Söyleme ve Kara Hüseyin adındaki suhtelerin başkanlığında hareket eden gruplar, yöredeki tüm kasabaları haraça bağladığı gibi, Sinop Kadısı'nın yolunu kesip bir adamı öldürdüler.

II. Meşrutiyet dönemine gelindiğinde Dr. Rıza Nur Sinop Mebusu olarak meclise girdi.

İdari YapıDüzenle

2016 yıl sonu TÜİK verilerine göre merkez ilçeyle beraber 9 İlçe, 9 belediye, bu belediyelerde 43 mahalle ve ayrıca 470 köy vardır.[2]

Nüfus ve demografiDüzenle

Sinop İli Nüfusu: 205,478'dir. Bu nüfusun %58,04'ü şehirlerde yaşamaktadır (2016).[2] İlin yüzölçümü 5.717 km²'dir.[3] İlde km²'ye 36 kişi düşmektedir. (Bu sayı merkez ilçede 150’dır.) İlde yıllık nüfus artış oranı %0,66 olmuştur.[2]

Sinop il nüfus bilgileri
Yıl Toplam Sıra Fark Şehir - Kır
1965[4] 266.069 50
  %14     38.068
228.001     %86  
1970[5] 265.655 54 -%0 
  %17     46.382
219.273     %83  
1975[6] 267.605 58 %1 
  %20     53.839
213.766     %80  
1980[7] 276.242 58 %3 
  %21     57.443
218.799     %79  
1985[8] 280.140 60 %1 
  %25     70.543
209.597     %75  
1990[9] 265.153 61 -%5 
  %33     86.314
178.839     %67  
2000[10] 225.574 70 -%15 
  %45     101.285
124.289     %55  
2007[11] 198.412 71 -%12 
  %50     99.872
98.540     %50  
2008[12] 200.791 70 %1 
  %50     101.383
99.408     %50  
2009[13] 201.134 72 %0 
  %51     102.678
98.456     %49  
2010[14] 202.740 72 %1 
  %53     107.275
95.465     %47  
2011[15] 203.027 72 %0 
  %54     109.807
93.220     %46  
2012[16] 201.311 72 -%1 
  %55     109.787
91.524     %45  
2013[17] 204.568 72 %2 
  %54     109.864
94.704     %46  
2014[18] 204.526 72 -%0 
  %55     112.511
92.015     %45  
2015[19] 204.133 72 -%0 
  %56     115.114
89.019     %44  
Güncel Nüfus Değerleri Tablosu (2017):[20]Düzenle

Sinop ili nüfusu: 207.427'dür. Bu nüfusun % 57,22'si şehirlerde yaşamaktadır (2017 sonu). İlin yüzölçümü 5.717 km²'dir. İlde km²'ye 36 kişi düşmektedir. (Bu sayı merkezde 140’dır.) İlde yıllık nüfus artışı % 0,95 olmuştur.

2018 yılında TÜİK verilerine göre merkez ilçeyle beraber 9 İlçe, 9 belediye, bu belediyelerde 44 mahalle ve ayrıca 470 köy vardır.

Nüfus artış oranı en yüksek ve en düşük ilçeler: Gerze (% 2,57)- Dikmen (-% 3,26).

İlçelerin Nüfusu ve Artış Oranları-Belediye, Mahalle, Köy Sayıları-Şehir ve Köy Nüfusları ve Oranları-Km2 ye Düşen Kişi Sayısı
İlçe Nüfus 2017 Nüfus Artışı % Belediye S. Mah.Say. Şehir nüfus Köy Say. Köy Nüfus Şehirli % Alanı km² Yoğunluk
Ayancık 22.625 -0,45 1 5 13.503 71 9.122 59,68 862 26
Boyabat 44.025 -0,02 1 8 27.882 107 16.143 63,33 1.512 29
Dikmen 5.012 -3,26 1 3 1.303 28 3.709 26,00 411 13
Durağan 18.350 0,17 1 5 7.363 70 10.987 40,13 995 18
Erfelek 11.279 0,61 1 3 3.583 46 7.696 31,77 412 27
Gerze 23.661 2,57 1 7 15.631 42 8.030 66,06 487 47
Saraydüzü 4.883 -0,77 1 1 1.124 31 3.759 23,02 334 15
Sinop Merkez 63.205 2,43 1 9 42.242 42 20.963 66,83 442 140
Türkeli 14.387 0,55 1 3 6.061 33 8.326 42,13 263 54
Sinop 207.427 0,95 9 44 118.692 470 88.735 57,22 5.717 36

KonumDüzenle

Konum Bilgileri TablosuDüzenle

Konum Bilgileri
İlçe Kuruluş Yılı[21] Alanı km²[3] Rakım mt. Merkeze km[22] Ulaşan Yollar[22]
Ayancık Cumh.önce 862 9 56   -13, 57-55
Boyabat Cumh.önce 1.512 329 84   -06,   -02
Dikmen 1990 411 193 73   -14=>57-25
Durağan 1954 995 213 111   -06, 57-51, 57-50, 57-25
Erfelek 1960 412 185 26   -13 (Sinop)=>57-52,   -14=>57-53
Gerze Cumh.önce 487 31 37   -14
Saraydüzü 1990 334 415 106   -02=>57-59, 57-51
Sinop Merkez   442 27     -14, 57-58, 57-52
Türkeli 1957 263 12 91   -12
Sinop Cumh.önce 5.717      

İlin milletvekilleriDüzenle

SporDüzenle

Ana madde: Sinop'ta spor


2017-2018 Sezonu sonunda, Futbol takımı Sinopspor, BAL (Bölgesel Amatör Lig)’de grubunu 10.sırada tamamlamıştır. Kadın futbol 3.liginde 1, hentbol 2.liglerinde 2 takımı yer almıştır. Ayrıca, basketbol ve voleybol bölgesel liglerinde 3 takımı liglere katılmıştır.

Sinopspor, Ziraat Türkiye Kupası'nda 1.turda Y.Amasyaspor'u, 2.turda Erbaaspor'u elemiş, 3.turda 1.Lig takımı Boluspor'a elenmiştir.

Önemli spor tesisleri: Sinop Dokuzoğlu Stadı (2.500), Atatürk Kapalı Spor Salonu (1.080), Sinop Olimpik Yüzme Havuzu (500)''dur.

KaynakçaDüzenle

  1. ^ "2014 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 10 Şubat 2015 tarihinde |arşiv-url= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım) arşivlendi. 
  2. ^ a b c Kaynak hatası: Geçersiz <ref> etiketi; :0 isimli refler için metin temin edilmemiş (Bkz: Kaynak gösterme)
  3. ^ a b Kaynak hatası: Geçersiz <ref> etiketi; :1 isimli refler için metin temin edilmemiş (Bkz: Kaynak gösterme)
  4. ^ "1965 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde |arşiv-url= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım) arşivlendi. 
  5. ^ "1970 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde |arşiv-url= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım) arşivlendi. 
  6. ^ "1975 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde |arşiv-url= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım) arşivlendi. 
  7. ^ "1980 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde |arşiv-url= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım) arşivlendi. 
  8. ^ "1985 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde |arşiv-url= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım) arşivlendi. 
  9. ^ "1990 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde |arşiv-url= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım) arşivlendi. 
  10. ^ "2000 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde |arşiv-url= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım) arşivlendi. 
  11. ^ "2007 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde |arşiv-url= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım) arşivlendi. 
  12. ^ "2008 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde |arşiv-url= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım) arşivlendi. 
  13. ^ "2009 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde |arşiv-url= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım) arşivlendi. 
  14. ^ "2010 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde |arşiv-url= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım) arşivlendi. 
  15. ^ "2011 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde |arşiv-url= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım) arşivlendi. 
  16. ^ "2012 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 20 Şubat 2013 tarihinde |arşiv-url= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım) arşivlendi. 
  17. ^ "2013 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde |arşiv-url= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım) arşivlendi. 
  18. ^ "2014 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 10 Şubat 2015 tarihinde |arşiv-url= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım) arşivlendi. 
  19. ^ "2015 genel nüfus sayımı verileri" (html) (Doğrudan bir kaynak olmayıp ilgili veriye ulaşmak için sorgulama yapılmalıdır). Türkiye İstatistik Kurumu. Erişim tarihi: 13 Nisan 2016. 
  20. ^ TÜİK 1 Şubat 2018 verileri
  21. ^  İçişleri Bakanlığı- İller İdaresi Genel Müdürlüğü
  22. ^ a b Karayolları Genel Müdürlüğü

Dış bağlantılarDüzenle