Türk Silahlı Kuvvetleri genelkurmay başkanları listesi

Vikimedya liste maddesi

Türk Silahlı Kuvvetleri genelkurmay başkanları listesi, Türkiye Cumhuriyeti'ni yurt dışından gelecek tehdit ve tehlikelere karşı[1] koruyan Türk Silahlı Kuvvetlerini komuta etmiş genelkurmay başkanlarının listesidir.

Türk Silahlı Kuvvetleri
Genelkurmay Başkanı
Seal of the Turkish Armed Forces.png
Türk Silahlı Kuvvetleri amblemi
Standard of President of Turkey as Supreme Chief of Armed Forces.svg
Genelkurmay Başkanı forsu
Görevdeki
Orgeneral Yaşar Güler

9 Temmuz 2018 tarihinden beri
Üyelik
Atayan Türkiye cumhurbaşkanı
Görev süresi 4 yıl
Açılışı yapan Mirliva İsmet İnönü
Oluşum 3 Mayıs 1920 (101 yıl önce) (1920-05-03)
Bağlılık Türkiye Cumhuriyeti
Millî Savunma Bakanlığı
Websitesi tsk.tr

Türk Silahlı Kuvvetlerinin 1. Genelkurmay Başkanı Mirliva İsmet İnönü'dür.[2]

Cumhurbaşkanlığı yapan genelkurmay başkanları sırasıyla İsmet İnönü, Cevdet Sunay ve Kenan Evren'dir. Kenan Evren, 12 Eylül Darbesi sonrası hem devlet başkanlığı hem de genelkurmay başkanlığı görevini yürütmüştür. İnönü ve Sunay ise askerlikten emekli olduktan sonra cumhurbaşkanı seçilmiştir.

Genelkurmay başkanlığı, başbakanlık ve cumhurbaşkanlığı yapmış tek kişi ise İsmet İnönü'dür.

En uzun süre görev yapan Genelkurmay Başkanı Mareşal Fevzi Çakmak, 22 yıl 4 ay 28 gün görev yapmıştır.[3] En kısa süre görev yapan Orgeneral Ragıp Gümüşpala, 62 gün bu görevi yürütmüş ve Millî Birlik Komitesi tarafından emekliye sevk edilmiştir.[4]

Genelkurmay başkanlığına 3 kez vekâlet edilmiştir. Birinci Genelkurmay Başkan Vekili Askerî Yargıtay Başkanı Orgeneral Feyzi Mengüç'tür. 1957-1958 yılları arasında bu görevi yürütmüştür. 29 Temmuz 2011'de Genelkurmay Başkanı Orgeneral Işık Koşaner'in istifa etmesi üzerine aynı gün Jandarma Genel Komutanı Orgeneral Necdet Özel önce Türk Kara Kuvvetleri Komutanı, ardından da Genelkurmay Başkan Vekili olarak atandı. 4 Ağustos 2011'de vekâleti sona ermiş ve asalaten atanmıştır. Üçüncü vekâlet eden ise 1. Ordu Komutanı Orgeneral Ümit Dündar'dır. 15 Temmuz Darbe Girişimi sırasında Genelkurmay Başkanı Orgeneral Hulusi Akar'ın derdest edilip Akıncı Üssü'ne götürülmesi üzerine 16 Temmuz 2016'da Başbakan Binali Yıldırım tarafından Genelkurmay Başkan Vekili olarak atanmıştır.[5] Vekâleti 19 Temmuz 2016'da sona ermiştir.[6]

Genelkurmay Başkanı, 3 numaralı Cumhurbaşkanlığı kararnamesine göre orgeneral veya oramiraller arasından atanır.[7] Görev süresi 4 yıl, yaş haddi 67'dir.

Şu ana kadar görev yapmış genelkurmay başkanlarının tamamı karacıdır. Karacılardaki dağılım ise 14 topçu, 13 piyade, 1 istihkâm, 1 muhabere ve 1 ulaştırma şeklindedir.

9 Temmuz 2018 tarihinde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından atanan Orgeneral Yaşar Güler, Türk Silahlı Kuvvetlerinin mevcut Genelkurmay Başkanıdır.

Genelkurmay başkanlarıDüzenle

Fotoğraf Komutan Görev başlangıcı Görev bitişi Katıldığı muharebeler
1   Mirliva İsmet İnönü 3 Mayıs 1920 10 Kasım 1921 Balkan Savaşları, I. Dünya Savaşı ve Türk Kurtuluş Savaşı.[8]
2   Mareşal Fevzi Çakmak 3 Nisan 1921 12 Ocak 1944 Arnavutluk isyanının bastırılması, Trablusgarp Savaşı,
Balkan Savaşları, I. Dünya Savaşı ve Kurtuluş Savaşı.[3]
3   Orgeneral Kâzım Orbay 12 Ocak 1944 30 Temmuz 1946 31 Mart Ayaklanması'nın bastırılması,
Balkan Savaşları, I. Dünya Savaşı ve Kurtuluş Savaşı.[9]
4   Orgeneral Salih Omurtak 1 Ağustos 1946 8 Haziran 1949 I. Dünya Savaşı ve Kurtuluş Savaşı.[10]
5   Orgeneral Nafiz Gürman[11] 10 Haziran 1949 6 Haziran 1950 Trablusgarp Savaşı,
Balkan Savaşları, I. Dünya Savaşı ve Kurtuluş Savaşı.[12]
6   Orgeneral Nuri Yamut 5 Haziran 1950 10 Nisan 1954 Balkan Savaşları, I. Dünya Savaşı ve Kurtuluş Savaşı.[13]
7   Orgeneral Nurettin Baransel 28 Mayıs 1954 25 Ağustos 1955 Balkan Savaşları, I. Dünya Savaşı ve Kurtuluş Savaşı.[14]
8   Orgeneral Hakkı Tunaboylu 25 Ağustos 1955 10 Ekim 1957 I. Dünya Savaşı ve Kurtuluş Savaşı.[15]
9   Orgeneral Feyzi Mengüç
(vekil)
11 Ekim 1957 22 Ağustos 1958 I. Dünya Savaşı ve Kurtuluş Savaşı.[16]
10   Orgeneral Rüştü Erdelhun 23 Ağustos 1958 27 Mayıs 1960 I. Dünya Savaşı ve Kurtuluş Savaşı.[17]
11   Orgeneral Ragıp Gümüşpala 3 Haziran 1960 4 Ağustos 1960 I. Dünya Savaşı,
Kurtuluş Savaşı ve Şeyh Sait İsyanı'nın bastırılması.[4]
12   Orgeneral Cevdet Sunay 4 Ağustos 1960 16 Mart 1966 I. Dünya Savaşı ve Kurtuluş Savaşı.[18]
13   Orgeneral Cemal Tural 16 Mart 1966 16 Mart 1969 Katıldığı bir muharebe yok.[19]
14   Orgeneral Memduh Tağmaç 16 Mart 1969 29 Ağustos 1972 Katıldığı bir muharebe yok.[20]
15   Orgeneral Faruk Gürler 29 Ağustos 1972 6 Mart 1973 Katıldığı bir muharebe yok.[21]
16   Orgeneral Semih Sancar 6 Mart 1973 7 Mart 1978 Katıldığı bir muharebe yok.[22]
17   Orgeneral Kenan Evren 7 Mart 1978 1 Temmuz 1983 Katıldığı bir muharebe yok.[23]
18   Orgeneral Nurettin Ersin 1 Temmuz 1983 6 Aralık 1983 Kıbrıs Harekâtı.[24]
19   Orgeneral Necdet Üruğ 6 Aralık 1983 2 Temmuz 1987 Katıldığı bir muharebe yok.[25]
20   Orgeneral Necip Torumtay 24 Temmuz 1987 3 Aralık 1990 Katıldığı bir muharebe yok.[26]
21   Orgeneral Doğan Güreş 6 Aralık 1990 30 Ağustos 1994 Katıldığı bir muharebe yok.[27]
22   Orgeneral İsmail Hakkı Karadayı 30 Ağustos 1994 30 Ağustos 1998 Katıldığı bir muharebe yok.[28]
23   Orgeneral Hüseyin Kıvrıkoğlu 30 Ağustos 1998 28 Ağustos 2002 Katıldığı bir muharebe yok.[29]
24   Orgeneral Hilmi Özkök 28 Ağustos 2002 28 Ağustos 2006 Atmaca Harekâtı.[30]
25   Orgeneral Yaşar Büyükanıt 28 Ağustos 2006 28 Ağustos 2008 Katıldığı bir muharebe yok.[31]
26   Orgeneral İlker Başbuğ 28 Ağustos 2008 27 Ağustos 2010 Katıldığı bir muharebe yok.[32]
27   Orgeneral Işık Koşaner 27 Ağustos 2010 29 Temmuz 2011 Kıbrıs Harekâtı.[33]
28   Orgeneral Necdet Özel 29 Temmuz 2011 18 Ağustos 2015 Katıldığı bir muharebe yok.[34]
29   Orgeneral Hulusi Akar 18 Ağustos 2015 9 Temmuz 2018 Katıldığı bir muharebe yok.[35]
  Orgeneral Ümit Dündar
(vekil)
16 Temmuz 2016 19 Temmuz 2016 Katıldığı bir muharebe yok.
30   Orgeneral Yaşar Güler 9 Temmuz 2018 Görevde Katıldığı bir muharebe yok.
  • 1 Şeref/Savaş zamanı rütbesi.

Yaşayan eski genelkurmay başkanlarıDüzenle

2021 itibarıyla yaşayan altı eski genelkurmay başkanı bulunmaktadır:

Fotoğraf Komutan Görev süresi Doğum tarihi
23
  Hüseyin Kıvrıkoğlu 1998–2002 28 Aralık 1934 (1934-12-28) (86 yaşında)
24
  Hilmi Özkök 2002–2006 4 Ağustos 1940 (1940-08-04) (81 yaşında)
26
  İlker Başbuğ 2008–2010 29 Nisan 1943 (1943-04-29) (78 yaşında)
27
  Işık Koşaner 2010–2011 5 Aralık 1945 (1945-12-05) (75 yaşında)
28
  Necdet Özel 2011–2015 10 Ekim 1950 (1950-10-10) (71 yaşında)
29
  Hulusi Akar 2015–2018 12 Mart 1952 (1952-03-12) (69 yaşında)

Necdet Üruğ, 18 Nisan 2021'de 100 yaşında hayatını kaybederek ölen son eski genelkurmay başkanı olmuştur.

Ayrıca bakınızDüzenle

KaynakçaDüzenle

  1. ^ https://www.tsk.tr/Sayfalar?viewName=Gorevi
  2. ^ "TSK, "Genelkurmay Başkanları" başlıklı liste". 22 Kasım 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ağustos 2013. 
  3. ^ a b "TSK, "Fevzi Çakmak" biyografisi". 27 Eylül 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ağustos 2013. 
  4. ^ a b "TSK, "Ragıp Gümüşpala" biyografisi". 29 Eylül 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Ağustos 2013. 
  5. ^ https://t24.com.tr/haber/binali-yildirim-genelkurmay-baskanligina-vekaleten-1-ordu-komutani-orgeneral-umit-dundar-atanmistir,350244
  6. ^ https://t24.com.tr/haber/orgerenal-umit-dundarin-vekaleti-iptal-edildi,350835
  7. ^ "Üst Kademe Kamu Yöneticileri ile Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Atama Usûllerine Dair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi". Mevzuat Bilgi Sistemi. 
  8. ^ "TSK, "İsmet İnönü" biyografisi". 3 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Ağustos 2013. 
  9. ^ "TSK, "Kazım Orbay" biyografisi". 17 Ekim 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Ağustos 2013. 
  10. ^ "TSK, "Salih Omurtak" biyografisi". 17 Ekim 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Ağustos 2013. 
  11. ^ "Abdurrahman Nafiz GÜRMAN". Türk Silahlı Kuvvetleri. 10 Haziran 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  12. ^ "TSK, "Nafız Gürman" biyografisi". 29 Eylül 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Ağustos 2013. 
  13. ^ "TSK, "Nuri Yamut" biyografisi". 4 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Ağustos 2013. 
  14. ^ "TSK, "Nurettin Baransel" biyografisi". 4 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Ağustos 2013. 
  15. ^ "TSK, "İsmail Hakkı Tunaboylu" biyografisi". 29 Eylül 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Ağustos 2013. 
  16. ^ "TSK, "Feyzi Mengüç" biyografisi". 19 Aralık 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Ağustos 2013. 
  17. ^ "TSK, "Rüştü Erdelhun" biyografisi". 4 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Ağustos 2013. 
  18. ^ "TSK, "Cevdet Sunay" biyografisi". 12 Şubat 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Ağustos 2013. 
  19. ^ TSK, "Cemal Tural" biyografisi.
  20. ^ TSK, "Memduh Tağmaç" biyografisi.
  21. ^ TSK, "Faruk Gürler" biyografisi.
  22. ^ TSK, "Semih Sancar" biyografisi.
  23. ^ TSK, "Kenan Evren" biyografisi.
  24. ^ TSK, "Nurettin Ersin" biyografisi.
  25. ^ TSK, "Necdet Üruğ" biyografisi.
  26. ^ TSK, "Necip Torumtay" biyografisi.
  27. ^ TSK, "Doğan Güreş" biyografisi.
  28. ^ "TSK, "İsmail Hakkı Karadayı" biyografisi". 25 Ocak 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Ağustos 2013. 
  29. ^ "TSK, "Hüseyin Kıvrıkoğlu" biyografisi". 25 Ocak 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Ağustos 2013. 
  30. ^ "TSK, "Hilmi Özkök" biyografisi". 20 Aralık 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Ağustos 2013. 
  31. ^ "TSK, "Yaşar Büyükanıt" biyografisi". 25 Ocak 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Ağustos 2013. 
  32. ^ "TSK, "İlker Başbuğ" biyografisi". 19 Aralık 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Ağustos 2013. 
  33. ^ TSK, "Işık Koşaner" biyografisi.
  34. ^ TSK, "Necdet Özel" biyografisi.
  35. ^ "Arşivlenmiş kopya". 7 Ağustos 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Ağustos 2021.