Ana menüyü aç

Siirt (il)

Türkiye'nin bir ili

Siirt, Türkiye'nin Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde yer alan bir ildir.

Siirt
—  İl  —
Siirt districts.png
Ülke Türkiye
Coğrafi bölge Güneydoğu Anadolu
Yönetim
 - Vali Mustafa Tutulmaz
Yüzölçümü
 - Toplam 6.182 km2 (2.387 sq mi)
Nüfus [1]
 - Toplam 318.366
 - Yoğunluk 48,50/km² (125,6/sq mi)
 - Kır 119.551
 - Şehir 198.815
Zaman dilimi UDAZD (UTC+03.00)
İl alan kodu 484
İl plaka kodu 56
İnternet sitesi: siirt.gov.tr

Siirt İli Nüfusu: 322.664'dür. Bu nüfusun %70,15'i şehirlerde yaşamaktadır (2016 sonu).[2] İlin yüzölçümü 5.717 km²'dir.[3] İlde km²'ye 56 kişi düşmektedir. (Bu sayı merkez ilçede 251'dir.) İlde yıllık nüfus artış oranı %0,72 olmuştur. İl merkezinin denizden yüksekliği: 887 m.'dir.[2]

2016 yılında TÜİK verilerine göre merkez ilçeyle beraber 7 İlçe, 12 belediye, bu belediyelerde 63 mahalle ve ayrıca 277 köy vardır.[2]

Sosyal YapıDüzenle

Nüfusun büyük çoğunluğunu yerli Araplar, Kürtler ve Türkler oluşturmaktadır.

TarihçeDüzenle

Milât öncesi dönemDüzenle

Coğrafî konum olarak Anadolu ve Mezopotamya'nın kesiştiği bölgenin yüksek kısımlarında kurulan Siirt'te 1963 yılında Halet Çamlıbel ve R.J. Braidwood başkanlığında kurulan Güneydoğu Anadolu Tarih Öncesi Araştırmaları Karma Projesi kapsamında Siirt ilinde yapılan yüzey araştırmalarında Cilalı Taş, Bakır, Tunç ve Hellenistik, Roma, Bizans ve İslâm dönemlerinden Yakın Çağ'a uzanan dönemlere ait buluntular ortaya çıkarılmıştır. 3500 yıl öncesine dayandığı iddia edilen Akabe Yolu da bu kenttedir.[4]

İslâm egemenliğiDüzenle

639'da Elcezire'nin fethi için görevlendirilen İlyas Bin Ganem Diyarbakır yöresini İslam mücahidlerine açtığı zaman Siirt aynı akıbete uğramıştır. Diyarbakır'ın zaptında önemli hizmetleri bulunan Halit Bin Velid Hasankeyf Savaşı'nda muzaffer olduktan sonra Siirt'e yürümüş şehrin o zamanki hakimi Hersolu itaatini arz ederek şehri teslim etmiştir. Bundan sonra Siirt Hakimliği'ne sahabeden olan Hişşam oğlu Hakem tayin olunmuştur.

Anadolu Selçukluları dönemiDüzenle

Malazgirt Savaşı'ndan sonra Türkler Anadolu'ya yerleşmeye başlamış ve Büyük Selçuklu Devleti'nin isteği dışında küçük Türk devletçikleri kurulmuştur. Siirt yöresi Hasankeyf Artukluların yönetimindeydi. Artuklulara bağlı göçebe Türkmenler yöreye yerleşmiş, Artuklu beyleri ve askerleri kentlerde Türkleşmenin çekirdeğini oluşturmuşlardır. Beylerinin Alp, İnanç, Yağbu gibi Türk adlarını kullanmaları; Artuklularda Türkmen geleneğinin güçlülüğünü göstermektedir. Bağlı oymaklara "Ok gönderme" biçimindeki Orta Asya geleneği de Artuklarda sürmekteydi.

Şehrin ana eseri 1129'da, Bağdat'ta hükmeden Büyük Selçuklu Sultanı II. Mahmut tarafından inşa edilen Ulu Camii'dir. 1965 yılında restore edilmiştir.

Osmanlı Devleti dönemiDüzenle

Yavuz Sultan Selim'in Çaldıran Seferi ile Osmanlı topraklarına katılmıştır. Cumhuriyet dönemine kadar Bitlis sancağına bağlı bir olarak kalmıştır.

Türkiye Cumhuriyeti dönemiDüzenle

Cumhuriyet döneminde il olan Siirt, 1924'te Beytüşşebap'ın; 1926'da Beşiri ve Sason'un katılmasıyla genişledi. Ancak Beytüşşebap, 1936'da yeniden il yapılan Hakkâri'ye bağlandı. 1938'de Garzan (şimdiki ismi Yanarsu) ilçesinin merkezi Mısrıç'a (bugün Kurtalan) taşındı ve aynı ilçeye bağlı Baykan bucağı ilçe oldu. Aynı yıl Sason'a bağlı bucak olan Hazo, Kozluk adıyla ilçe yapıldı. 1943'te Garzan ilçesinin ve merkezinin adı Kurtalan olarak değiştirildi. 1957'de Beşiri'nin bucağı olan İluh, Batman adıyla ilçe yapıldı. 1962'de Pervari ilçesinin Müküs bucağı, Van'ın Gevaş ilçesine bağlandı. 1990 yılında Siirt'in Batman, Beşiri, Kozluk ve Sason ilçeleri yeni kurulan Batman iline bağlandı. Aynı yıl Siirt'in Şırnak ilçesiyle, Eruh'tan ayrılarak ilçe yapılan Güçlükonak beldesi yeni kurulan Şırnak iline bağlandı ve Merkez ilçeye bağlı Tillo bucağı Aydınlar adıyla ilçe yapıldı.

İlin milletvekilleriDüzenle

NüfusDüzenle

Siirt il nüfus bilgileri
Yıl Toplam Sıra Fark Şehir - Kır
1965[5] 264.832 51
  %29     75.520
189.312     %71  
1970[6] 320.684 44 %21 
  %35     111.206
209.478     %65  
1975[7] 381.503 43 %19 
  %39     148.521
232.982     %61  
1980[8] 445.483 41 %17 
  %41     183.804
261.679     %59  
1985[9] 524.741 38 %18 
  %45     237.014
287.727     %55  
1990[10] 243.435 66 -%54 
  %45     110.139
133.296     %55  
2000[11] 263.676 64 %8 
  %58     153.522
110.154     %42  
2007[12] 291.528 59 %11 
  %60     173.770
117.758     %40  
2008[13] 299.819 59 %3 
  %60     178.960
120.859     %40  
2009[14] 303.622 59 %1 
  %61     183.924
119.698     %39  
2010[15] 300.695 59 -%1 
  %60     181.410
119.285     %40  
2011[16] 310.468 58 %3 
  %61     189.854
120.614     %39  
2012[17] 310.879 58 %0 
  %62     191.703
119.176     %38  
2013[18] 314.153 58 %1 
  %62     193.282
120.871     %38  
2014[19] 318.366 58 %1 
  %62     198.815
119.551     %38  
2015[20] 320.351 58 %1 
  %64     204.023
116.328     %36  
Güncel Nüfus Değerleri Tablosu (2018):[21]Düzenle

Siirt ili nüfusu: 331.670'dür. Bu nüfusun % 71,7'si şehirlerde yaşamaktadır (2018 sonu). İlin yüzölçümü 5.718 km2'dir. İlde km2'ye 58 kişi düşmektedir. (Bu sayı merkezde 263’dür.) İlde yıllık nüfus artışı % 2,24 olmuştur.

01 Şubat 2019 TÜİK verilerine göre 7 İlçe, 12 belediye, bu belediyelerde 63 mahalle, ayrıca 275 köy bulunmaktadır.

Nüfus artış oranı en yüksek ve en düşük ilçeler: Eruh (% 7,49)- Şirvan (-% 0,49).

İlçelerin Nüfusu ve Artış Oranları-Belediye, Mahalle, Köy Sayıları-Şehir ve Köy Nüfusları ve Oranları-Km2'ye Düşen Kişi Sayısı
İlçe Nüfus 2018 N.Artışı % Bel.Say. Mah.Say. Şehir nüfus Köy Say. Köy Nüfus Şehirli % Alanı km2 Yoğunluk
Baykan 26.160 1,20 3 9 16.008 30 10.152 61,19 488 54
Eruh 20.513 7,49 1 3 10.514 54 9.999 51,26 1.061 19
Kurtalan 59.647 0,74 2 16 39.457 55 20.190 66,15 811 74
Merkez 166.332 3,04 2 23 155.628 35 10.704 93,56 633 263
Pervari 32.128 0,82 2 4 9.329 38 22.799 29,04 1.651 19
Şirvan 22.580 -0,49 1 5 4.524 57 18.056 20,04 936 24
Tillo 4.310 0,98 1 3 2.301 6 2.009 53,39 138 31
Siirt 331.670 2,24 12 63 237.761 275 93.909 71,69 5.718 58

KonumDüzenle

Konum Bilgileri TablosuDüzenle

Konum Bilgileri
İlçe Kuruluş Yılı[22] Alanı km²[3] Rakım mt. Merkeze km[23] Ulaşan Yollar[23]
Baykan 1938 488 720 48 E E99/  -14
Eruh Cumh.önce 1.061 1.164 53   -04, 56-25
Kurtalan Cumh.önce 811 715 30   -03, 56-52, 56-76
Pervari Cumh.önce 1.651 1.376 90   -04 (Siirt)=>56-01=>56-03, 56-06, 56-07
Siirt Merkez   633 887     -04, 56-01, 56-50
Şirvan Cumh.önce 936 905 28   -04 (Siirt)=>56-01=>56-03
Tillo 1990 138 1.188 9   -04 (Siirt)=>56-01
Siirt Cumh.önce 5.717      

SporDüzenle

Ana madde: Siirt'te spor

2018-2019 Sezonu sonunda, Siirt İl Özel İdare Spor, futbol Bölgesel Amatör Lig (BAL) de grubunu 3. sırada tamamlamıştır. 3. Lig Kadın futbol liginde de 2 takımı vardır. Hentbol erkekler 2.ligi takımı ligden çekilmiştir.

Ziraat Türkiye Kupası'nda Siirt İl Özel İdare Spor, 3.turda elenmiştir.

Önemli spor tesisleri: Siirt Atatürk Stadyumu (5.650), Siirt Kapalı Spor Salonu (1.500), 100.Yıl Yüzme Havuzu (750)'dur.

KaynakçaDüzenle

  1. ^ "2014 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 10 Şubat 2015 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Şubat 2015. 
  2. ^ a b c Kaynak hatası: Geçersiz <ref> etiketi; :0 isimli refler için metin temin edilmemiş (Bkz: Kaynak gösterme)
  3. ^ a b Kaynak hatası: Geçersiz <ref> etiketi; :1 isimli refler için metin temin edilmemiş (Bkz: Kaynak gösterme)
  4. ^ "3500 Yıllık Akabe Yolu". 
  5. ^ "1965 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  6. ^ "1970 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  7. ^ "1975 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  8. ^ "1980 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  9. ^ "1985 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  10. ^ "1990 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  11. ^ "2000 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  12. ^ "2007 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  13. ^ "2008 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  14. ^ "2009 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  15. ^ "2010 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  16. ^ "2011 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  17. ^ "2012 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 20 Şubat 2013 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Mart 2013. 
  18. ^ "2013 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014. 
  19. ^ "2014 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 10 Şubat 2015 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Şubat 2015. 
  20. ^ "2015 genel nüfus sayımı verileri" (html) (Doğrudan bir kaynak olmayıp ilgili veriye ulaşmak için sorgulama yapılmalıdır). Türkiye İstatistik Kurumu. Erişim tarihi: 13 Nisan 2016. 
  21. ^ TÜİK 1 Şubat 2019 verileri
  22. ^  İçişleri Bakanlığı- İller İdaresi Genel Müdürlüğü
  23. ^ a b Karayolları Genel Müdürlüğü

Dış bağlantılarDüzenle