Şırnak (il)

Türkiye'nin Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde bir il

Şırnak Türkiye'nin Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde yer alan bir ildir.

Şırnak
Şırnak'ın Türkiye'deki konumu
Şırnak'ın Türkiye'deki konumu
Ülke Türkiye
Bölge Güneydoğu Anadolu Bölgesi ve Doğu Anadolu Bölgesi
Alt idari birimler
İdare
 • Vali Ali Hamza Pehlivan
Yüzölçümü
 • Toplam 7,078 km² (2.732 mil²)
Zaman dilimi UTC+03.00 (TRS)
Alan kodu 486
Plaka kodu 73
Şırnak Belediyesi binası. Nuh'un gemisi tasvir edilmiştir.
Şırnak'ta bir üst geçit

Şırnak ili nüfusu: 537.762'dir. Bu nüfusun % 75,1'i şehirlerde yaşamaktadır (2020 sonu). İlin yüzölçümü 7.078 km2'dir. İlde km2'ye 76 kişi düşmektedir. 2021 TÜİK verilerine göre 7 İlçe, 19 belediye, bu belediyelerde 91 mahalle, ayrıca 196 köy bulunmaktadır.[1]

Nuh Peygambere ait olduğu öne sürülen bir türbe, Şırnak'ın Cizre ilçesinde bulunur. Tufandan sonra Nuh'un ilk yerleştiği şehir olduğu rivayet edilir. İl, Irak ve Suriye'ye komşudur. Şırnak, 16 Mayıs 1990 tarih ve 3647 sayılı kanunla Siirt ilinden ayrılarak Türkiye'nin 73. ili olmuştur. Aynı kanunla Siirt'in Eruh ilçesine bağlı Güçlükonak bucağı bu ilin ilçesi olmuş, ayrıca Mardin'in İdil, Cizre ve Silopi ilçeleri buraya bağlanmıştır.

Ağustos 2015 tarihinden itibaren Şırnak il merkezi ve Cizre, İdil ve Silopi ilçelerinde çatışmalar yaşanmıştır. Bu çatışmalar 3 Haziran 2016'da son bulmuştur.

ToponimiDüzenle

İsminin Şehr-i Nuh'tan geldiği söylenir.[kaynak belirtilmeli] Şırnak'ın Kürtçe'de karşılığı Şirnex'dir.[2][3][4][5][6]

İlçelerDüzenle

Şırnak ilinin yedi ilçesi vardır,

YönetimDüzenle

İllerde protokolde ilk sırada yer alan Vali, merkezi yönetimi temsil eder ve Cumhurbaşkanı tarafından atanır. Büyükşehir dışındaki illerde yerel yönetim, şehirler düzeyindedir. Belediye Başkanı, belediye sınırları içinde kalan seçmenin oy çokluğu ile seçilir. Ayni seçmen İlçe Belediye Meclisi için de oy kullanarak ilçelerin belediye meclislerini oluşturur. İldeki bütün seçmenler ayrıca il genel meclisi için de oy kullanarak, İl Genel Meclisinin oluşumunu sağlarlar.

İl genel meclisi ve belediye meclisi üyelikleri için yapılan seçimlerde, onda birlik baraj uygulamalı nispi temsil sistemi, belediye başkanlığı seçiminde ise çoğunluk sistemi uygulanır İl genel meclisi ve belediye meclisi üye sayıları ilçe nüfusuna göre, kontenjandan kalan sayıların partilere dağılımı ise D'Hondt Sistemine göre belirlenir (Kanun:2972-Madde:23)

İl Genel Meclisi, İl Özel İdaresinin karar organıdır, başkanını üyeleri arasından gizli oyla seçer. Ayrıca, İl Genel Meclisi kendi içinden gizli oyla bir yıl görev yapacak 5 kişilik İl Encümenini seçer.[7][8]

Merkezi yönetim, Vali ve İl Müdürlerinden oluşur. İl Özel İdaresi (İl Genel Meclisi ve İl Encümeni) seçilmişlerden oluşur, ancak Vali başkanlığında görev yapar. Yerel yönetim ise belediye başkanları ve belediye meclislerinden oluşur.

Şırnak Valisi, 1977-Rize doğumlu Ali Hamza PEHLİVAN’dır. 29 Temmuz 2019 tarihinde Bayburt Valisi iken atanmıştır.[9]

Şırnak Belediye Başkanı, 1963-Şırnak doğumlu Mehmet Yarka(AK Parti), 31 Mart 2019 seçimlerinde %61,72 oy oranıyla seçilmiştir.[10]

Cizre ve İdil'in HDP'li belediye başkanları seçildikten sonra İçişleri Bakanlığı tarafından görevden alınmış, yerine ilçe kaymakamları kayyum atanmıştır.[11][12]

2019 Türkiye yerel seçimleri sonuçlarına göre Şırnak İl Genel Meclisi üye sayısı, 9 AK Parti,18 HDP olmak üzere 27’dir.[13]Şırnak Belediye Meclisi ise 17 AK Parti ve 8 HDP olmak üzere 25 üyeden oluşur.[14]

2018 Genel seçimleri sonucu, Şırnak'ı temsilen TBMM'de AK Parti'den 1 milletvekili (Rizgin Birlik) ve HDP'den 3 milletvekili (Hasan Özgüneş, Nuran İmir, Hüseyin Kaçmaz) seçilmiştir.[15]

NüfusDüzenle

Güncel Nüfus Değerleri (TÜİK 4 Şubat 2021 verileri)[1]

Şırnak ili nüfusu: 537.762'dir. Bu nüfusun % 75,1'i şehirlerde yaşamaktadır (2020 sonu). İlin yüzölçümü 7.078  km2'dir. İlde  km2'ye 76 kişi düşmektedir. (Bu sayı Cizre'de  342’dir.) İlde yıllık nüfus artışı % 1,54 olmuştur. Nüfus artış oranı en yüksek ve en düşük ilçeler: Merkez (% 2,44)- Güçlükonak(%-1,27)

04 Şubat 2021 TÜİK verilerine göre merkez ilçeyle beraber 7 İlçe, 19 belediye, bu belediyelerde 91 mahalle ve ayrıca 196 köy vardır.

2020 yılı sonunda Şırnak ili ve ilçelerinin yerleşim yeri ve nüfusla ilgili sayısal bilgileri[16]
İlçe Nüfus

2019

Nüfus

2020

Nüfus

Artışı %

Belediye

Sayısı

Mahalle

Sayısı

Köy

Sayısı

Köy

Nüfusu

Şehir

nüfusu

Şehirde

oturan %

Alanı

 km2[17]

 km2'ye

düşen kişi

Beytüşşebap 16.330 16.317 -0,08 1 4 26 10.627 5.690 34,87 1.647 10
Cizre 148.697 151.699 2,02 1 10 31 23.287 128.412 84,65 444 342
Güçlükonak 12.295 12.139 -1,27 2 6 18 5.350 6.789 55,93 466 26
İdil 76.895 76.993 0,13 3 9 63 40.755 36.238 47,07 1.148 67
Merkez 93.989 96.285 2,44 4 24 19 15.397 80.888 84,01 1.701 57
Silopi 136.749 138.814 1,51 4 20 26 20.981 117.833 84,89 831 167
Uludere 44.660 45.515 1,91 4 18 13 17.727 27.788 61,05 841 54
Şırnak 529615 537.762 1,54 19 91 196 134.124 403.638 75,06 7.078 76

KonumDüzenle

Konum Bilgileri
İlçe Kuruluş Yılı[18] Alanı km²[19] Rakım mt. Merkeze km[20] Ulaşan Yollar[20]
Şırnak Merkez 1.701 1.343   -32, 73-01
Beytüşşebap Cumh.önce 1.647 1.546 121   -32=>73-25=>73-02
Cizre Cumh.önce 444 374 49  

/  -31,   /  -01,   -03

Güçlükonak 1990 466 791 76   -31=>73-51=>73-55
İdil 1937 1.148 765 78   -03
Silopi 1960 831 510 76  

/  -01

Uludere 1957 841 1.227 50   -32=>73-25
ŞIRNAK 1990 7.078

SporDüzenle

 
Şırnak şehir stadyumu

2018-2019 Sezonu sonunda, Şırnak’ın futbol 3.ligdeki temsilcisi Cizrespor, grubunda 14.olmuştur. Voleybol erkek liglerinde Cizre Belediyesi 1. lige, Silopi Gençlik Merkezi de 2.lige yükselmiştir. Ayrıca BAL’da ve kadın futbol liglerinde birer takımı vardır. Voleybol 2. Liglerinde 2 takımı kalmıştır. Hentbol erkeklerde Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü Spor, 1.ligde, Genç Yıldızlar SK da 2.ligdedir. Ayrıca, Şırnak'ın 8 voleybol, 1 hentbol takımı daha bölgesel liglerde yer almıştır.

Futbol Türkiye Kupası 'nda Cizrespor, 2.turda elenmiştir. Erkekler Türkiye Kupası (hentbol)'nda Şırnak GHSİM SK. çeyrek finalde elenmiştir.   

Önemli spor tesisleri: Şırnak Şehir Stadyumu (3.050), Cizre İlçe Spor Salonu (2.000).

Ayrıca bakınızDüzenle

KaynakçaDüzenle

  1. ^ a b "Güncel Nüfus Değerleri". tuik.gov.tr. 17 Ağustos 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Şubat 2021. 
  2. ^ Sonja Galler, Davut Yesilmen (2015). OSTTÜRKEI - Zwischen Nemrut, Ararat und Hakkari-Gebirge (Trescher-Reihe Reisen) (Almanca). s. 189. ISBN 9783897943124. 
  3. ^ ERGİN ÖPENGİN , GEOFFREY HAIG. "Regional variation in Kurmanji: A preliminary classification of dialects" (PDF) (İngilizce). Article history: Received. 
  4. ^ Geoffrey Haig , Ergin Öpengin. "Kurmanji Kurdish in Turkey: structure, varieties, and status" (PDF) (İngilizce). 
  5. ^ Medeni Duran (2006). Osmanlı'dan Şemdinli'ye JİTEM tarihi (Berçem Yayıncılık bas.). s. 349. 
  6. ^ "Hakkari ve Şırnak il olmaktan çıkarılıyor". Evrensel Gazetesi. evrensel.net. 2 Ağustos 2016. Erişim tarihi: 6 Nisan 2017. 
  7. ^ "Arşivlenmiş kopya". 5 Kasım 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ağustos 2020. 
  8. ^ "Arşivlenmiş kopya" (PDF). 18 Haziran 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ağustos 2020. 
  9. ^ "Arşivlenmiş kopya". 28 Temmuz 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ağustos 2020. 
  10. ^ https://www.aa.com.tr/tr/politika/sirnak-belediye-baskanligini-ak-parti-adayi-yarka-kazandi/1438541
  11. ^ https://www.ntv.com.tr/turkiye/cizre-belediyesine-kayyum-atandi,YgOHZSvSyk256JAUs_Cu8Q
  12. ^ https://www.haberturk.com/sirnak-haberleri/73359580-idil-belediyesine-kayyum-atandi/
  13. ^ http://www.sirnakozelidare.gov.tr/meclis-uyeleri
  14. ^ "Arşivlenmiş kopya". 1 Ocak 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ağustos 2020. 
  15. ^ "Arşivlenmiş kopya". 2 Ocak 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ağustos 2020. 
  16. ^ "Arşivlenmiş kopya". 25 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Şubat 2020. 
  17. ^ "Arşivlenmiş kopya" (PDF). 24 Ekim 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Şubat 2020. 
  18. ^  İçişleri Bakanlığı- İller İdaresi Genel Müdürlüğü
  19. ^ Kaynak hatası: Geçersiz <ref> etiketi; :1 isimli refler için metin temin edilmemiş (Bkz: Kaynak gösterme)
  20. ^ a b Karayolları Genel Müdürlüğü

Dış bağlantılarDüzenle