Isparta (il)

Türk İli

Koordinatlar: 37°57′24″K 30°57′39″D / 37.95667°K 30.96083°D / 37.95667; 30.96083

Isparta, Türkiye'nin güneybatısında yer alan il. Akdeniz Bölgesi'nin kuzeyindeki Göller Bölgesi'nde bulunan Isparta; batıda Burdur, kuzeyde Afyonkarahisar, doğuda Konya, güneyde ise Antalya ile çevrilidir. 30°01' ve 31°33' doğu boylamları ile 37°18' ve 38°30' kuzey enlemleri arasında kalır.

Isparta
—  İl  —
Ülke Türkiye
İlçe sayısı
Belde sayısı 38[1]
Köy sayısı 174[1]
İl merkezi Isparta
Yönetim
 - Vali Şehmus Günaydın[2]
Yüzölçümü (yerelnet)
 - Toplam 8.993 km2 (3.472,2 mi2)
Nüfus [3]
 - Toplam 418.780
 - Yoğunluk 45/km² (116,5/sq mi)
 - Kır 124.750
 - Şehir 294.030
Zaman dilimi UDAZD (UTC+03:00)
İl alan kodu 246
İl plaka kodu 32
İnternet sitesi: isparta.gov.tr

İçindekiler

EtimolojiDüzenle

Büyük İskender kral olduktan sonra (MÖ 356 - MÖ 323), Anadolu'nun batısı Yunan egemenliği altına geçti. İskender öldükten sonraki 36 yıl dahi bölge Atina'ya bağımlı kaldı. Bu yıllarda Mora yarımadasında yaşamakta olan Ispartalılarla Atina Yunanları, Anadolu'nun batısına göç etmeye başladılar. Mora Yarımadası Ispartalılarından büyükçe bir topluluk geldi, bugün Isparta ilinin yer aldığı bölgeye yerleşti. Kente de kendi ülkelerinin adını yani Isparta adını verdiler.[kaynak belirtilmeli]

CoğrafyaDüzenle

Bitki örtüsüDüzenle

Isparta ili topraklarının yaklaşık %40'ı orman ve fundalıklarla kaplıdır. %20'si çayır ve mera, %16'sı ekili ve dikili araziler, %24'ü ise tarıma elverişli olmayan çıplak kaya, molozluklar ve göller bölgesi olması sebebiyle su yüzeylerinden oluşur.[4] Ekime elverişli toprakların büyük kısmında gül yetiştiriciliği yapılmaktadır.

Millî parklarDüzenle

GöllerDüzenle

BarajlarDüzenle

NüfusDüzenle

Isparta İli Nüfusu: 427.324'dür. Bu nüfusun %77,3'ü şehirlerde yaşamaktadır (2016). İlin yüzölçümü 8.946 km²'dir. İlde km²'ye 48 kişi düşmektedir. (Bu sayı merkez ilçede 313'dür.) İlde yıllık nüfus artış oranı % 1,32 olmuştur. İl merkezinin denizden yüksekliği: 1.058 m.'dir.

2016 yılında TÜİK verilerine göre merkez ilçeyle beraber 13 İlçe, 22 belediye, bu belediyelerde 217 mahalle ve ayrıca 203 köy vardır.

Isparta il nüfus bilgileri
Yıl Toplam Sıra Fark Şehir - Kır
1965[5] 266.240 49
  %36     96.551
169.689     %64  
1970[6] 300.029 50 %13 
  %38     114.296
185.733     %62  
1975[7] 322.685 53 %8 
  %41     132.240
190.445     %59  
1980[8] 350.116 50 %9 
  %45     158.251
191.865     %55  
1985[9] 382.844 49 %9 
  %48     183.298
199.546     %52  
1990[10] 434.771 44 %14 
  %53     229.574
205.197     %47  
2000[11] 513.681 42 %18 
  %59     301.561
212.120     %41  
2007[12] 419.845 44 -%18 
  %65     274.204
145.641     %35  
2008[13] 407.463 46 -%3 
  %65     264.855
142.608     %35  
2009[14] 420.796 46 %3 
  %67     280.154
140.642     %33  
2010[15] 448.298 44 %7 
  %69     311.064
137.234     %31  
2011[16] 411.245 47 -%8 
  %67     277.327
133.918     %33  
2012[17] 416.663 46 %1 
  %68     283.459
133.204     %32  
2013[18] 417.774 46 %0 
  %69     289.203
128.571     %31  
2014[19] 418.780 46 %0 
  %70     294.030
124.750     %30  
2015[20] 421.766 45 %1 
  %71     300.255
121.511     %29  
Güncel Nüfus Değerleri Tablosu (2017):[21]Düzenle

Isparta ili nüfusu: 433.830'dur. Bu nüfusun % 78'i şehirlerde yaşamaktadır (2017 sonu). İlin yüzölçümü 8.946 km²'dir. İlde km²'ye 48 kişi düşmektedir. (Bu sayı Merkezde 325’dir.) İlde yıllık nüfus artış oranı % 1,52 olmuştur.

2018 yılında TÜİK verilerine göre merkez ilçeyle beraber 13 İlçe, 22 belediye, bu belediyelerde 217 mahalle ve ayrıca 203 köy vardır.

Nüfus artış oranı en yüksek ve en düşük ilçeler: Merkez (% 4,06)- Yenişarbademli (-% 7,83).

İlçelerin Nüfusu ve Artış Oranları-Belediye, Mahalle, Köy Sayıları-Şehir ve Köy Nüfusları ve Oranları-Km2 ye Düşen Kişi Sayısı
İlçe Nüfus 2017 Nüfus Artışı % Belediye S. Mah.Say. Şehir nüfus Köy Say. Köy Nüfus Şehirli % Alanı km² Yoğunluk
Aksu 4.534 -3,45 1 9 1.997 13 2.537 44,0 544 8
Atabey 5.443 -1,22 1 9 3.997 5 1.446 73,4 223 24
Eğirdir 32.503 -0,92 2 29 19.861 28 12.642 61,1 1.315 25
Gelendost 15.533 -2,47 1 10 5.278 13 10.255 34,0 610 25
Gönen 7.337 0,10 2 10 5.426 5 1.911 74,0 285 26
Isparta Merkez 251.531 4,06 3 50 235.992 20 15.539 93,8 773 325
Keçiborlu 13.897 -2,18 2 15 9.321 14 4.576 67,1 494 28
Senirkent 11.614 -3,95 2 15 8.679 7 2.935 74,7 521 22
Sütçüler 10.700 -0,79 1 7 2.571 30 8.129 24,0 1.235 9
Şarkikaraağaç 25.176 -0,72 3 16 14.623 26 10.553 58,1 1.068 24
Uluborlu 6.643 -5,28 1 11 5.613 4 1.030 84,5 240 28
Yalvaç 46.823 -1,64 2 32 23.061 37 23.762 49,3 1.402 33
Yenişarbademli 2.096 -7,83 1 4 1.809 1 287 86,3 237 9
ISPARTA 433.830 1,52 22 217 338.228 203 95.602 78,0 8.946 48

EkonomiDüzenle

Ekonomi tarım ve hayvancılığa dayalıdır. 2001 yılı itibarıyla ildeki iktisadi faaliyetlerin %25'i tarım, %24'ü çiftçilik ve hayvancılık, %17'si devlet hizmetleri, %16'sı ulaştırma-haberleşme, %14'ü ticaret, %13'ü sanayi, %12'si imalat sanayinden oluşmaktadır.[22]

EğitimDüzenle

Isparta'da ilk ve orta düzeyde özel ve devlete bağlı birçok eğitim kurumu hizmet vermektedir. Bunun yanı sıra Süleyman Demirel Üniversitesi de 1992 yılından bu yana hizmet vermektedir. Üniversite bünyesinde Hukuk Fakültesi, Tıp Fakültesi, Mimarlık-Mühendislik Fakültesi, Fen-Edebiyat Fakültesi gibi birçok bölüm bulunmaktadır. Kentte 77.252 Süleyman Demirel Üniversitesi öğrencisi bulunmaktadır.[23]

Türkiye İstatistik Kurumu'nun Ocak 2016'da açıkladığı İllerde Yaşam Endeksi'nde yaşam kalitesinde birinci,[24] eğitimde ikinci sırada yer aldı.[25]

KonumDüzenle

Konum Bilgileri TablosuDüzenle

Konum Bilgileri
İlçe Kuruluş Yılı[26] Alanı km² Rakım mt. Merkeze km[27] Ulaşan Yollar[27]
Aksu 1987 544 1.223 60   -09 (Eğirdir)=>32-08=>32-09
Atabey 1960 223 1.042 21   -09=>32-01
Eğirdir Cumh.önce 1.315 926 34   -09, 32-08, 32-26
Gelendost 1954 610 952 79   -10
Gönen 1990 285 1.040 23   -01=>32-01
Isparta Merkez 773 1.058   -01,   -09, 32-50
Keçiborlu 1948 494 1.004 39   -11
Senirkent 1952 521 961 75   -06
Sütçüler 1938 1.235 992 100   -09 (Eğirdir)=>32-08
Şarkikaraağaç Cumh.önce 1.068 1.169 118   -06
Uluborlu Cumh.önce 240 1.054 64   -06
Yalvaç Cumh.önce 1.402 1.103 105   -07
Yenişarbademli 1990 237 1.181 169   -06 (Şarkikaraağaç)=>32-07
ISPARTA Cumh.önce 8.946

SporDüzenle

Ana madde: Isparta'da spor

2017-2018 Sezonu sonunda, Isparta’nın futbol liglerindeki tek takımı Isparta Davraz Spor, futbol Bölgesel Amatör Lig (BAL)'da grubunu 2.sırada tamamlamıştır. Voleybol erkekler 1.liginde Eğirdir Elmaspor ligde kalmıştır.Kadın futbol 3.lig ve bölgesel lig takımlarından 4'ü devam etmektedir.

Isparta Davraz Spor, Ziraat Türkiye Kupası birinci turunda Bucak Belediye Oğuzhanspor’a elenmiştir.

Önemli spor tesisleri:Atatürk Stadyumu (10.000), SDÜ Atatürk Kapalı Spor Salonu (2.000)ve Davraz Kayak Merkezi

Ayrıca bakınızDüzenle

KaynakçaDüzenle

  1. ^ a b c "İçişleri bakanlığı, e-bakanlık projesi". 1 Ağustos 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Mayıs 2012. 
  2. ^ Ntv.com.tr, Valiler Kararnamesi Yayımlandı, Erişim:01 Haziran 2016
  3. ^ "2014 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 10 Şubat 2015 tarihinde |arşiv-url= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım) arşivlendi. 
  4. ^ "Isparta İlinin Atmosferik Polenleri" (PDF). Süleyman Demirel Üniversitesi Tıp Fakültesi. 21 Temmuz 2011 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Nisan 2010. 
  5. ^ "1965 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde |arşiv-url= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım) arşivlendi. 
  6. ^ "1970 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde |arşiv-url= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım) arşivlendi. 
  7. ^ "1975 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde |arşiv-url= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım) arşivlendi. 
  8. ^ "1980 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde |arşiv-url= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım) arşivlendi. 
  9. ^ "1985 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde |arşiv-url= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım) arşivlendi. 
  10. ^ "1990 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde |arşiv-url= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım) arşivlendi. 
  11. ^ "2000 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde |arşiv-url= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım) arşivlendi. 
  12. ^ "2007 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde |arşiv-url= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım) arşivlendi. 
  13. ^ "2008 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde |arşiv-url= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım) arşivlendi. 
  14. ^ "2009 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde |arşiv-url= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım) arşivlendi. 
  15. ^ "2010 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde |arşiv-url= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım) arşivlendi. 
  16. ^ "2011 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde |arşiv-url= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım) arşivlendi. 
  17. ^ "2012 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 20 Şubat 2013 tarihinde |arşiv-url= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım) arşivlendi. 
  18. ^ "2013 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde |arşiv-url= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım) arşivlendi. 
  19. ^ "2014 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 10 Şubat 2015 tarihinde |arşiv-url= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım) arşivlendi. 
  20. ^ "2015 genel nüfus sayımı verileri" (html) (Doğrudan bir kaynak olmayıp ilgili veriye ulaşmak için sorgulama yapılmalıdır). Türkiye İstatistik Kurumu. Erişim tarihi: 13 Nisan 2016. 
  21. ^ TÜİK 1 Şubat 2018 verileri
  22. ^ "İller itibarı ile iktisadi faaliyet kollarına göre Gayri Safi Yurtiçi Hasıla". Türkiye İstatistik Kurumu. 2001. Erişim tarihi: 25 Nisan 2010. 
  23. ^ [1] 2016 Isparta SDÜ öğrenci sayısı
  24. ^ "TÜİK'e göre yaşam kalitesi en yüksek il Isparta!". Radikal. 22 Ocak 2016. En son 24 Ocak 2016 tarihinde erişildi.
  25. ^ "Eğitimde en iyi il belli oldu!". Radikal. 23 Ocak 2016. En son 24 Ocak 2016 tarihinde erişildi.
  26. ^ İçişleri Bakanlığı- İller İdaresi Genel Müdürlüğü
  27. ^ a b Karayolları Genel Müdürlüğü

Dış bağlantılarDüzenle