Guangzhou

Stadt in Schina, Huuptstadt vun Guangdong

Guangzhou ya da Guanco[3] (Basitleştirilmiş Çince: 广州; Geleneksel Çince: 廣州; pinyin: Guǎngzhōu; Kantonca Yale: Bu ses hakkında Gwóngjàu ), Çin'in güneyindeki Guangdong Eyaleti'nin merkezi ve en büyük şehridir. Çin Hanedanı'na kadar dayanan 2.200 yıllık tarihi var; tarihi boyunca da Güney Çin'in siyasî, askerî, ekonomik, kültürel, bilim ve eğitim merkezi olarak işlev göstermiştir. Günümüz Guangzhou şehri, Çin'in birinci kademe şehirlerinden biridir. Lingnan kültürü [en]nün doğduğu ve geliştiği yer olup Modern Çağ'da devrimlere patlak verildiği bir yer olmuştur ve günümüzde çağdaş Çin kültürünün önemli bir beşiğidir.[4] Guangzhou Belediye Dairesi, 1921 yılında Çin anakarasındaki ilk belediye hükümeti olarak açıldı.[5] 2010 Yılı Çin Ulusal Nüfus Sayımı verilerine göre Guangzhou Şehri'nin 10.641.400 kişilik nüfusu var.[6] Komşu şehir Foshan ile beraber sayıldığında nüfus açısından Çin'in en büyük ikinci ve Dünya'nın en büyük 10. metropol alanını teşkil eder.[7]

Guangzhou
广州市
Guangzhou şehri
Yukarıdan: Tianhe, Kanton Kulesi ile Chigang Pagodası, Haizhu Köprüsü, Sun Yat-sen Anıt Salonu, Beş Keçi Heykeli, Zhenhai Kulesi ve Kutsal Kalp Katedrali
Guangzhou is located in China
Guangzhou
Guangzhou
Guangzhou'nun Çin'deki konumu
Ülke  Çin
Eyalet Guangdong
İdare
 • Belediye başkanı Chen Jianhua (ÇKP)
Yüzölçümü
 • Eyalet altı şehir 7.434,4 km² (28.704 mil²)
Nüfus
 (2014)[1]
 • Eyalet altı şehir 13,080,500
 • Kent
11,264,800
 • Metropol
25,000,000
Zaman dilimi UTC+08.00 (CST)
Resmî site
www.gz.gov.cn
Kasım 2008
The IFP Tower (solda) ile IFC/West Tower (sağda) ve önlerinde Guangzhou Opera Evi, Eylül 2008

Çin Halk Cumhuriyeti kurulduktan sonra Guangzhou, Guangdong Eyaleti'nin merkezi olarak işlev göstermeye devam etti, sonra da eyalet altı şehir, "Ulusal Merkezi Şehir [en]" ve "Açık Kıyı Şehri [zh]" olarak kılındı ve günümüzde ülkenin önemli bir ticaret ve ulaşım merkezidir.[8] Guangzhou, Halk Kurtuluş Ordusu'na bağlı Güney Saha Komutanlığı [zh] Müşterek İşlemler Komutanlık Departmanı merkezinin bulunduğu yerdir;[9] şehir ayrıca 2010 Asya Oyunları [en]'na ev sahipliği yaptı.

Guangzhou şehrinde tarihî olarak yoğun bir su kanalı sistemi hakimdi. Bu sistemin tarihi, Venedik su kullarınkinden daha eskidir, fakat Çing Hanedanı sonrasında yer alan kentleşmeyle bu kanallar gitgide ortadan kayboldu.[10] Guangzhou ayrıca Güney Çin'in en büyük ve tarihî en uzun olan dış ticaret limanıdır; 3. yüzyıldan beri Deniz İpek Yolu [en]'nun ana limanı olarak işlev göstermiştir. Tang ile Song hanedanlıklarında Guangzhou, Çin'in en işlek limanı ve Uzak Doğu'nun küresel olarak en çok tanınan şehirlerinden biri hâline geldi. İki bin seneden fazladır liman olarak işlev göstermiş Guangzhou şehri, Ming ile Çing hanedanlık dönemleri boyunca Çin'in dış ticarete açık olan tek limanıydı.[11] Çin İthalat ve İhracat Fuarı [en] da düzenli olarak Guangzhou şehrinde düzenlenmektedir.

Xi, Bei ile Dong [en] nehirlerinin kesiştiği noktada yer alan Guangzhou, Guangdong Eyaleti'nin güneydoğusunda, İnci Nehri Deltası'nın merkez kuzeyinde, ve Güney Çin Denizi yakınlarında bulunur. Doğusunda Dongguan ile Huizhou, batısında Foshan, kuzeyinde Qingyuan ile Shaoguan ve güneyinde Zhongshan tarafından çevrelenir; Hong Kong ile Makao özel idarî bölgelerinin yakınlarında da bulunur. Coğrafî açıdan avantajlı bir konumda bulunan Guangzhou, İnci Nehri Deltası Ekonomik Bölgesi [en]'nin göbeğindedir[12] ve "Bir Kuşak, Bir Yol" projesinin önemli bir bağlantı merkezini teşkil eder;[13] ayrıca Guangdong-Hong Kong-Makao Büyük Körfez Bölgesi [en]'nin bir parçasını oluşturur.[14] Guangzhou, bütün bu özellikleri nedeniyle Çin'in Dünya'ya açılan "Güney Kapı"sı (Çince南大门; pinyin: Nán Dàmén; İngilizce: Southern Gateway) olarak anılmıştır.[15] GaWC [en] düşünce kuruluşunun "küresel şehirler" hakkında 2018 yılında hazırladığı sıralamada Guangzhou, "Alfa" Dünya şehri olarak sınıflandırıldı; sıralamada yer alan tüm Büyük Çin şehirlerinin arasında 5. sırada, tüm Dünya şehirleri arasında ise 27. sırada yer alır.[16] Birleşmiş Milletler'in "2016 Yılı Çin Şehirlerinin Sürdürülebilir Kalkınması Raporu"na göre Guangzhou şehri, raporda yer alan 35 Çin anakarası şehri arasındaki en yüksek İnsani Gelişme Endeksi'ne sahiptir.[17]

TarihçeDüzenle

Guangzhou yöresinde MÖ 214 yılında ilk kurulan şehir Panyu (Fan-Yü) ( 蕃禺, daha sonraki basitleştirilmiş şekliyle 番禺; Kantonca'da Poon Yu). Bu tarihten başlayarak yerleşim yeri sürekli genişlemiş, MÖ 206'dan sonra Nanyue Krallığına (南越) başkentlik yapmıştır.

MÖ 111'de Han Hanedanı Nanyue'yi yıkmasının ardından, Panyu eyalet başkenti olarak kalmıştır. 226'da şehir Guang Vilayetinin (廣州; Guangzhou) merkezi haline geltirilmiştir. Dolayısıyla ilk başta "Guangzhou" şehrin ismi değildi, ancak halk zamanla bu ismi benimsemiştir.

EkonomiDüzenle

İhracata yönelik imalat sanayisi şehirde çok gelişmiştir. 1957'de Guangzhou'da düzenlenmeye başlayan Çin İthalat ve İhracat Fuarı hâlen şehrin en önemli etkinliklerinden biridir.

Ayrıca bakınızDüzenle

  Wikimedia Commons'ta Guangzhou ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur.
  Wikimedia Commons'ta Guangzhou ile ilgili çoklu ortam kategorisi bulunur.

KaynakçaDüzenle

  1. ^ "OECD Urban Policy Reviews: China 2015". OECD. 25 Kasım 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Ekim 2015. 
  2. ^ "土地面积、人口密度(2008年)" (Çince). Guangzhou İstatistik Bürosu. 23 Mart 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Ekim 2015. 
  3. ^ "Türkiye Cumhuriyeti Guanco Başkonsolosluğu". Türkiye Dışişleri Bakanlığı. 9 Eylül 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Ekim 2016. 
  4. ^ "广州今昔". Applied Social Studies City University of Hong Kong. 27 Eylül 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Temmuz 2020. 
  5. ^ "广州历史沿革". 广州城市建设档案馆. 4 Kasım 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Kasım 2019. 
  6. ^ "Communiqué of the National Bureau of Statistics of People's Republic of China on Major Figures of the 2010 Population Census (No. 1)". National Bureau of Statistics of China. 28 Nisan 2011. 8 Kasım 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Ağustos 2017. 
  7. ^ "Demographia World Urban Areas: 2020" (PDF) (İngilizce). Demographia. 2020. ss. 23-24. 30 Mart 2004 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Mayıs 2020. 
  8. ^ "广州定位升级 从华南中心城市变为国家中心城市". 羊城晚报. 20 Şubat 2016. 28 Eylül 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Haziran 2016. 
  9. ^ 环球网 (2 Şubat 2016). "五大战区司令部驻地公开 管辖省份曝光". 1 Ocak 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Şubat 2016. 
  10. ^ 出版社, 《新周刊》 (2008). 绝版中国:受伤的城市和它们的文化孤本. 桂林: 漓江出版社. ISBN 9787540741112. 
  11. ^ "东方第一港 2000多年长盛不衰". 和讯网新闻频道. 16 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Kasım 2019. 
  12. ^ 大海 (2004). "打造泛珠三角经济区". 珠江经济 (8): 16-19. 16 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Temmuz 2020. 
  13. ^ 李鑫. "金融大咖告诉你,"一带一路"如何实现共享共赢". 广州日报大洋网 (Çince). 28 Kasım 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Kasım 2019. 
  14. ^ "粤港澳大湾区发展规划纲要发布". 央广网. 16 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Kasım 2019. 
  15. ^ "广州——中国"南大门"". 楚天金报. 7 Mayıs 2008. 11 Ağustos 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Haziran 2012. 
  16. ^ "GaWC - The World According to GaWC 2018". www.lboro.ac.uk. 15 Kasım 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Mart 2020. 
  17. ^ "广州人类发展指数蝉联全国第一". 广州日报. 1 Ocak 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Ocak 2017. 

Dış bağlantılarDüzenle