Shenzhen (Çince深圳; pinyin: Shēnzhèn; Mandarin telaffuzu: [ʂə́n.ʈʂə̂n]  ( dinle)), Çin Halk Cumhuriyeti'nin Guangdong eyaletine bağlı, İnci Nehri Deltası üzerinde yer alanbir il düzeyi şehir. Aynı zamanda eyalet altı şehir ve özel ekonomik bölge statülerine sahip olan bölge, Çin'in borsa pazarı merkezi ve önemli bir uluslararası pazar olarak kurulmasının öngörülmesiyle Ocak 1979'da eski Bao'an İlçesi'nin temelleri üzerinde kuruldu.[2] Shenzhen şehrinin tamamı Shenzhen Özel Ekonomik Alanı'nın içinde bulunur. Şehir, güneyinde Hong Kong, kuzeyinde ise Huizhou ve Dongguan şehirleri ile komşudur. Shenzhen ayrıca Çin'de başta kurumsal yenilik ve ülkenin açılmasını yaygınlaştırmak olmak üzere birçok açıdan önemli deneysel ve örneksel roller üstlenmektedir.

Shenzhen
深圳市
Shenzhen şehri
Shenzhen görüntüleri
Shenzhen'nın Çin Halk Cumhuriyeti'da bulunduğu yer
Shenzhen
Shenzhen
Shenzhen'in Çin'deki konumu
Ülke  Çin
Eyalet Guangdong
İdare
 • Belediye başkanı Xu Qin (ÇKP)
Yüzölçümü
 • Toplam 2.050 km² (790 mil²)
Nüfus
 (2013)[1]
 • Toplam 10.628.900
Zaman dilimi UTC+08.00 (CST)
Resmî site
www.sz.gov.cn

İsimDüzenle

Çince "Shenzhen" ismi iki farklı karakterden oluşur. Bunların ilki "" (pinyin: shēn), "derin" anlamına gelir, ikinci karakter "" (pinyin: zhèn) ise Hakka Çincesinde "tarla hendeği" anlamını taşır. "Shenzhen", bir yer ismi olarak ilk kez Ming Hanedanı dönemi Yongle çağında 1410 yılında ortaya çıktı. Bölgenin özgün sakinleri arasındaki geleneksel anlayışa göre bu isim, sırf tarihi olarak "Shenzhen Pazarı" (深圳墟, Shēnzhèn Xū) fakat günümüzde "Dongmen Pazarı" (东门市场 Dōngmén Shìchǎng) olarak bilinen alana atfen kullanılır.

TarihDüzenle

1979'da şehrin bulunduğu bölgede küçük bir yerleşke bulunmaktaydı. Shenzhen, 1979 yılında gerçekleştirilmiş ve "Reform ve Açılma" olarak da adlandırılan Çin ekonomik reformu sonucunda çok hızlı bir şekilde gelişti. 1980 yılında Çin'in ilk Özel Ekonomik Alan'ı olan Shenzhen Özel Ekonomik Alanı burada kuruldu.[3] Shenzhen ve çevresi, 1986 ile 1996 yılları arasında, dağlık ve ormanlık araziden yoğun bir kente dönüşmüştür. Dünyanın en hızlı büyüyen yerleşkelerinin başında gelen şehir günümüzde dünyanın en kalabalık 15. şehridir[kaynak belirtilmeli] ve 12 milyon civarında nüfusa sahiptir. Shenzhen, 2011 yılında Dünya Üniversite Yaz Oyunları'na ev sahipliği yaptı.[4]

EkonomiDüzenle

Çin ekonomisinin liberalleşmesi sonucu uygulanmaya başlanan "Özel Ekonomik Bölge" politikasının ilk örneği olan Shenzen, yabancı yatırımcıların yatırımları sayesinde hızla büyümüştür. Günümüzde Shenzhen, Güney Çin'de yer alan önemli bir yüksek teknoloji Ar-Ge ve üretim üssüdür. 1999 yılından beri Çin Uluslararası Yüksek Teknoloji Fuarı (China Hi-Tech Fair), her sene düzenli olarak Shenzhen'de yer almaktadır.

Shenzhen Limanı, 2013 yılından beri yükleme ve boşaltma miktarı açısından Dünya üçüncüsüdür ve 20 seneden beri Anakara Çin'deki en yüksek toplam yurtdışı ihracat miktarını oluşturan limandır. Shenzhen Menkul Kıymetler Borsası'nda (SMKB), 2009 ile 2015 yılları arasında Dünya çapında en yüksek sayıda ilk halka arz yer aldı; günümüzde SKMB, Çin firmaları için önemli bir finansman platformu olarak işlev göstermeye devam etmektedir.[5]

2010'da Qianhai Shenzhen-Hong Kong Çağdaş Hizmet İşbirliği Alanı, Merkez Hükümet'in onayıyla, Shenzhen ile Hong Kong'un işbirliği konusunda öncü bir adım olması amacı ile kurulmuştur. 2016 yılında, Shenzhen’in GSYİH’si Guangzhou'nunkini aşarak ekonomik büyüklük açısından Çin'in en büyük üçüncü şehir oldu. 2018 yılında, "Reform ve Açılma"nın 40. yıldönümünde, Shenzhen'in GSYİH'sı Hong Kong'unkini de aştı.

Altyapı ve ulaşımDüzenle

2007'de, kenti Hong Kong'a bağlayan bir köprü yapıldı ve yapı ekonomiyi ve yaşam şartlarını olumlu etkiledi. Havacılık konusunda Shenzhen Bao'an Uluslararası Havalimanı, Anakara Çin'in en işlek beşinci sivil havalimanıdır. Şehirde, en yüksekleri Kingkey Finance Tower (439 m), Seg Plaza (356 m) ve Hua Qiang Bei (华强北) (292 m) olmak üzere toplamda 200 metrenin üzerinde 23 kadar gökdelen vardır.

Eğitim ve araştırmaDüzenle

1980'lerde, Özel Ekonomik Bölge'nin kuruluşu sonrasında, Shenzhen'e büyük bir nüfus akımı yer aldı; böylece eğitim sektörü de hızla gelişmeye başladı. 1983 yılında Shenzhen Üniversitesi, Shenzhen'in ilk tam zamanlı ve kapsamlı yükseköğretim kuruluşu kuruldu. 1999 yılında Shenzhen Şehir Hükümeti, Bilim Parkı'nın güneyinde Shenzhen Sanal Üniversite Parkı'nı kurdu. Pekin Üniversitesi, Tsinghua Üniversitesi, Nankai Üniversitesi ve Harbin Teknoloji Enstitüsü de dahil olmak üzere Çin'in en iyi üniversiteleri bu parkta yüksek lisans okulları kurmuşlardır.

Shenzhen Şehir Hükümeti, ülke çapındaki farklı ünlü üniversitelerle birlikte Nanshan semtindeki Xilijian (西丽建)'de, lisansüstü öğrencileri eğitmek ve bilimsel araştırmayı güçlendirmek için Shenzhen Üniversite Kenti'ni kurmuştur. Güney Bilim ve Teknoloji Üniversitesi, 2011 yılında araştırma üniversitesi olarak kuruldu. Shenzhen'de hem yerel hem de yabancı üniversitelerle, Hong Kong Çince Üniversitesi (Shenzhen), Harbin Teknoloji Enstitüsü (Shenzhen), Shenzhen Teknoloji Üniversitesi ve Shenzhen MSU-BIT Üniversitesi gibi birçok "işbirliği okulu" kurulmuştur.

Shenzhen'de dokuz yıllık zorunlu eğitim tamamen ücretsizdir. Şehirdeki en seçkin orta eğitim kuruluşların arasında Shenzhen Ortaokulu, Shenzhen Deneysel Okulu, Shenzhen Yabancı Diller Okulu ve Shenzhen Lisesi yer almaktadır ve bu okulların hepsi birlikte "Shenzhen'in Dört Okulu" ("深圳四大名校") olarak bilinir. 2015 yılı itibarıyla Shenzhen; 12 tane yükseköğretim kuruluşu, 335 tane ortaöğretim kuruluşu, 334 tane ilköğretim kuruluşu ve 1489 tane anaokulu barındırmaktadır.

Uluslararası ilişkilerDüzenle

Kardeş şehirlerDüzenle

1986 yılı Mart ayında Shenzhen, Houston şehri ile birlikte "Shenzhen-Houston Kardeş Şehir Anlaşması" (深圳休斯敦友好城市协议书)'nı imzaladı; böylece Shenzhen'in ilk kardeş şehir ilişkisi kuruldu. Ağustos 2017 itibarıyla Dünya çapında toplam 21 farklı şehir ile kardeş şehir ilişkisi mevcuttur.[6]

Ülke Kardeş şehir İmzalama tarihi
  ABD Houston (Teksas) 1986
  İtalya Brescia (Lombardiya) 1991
  Avustralya Brisbane (Queensland) 1992
  Polonya Poznan (Büyük Polonya Voyvodalığı) 1993
  Fransa Vienne (Nouvelle-Aquitaine) 1994
  Jamaika Kingston, Jamaika (Surrey İlçesi) 1995
  Togo Lomé (Maritime) 1996
  Almanya Nürnberg (Bavyera) 1997
  Belçika Valon Brabant (Valon Bölgesi) 2003
  Japonya Tsukuba (Ibaraki) 2004
  Güney Kore Gwangyang (Güney Jeolla) 2004
  Malezya Johor Bahru (Johor) 2007
  Mısır El-Uksur (El-Uksur İli) 2007
  Rusya Samara Oblastı (Volga Federal Bölgesi) 2008
  İsrail Hayfa (Hayfa Bölgesi) 2012
  Beyaz Rusya Minsk 2014
  Bulgaristan Filibe (Filibe İli) 2014
   İsviçre Bern Kantonu 2015
  Samoa Apia 2015
  Hollanda Almere (Flevoland) 2016
  Portekiz Porto (Grande Porto) 2016
  Kırgızistan Bişkek 2016

Ayrıca bakınızDüzenle

  Wikimedia Commons'ta Shenzhen ile ilgili çoklu ortam kategorisi bulunur.

KaynakçaDüzenle

  1. ^ "Overview, General Info, Shenzhen Government Online[1]". Shenzhen Government Online. 5 Şubat 2015. 7 Aralık 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Eylül 2015. 
  2. ^ 张玮、马芳曲等 (16 Ağustos 2011). "深圳定位全国经济中心城市 打造国际化城市". 《求是》理论网. 15 Nisan 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Ocak 2012. 
  3. ^ 陈文文 (10 Haziran 2011). "深圳:改革开放试验田". 浙江日报. 19 Mayıs 2012 tarihinde kaynağından Arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ekim 2011. 
  4. ^ 霍筱薇 (4 Kasım 2011). "中国8个港口晋升全球20大港口排名榜". 南海网. 14 Ekim 2011 tarihinde kaynağından Arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ekim 2011. 
  5. ^ 深交所. "深圳证券交易所介绍". 深圳证券交易所. 8 Şubat 2012 tarihinde kaynağından Arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Ocak 2012. 
  6. ^ 深圳外事办 (12 Kasım 2014). "国际友好城市概要". 深圳市政府. 2 Nisan 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Mart 2015. 
  • "Shenzhen Lojistik Kenti", Yapı Dergisi, nr. 341, Nisan 2010, s. 78-79.

Dış bağlantılarDüzenle