Filibe

Bulgaristan'ın ikinci büyük şehri

Filibe (BulgarcaПловдив, trl: Plovdiv), 2019 nüfus sayımına göre 347.851 nüfusuyla Bulgaristan'ın ikinci büyük şehridir.[1] Filibe ilinin idari merkezidir. Ülkenin önemli ekonomi, ulaşım, kültür ve eğitim merkezlerinden biridir.

Filibe
Пловдив
Plovdiv
Filibe
Filibe bayrağı
Bayrak
Filibe arması
Arma
Bulgaria üzerinde Filibe
Filibe
Filibe
Filibe'nin Bulgaristan'daki konumu
Ülke Bulgaristan Bulgaristan
İl Filibe
Rakım 164 m (538 ft)
Nüfus
 (2019)
 • Şehir 347,851
 • Metropol
666,801
Zaman dilimi UTC+02.00 (DAS)
 • Yaz (YSU) UTC+03.00 (DAS)
Resmî site
plovdiv.bg

Filibe, adını Makedonya Kralı II. Filip'ten alır. Şehir, 5 Eylül 2014 tarihinde yapılan seçimle 2019 yılında Avrupa Kültür Başkenti olmaya hak kazanmıştır.

TarihiDüzenle

Bölgenin hakkında çok eski tarihi hakkında bilgi yoktur. Bölge, I. Murad tarafından fethedildikten sonra, İzmir, Aydın, Manisa, Konya ve Karaman yöresinden Yörük Türkmenler bölgeye iskan ettirilmiştir. Bölgede Türk ve Pomak[2] nüfus hâlâ varlığını korumaktadır.

CoğrafyaDüzenle

 
Filibe’nin uzaydan görünümü
 
Meriç kıyılarından bir görünüm.
 
Arka planda Balkan Dağları ile Filibe'den bir görünüm.

Filibe, Bulgaristanın başkenti Sofya’nın güneydoğusunda ve Meriç nehri kıyısındadır. Şehir, Yukarı Trakya Ovası'nın batı kısmını oluşturan ve bir birikinti ovası olan “Filibe Ovası”nın güney kesimindedir. Oradan kuzeybatıda Sredna Gora sıradağlarının zirveleri, doğuda Chirpan Tepeleri ve güneyde Rodop Dağları yükselir.[3] Başlangıçta, Filibe'nin gelişimi Meriç'in güneyindeydi ve nehir boyunca genişleme sadece son 100 yıl içinde oldu. Modern Filibe, Bulgaristan'ın toplam alanının %0,1'inden daha az olan 101 km2 (39 sq mi)'luk bir alanı kaplar. Km2 başına 3,769 kişiyle Bulgaristan'ın en yoğun nüfuslu şehridir.

Kentin içinde altı siyenit tepe vardır. 20. yüzyılın başında yedi siyenit tepesi vardı ancak bunlardan birisi olan Markovo tepesi yok edildi. Bunlardan üçüne Üç Tepe (bulgarca: Трихълмие}} Trihalmie), diğerlerine Gençlik Tepesi (bulgarca:Младежки хълм, Mladezhki halm), Kurtarıcılar Tepesi (bulgarca: Хълм на освободителите, Halm na osvoboditelite) ve Hristo G. Danov Tepesi (bulgarca:Данов хълм, Danov halm) denir.[4]

İklimDüzenle

  Filibe iklimi  
Aylar Oca Şub Mar Nis May Haz Tem Ağu Eyl Eki Kas Ara Yıl
En yüksek sıcaklık (°C) 23,0 24,0 30,0 34,2 36,0 41,0 45,0 42,5 37,6 36,8 27,0 22,9 45,0
Ortalama en yüksek sıcaklık (°C) 5,2 8,3 13,0 18,4 23,7 28,0 30,7 30,3 26,0 19,4 11,9 6,4 18,5
Ortalama sıcaklık (°C) 0,9 3,2 7,2 12,3 17,3 21,5 23,9 23,2 19,0 13,1 6,9 2,3 12,7
Ortalama en düşük sıcaklık (°C) −3 −1,4 1,8 6,2 11,0 15,0 17,0 16,5 12,6 7,6 2,6 −1,3 7,1
En düşük sıcaklık (°C) −31,5 −16,4 −14,4 −4,7 0,0 4,0 5,0 8,0 1,0 −10,2 −9,8 −19 −31,5
Ortalama yağış (mm) 27 34 37 41 77 57 39 43 35 37 36 39 502
Kaynak: Danimarka Meteoroloji Enstitüsü[5]


MimariDüzenle

Filibe şehri Osmanlı Devleti'nin Balkanlarda önem verdiği yerleşim yerlerinden biridir. Mimari olarak Türk-Osmanlı sivil mimarisi dikkat çeker. Ayrıca Cuma Camisi (1363-1364) ve Şahabettin İmaret Camii (1444-1445) cami mimarisi olarak günümüze ulaşan yapılardır. Osmanlı evleri ''eski şehir'' denilen eski kent bölgesindeki yapılardır. Bugün birçok Osmanlı Köşkü sergi veya müze olarak kullanılmakta, bazıları kafe ve butik otel olarak işletilmektedir. Şehrin çarşısı, Kapana ve eski kent dışındaki yapılar komünizm döneminden kalan yüksek katlı binalardır. Yeni yapılar genel olarak Karşıyaka semtinde yapılmaktadır.

MadenDüzenle

Filibe'de zengin demir yatakları bulunmaktadır.

EkonomiDüzenle

Zengin bir tarım bölgesinin ortasında yer almasına rağmen, Plovdiv'in ekonomisi 20. yüzyılın başlarından itibaren tarımdan sanayiye kaydı. Gıda işleme, tütün, biracılık ve tekstil endüstriyel ekonomik değişimin temel direklerini oluşturdu.[6]Komünist yönetim sırasında şehrin ekonomisi büyüdü ve ekonomi ağır sanayi ağırlıklıydı. 1989'da Komünizmin çöküşünden ve Bulgaristan'ın planlı ekonomisinin çöküşünden sonra bir dizi sanayi tesisi kapatıldı; kurşun ve çinko, makine, elektronik, kamyon, kimyasal madde ve kozmetik ürünleri üretimine devam edildi.

Filibe, ülkenin en büyük ekonomisine sahip olması ve Bulgaristan'ın GSYİH'sının %7.5'ine katkıda bulunması nedeniyle 2014 itibarıyla Bulgaristan'ın ekonomik başkentidir.[7] 2014 yılında 285,000 kişiye iş imkanı sağlayan bölgede 35 binden fazla şirket faaliyet gösteriyordu.[7] Filibe'nin avantajları arasında merkezi coğrafi konumu, iyi altyapısı ve büyük nüfusu sayılabilir. Filibe'nin uluslararası havaalanı, intermodal taşımacılık terminali, Trakya otoyolu ile çeşitli bağlantıları (Sofya ve Burgaz'ı birbirine bağlayan), Meriç otoyolu'na yakınlığı (Türkiye'ye giden ana koridor) ve iyi gelişmiş karayolu ve şehrin Bulgaristan'da sanayi üretimi açısından lider şehir olarak gelişmesine yol açan demiryolu altyapısı vardır.

Filibe ekonomisi, imalat, ticaret, ulaşım, iletişim ve turizm alanlarında uzun geleneği vardır. Filibe'nin sanayi gelişiminin yanı sıra son yıllarda bilişim ve dış kaynak hizmet sektöründe artışlar ve son 5 yılda ise şehir turizmi her yıl çift haneli büyümüştür.[8]

Ekonomik göstergelerDüzenle

Gösterge Birim 2010 2011 2012 2013 2014
GSYİH Milyon leva 5,539 6,062 6,178 6,374 6,273
Bulgaristan'ın GSYİH'sındaki Payı % 7.5 7.6 7.6 7.8 7.5
Kişi başına GSYİH Milyon leva 7,924 8,888 9,087 9,394 9,268
Nüfus Sayı 696,300 680,884 678,860 678,197 675,586
İş sözleşmesi kapsamındaki ortalama yıllık çalışan sayısı Sayı 208,438 207,599 205,876 203,933 207,057
İş sözleşmesi kapsamındaki çalışanların ortalama maaşı Milyon leva 6,462 6,889 7,418 7,922 8,504
Ekonomik faaliyet yüzdesi % 64.9 64.2 67.7 70.7 71.7
İşsizlik yüzdesi % 8.5 8.8 11.2 13.4 13.1
FDI Milyon Euro 1.118 1.259 1.340 1.648 1.546

Kaynak: Ulusal İstatistik Enstitüsü[7]

Kardeş KentlerDüzenle

GaleriDüzenle

KaynakçaDüzenle

  1. ^ "Arşivlenmiş kopya". 15 Kasım 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Ekim 2016. 
  2. ^ http://pomaknews.com/?p=3126 [ölü/kırık bağlantı]
  3. ^ avtori Evgeni Dinchev ... (2002). Пътеводител България (Bulgarca). София: ТАНГРА ТанНакРа ИК. s. 145. ISBN 954-9942-32-5. 
  4. ^ "Седемте чудеса на България – Пловдив". Milarodino.com. 4 Eylül 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Ocak 2011. 
  5. ^ Cappelen, John; Jensen, Jens. "Bulgarien – Plovdiv" (PDF). Climate Data for Selected Stations (1931–1960) (Danca). Danimarka Meteoroloji Enstitüsü. s. 42. Erişim tarihi: 16 Nisan 2013. 
  6. ^ "Plovdiv – BGP". Bg.bgp.bg. 6 Temmuz 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Ocak 2011. 
  7. ^ a b c [1] NSI (in Bulgarian)
  8. ^ [2] 26 Ağustos 2017[Tarih uyuşmuyor] tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Tourism (in Bulgarian)