Koordinatlar: 45°26′15″K 12°20′9″D / 45.4375°K 12.33583°D / 45.4375; 12.33583

Venedik (İngilizce: Venice /ˈvɛnɪs/; İtalyancaVenezia [veˈnɛttsia], tarihi ismiVinegiaVenedikçeVenexia [veˈnɛsja]; Latince:VenetiaeSlovenceBenetke), kuzeydoğu İtalya'da birbirinden kanallarla ayrılmış ve köprülerle bağlanan 118 adanın üzerine kuruludur. Şehir, kıyı şeridi boyunca uzanan Venetian Lagoon bataklığında, Po ve Piave nehirlerinin deltaları arasına kuruludur. Venedik doğal güzelliği, mimarisi ve sanat eserleri ile ün yapmıştır. Bu şehir bütünüyle, deniz kulağı da dahil, Dünya Mirasları listesindedir.

Venedik
Venezia
Comune di Venezia
Venedik'ten görüntüler
Venedik'ten görüntüler
Venedik
Bayrak
Venedik'in Italya ve Veneto Bolgesi'nde konumu
Venedik'in Italya ve Veneto Bolgesi'nde konumu
Koordinatlar: 45°26′15″K 12°20′9″D / 45.4375°K 12.33583°D / 45.4375; 12.33583
Ülke İtalya İtalya
Bölge Veneto
İl Venezia ili
Yönetim
 - Belediye Başkanı Luigi Brugnaro (Demokratik Parti)
Yüzölçümü
 - Kent 414,57 km2 (160,1 mi2)
 - Su 257,73 km2 (99,5 sq mi)
Rakım m (7 ft)
Nüfus (31.7.2010)
 - Kent 270.516
 - Yoğunluk 652,52/km² (1.690/sq mi)
 - Metropol Yak, 1.600.000
Zaman dilimi OAZD (+1)
Alan kodu 041
İnternet sitesi: http://www.comune.venezia.it/
Venedik ve Venedik Lagünü*
UNESCO Dünya Mirası

Rialto Bridge Grand Canal.jpg
Ülke  İtalya
Tür Kültürel
Kriter i, ii, iii, iv, v, vi
Referans 394
Bölge** Avrupa ve Kuzey Amerika
Tescil bilgisi
Tescil 1987  (11. Oturum)
* Dünya Mirası resmî listesi.
** UNESCO resmî sınıflandırması.

Venedik, Veneto bölgesinin başkentidir. 2009 yılında Venedik komününde 270,098 kişi yaşıyordu (bu nüfusun 60,000'i tarihi Venedik şehrinde, 176,000'i Mestre ve Marghera şehirlerinde, 31,000' ise deniz kulağı üzerindeki diğer adalardadır). Padua ve Treviso şehirleriyle birlikte oluşan Padova-Treviso-Venedik Metropolitan Bölgesi (PATREVE)'nin toplam nüfusu 1,600,000'dir. PATREVE herhangi bir özerkliği bulunmayan, sadece istatistiksel bir bölgedir.

Venedik ismi, milattan önce 10. yüzyılda burada yaşayan Veneti insanlarınan gelmektedir. Ayrıca şehir eskiden Venedik Cumhuriyeti'nin başkentiydi. Venedik "La Dominante", "Serenissima", "Adriyatiğin Kraliçesi", "Sular Şehri", "Maskelerin Şehri", "Köprülerin Şehri", "Yüzen Şehir", ve "Kanallar Şehri" olarak bilinir. Luigi Barzini The New York Times Gazetesi'nde Venedik'i "kuşkusuz bir insan tarafından yapılan en güzel şehir" ayrıca Times Online Gazetesi de "Avrupa'nın en romantik şehri" olarak tanımlamışlardır.

Venedik Cumhuriyeti Ortaçağlar ve Rönesans dönemi boyunca denizlerdeki en önemli kuvvet olduğu kadar 13. yüzyıldan 17. yüzyılın sonlarına kadar sanatın ve ticaretin merkeziydi. Tarihi boyunca, özellikle Rönesans Döneminde, birçok sanatsal hareket olmuştur. Venedik tarihi boyunca senfonik müzik ve operanın gelişiminde önemli rol oynayan, aynı zamanda Antonio Vivaldi'nin doğduğu şehirdir.

İçindekiler

İsimDüzenle

İsim Veneti olarak bilinen halk ile bağlantılıdır (belki de Homer tarafından (W)enetoi) olarak bahsedilenle aynıdır). Kelimenin anlamı kesin değildir. Latince kelime olan Venire (gelmek) veya (Slo)venia dır. Latin kelimesi venetus ile bir bağ, anlamı mavi-deniz olasıdır. Araplar arasında eski ismi بُنْدُقِيَّة (Bündükıyye) olarak bilinir.

TarihDüzenle

Video 2002

Venedik'in orijinine ait tarihsel kayıtların olmadığı zamanda, elde edilebilir kanıtların Venedik'in orijinal nüfusunun Padova, Aquileia, Altino ve Concordia (modern Portogruaro) gibi Roma şehirleri olduğunu gösterdiğinde pek çok tarihçi mutabıktır. Venedik'in tarih sahnesinde ünlenmesi Venedik Cumhuriyeti'nin kurulmasıyla başlar.[1]

İklimDüzenle

Yıl ortalaması 13,5 °C'dir. Yılın en sıcak ayları Temmuz ve Ağustos aylarıdır. Ortalama sıcaklık bu aylarda 23 °C civarındadır. En soğuk ay 3,0 °C ile Ocak ayıdır.

 
İtalya'daki Venedik konumu ve Venetian deniz kulağı
 
Sehir plani

DemografiDüzenle

Venedik belediye sınırları içindeki nüfus (31 Temmuz 2010 tahminine göre) 270.516 kişidir ve nüfus yoğunluğu km² başına 652,52 kişidir. Coğrafi bakımdan Venedik hem esas Venedik şehrini ve adaları ve Padova'ya kadar ulaşan anakara parçalarını içine alan Padova-Venedik şehirleşmiş metropolitan alanın bir parçasıdır ve bu metropolitan alanın nüfusu yaklaşık 1,6 milyonu aştığı tahmin edilmektedir.

Venedik belediye sınırları içindeki (2006 Nüfus Sayımına göre) nüfusun %47.5'i erkek, %52.5'i ise kadındir. 18 yaş altı genç nüfus toplam nüfusun %14.36'sini temsil etmektedir. Venediklilerin ortalama yaşı 46'dır. Bu oran İtalya'da 42'dır. 2002 ve 2007 arasındaki 5 yıllık süreçte şehirdeki nüfus %0,2 gerilemiştir.[2]2006 itibarıyla nüfusun %93,70'i İtalyandır.

Venedik komününün belediye sınırları içinde nüfusunun 19. ve 20. yüzyıllarda gelişmesi nüfus sayımı sonuçlarına göre şu gösterimde izlenebilir:[3]

Kişi

 

Önemli mekânlarDüzenle

SaraylarDüzenle

Türk Hanı (Fondaco dei Turchi)Düzenle

 
Türk Hanı (Fondaco dei Turchi)

Türk Hanı (Fondaco dei Turchi veya Palazzo dei Turchi), 13. yüzyılın ilk yarısında Giacomo Palmier tarafından inşa edilmiş bir saray. Türk Hanı, Büyük Kanal'ın sağ tarafında San-Marcuola İstasyonu'nun karşısında bulunmaktadır.

Venedik'in en eski saraylarından birisi olan Türk Hanı kıvrımlı bağlantıları ve ince sütunları ile Bizans mimarisinin tipik bir örneğidir. 1621'den itibaren Türk tüccarlar sarayı ticaret merkezi olarak kullanmaya başladılar. 1838'e kadar olan bu süreçte orada ikamet eden Türkler binaya bir cami ve hamam inşa etmişler ve sarayın mimarisini kısmen değiştirmişlerdir. Ayrıca 19. yüzyılın ikinci yarısında başlayan restorasyon çalışmaları esnasında sarayın üst kısmına kubbe biçimde eklemeler yapılmıştır. Saray 1923'ten beri Venedik Doğa Tarihi Müzesi (Museo di Storia Naturale di Venezia) olarak kullanılmaktadır.

Alman Hanı (Fondaco dei Tedeschi)Düzenle

 
Alman Hanı (Fondaco dei Tedeschi)

Alman Hanı (Fondaco dei Tedeschi) Akdeniz veya Balkanlar üzerinden gelen malları Avrupa'nın içlerine götürecek Alman tüccarlar tarafından kullanılmış handır. 1228 senesinde inşa edilmiş yapı yangın ile yıkılması sonrasında 1505-1508 seneleri arasında yeniden inşa edilmiştir.

Düka Sarayı (Palazzo Ducale)Düzenle

 
Palazzo Ducale

Düka Sarayı (Palazzo Ducale), gotik tarzda yapılmış ve Venedik dükaları tarafından kullanılmış saraydır. Dükalık sarayı olmasının yanında Venedik Cumhuriyeti'nin siyasi merkezi konumundaydı. Napolyon işgaline kadar siyasi kurumlara da ev sahipliği yapmıştır. Günümüzdeki saray büyük ölçüde 1309-1424 yılları arasında yapıldı ve oldukça küçük olan bir kale üzerine inşa edildi. Giovanni ve Bartolomeo Bon 1442 yılında Porta della Carta'yı inşa ettiler.

Palazzo DandoloDüzenle

Venedik'in asil ailelerinden Dandolo Ailesi tarafından 14. yüzyılın sonunda inşa ettirildi. 16. yüzyılda üç kısıma ayrılan yapı, üç aile üyesi arasında pay edildi. Sahibinin değişmesi sonrasında nihayet 1895'te otel olarak kullanılmaya başlandı 2010 senesinde başrollerini Johnny Depp ve Angelina Jolie'nin oynadığı The Tourist filminin bazı sahneleri burada çekilmiştir. Günümüzde Otel Danieli olarak kullanılmaya devam edilmektedir.

KanallarDüzenle

Grand Kanal (Canal Grande)Düzenle

 
Grand Kanal

Grand Kanal (Canal Grande) yaklaşık 4 km uzunluğunda, 30 ile 70 m genişliğinde, derinliği 5 metreye varan Venedik'teki en büyük kanaldır. Kanal S şeklinde aktığı için "volta die Canal" olarak isimlendirilir. Grand Kanal'a yaklaşık 45 adet diğer küçük kanallar bağlanmaktadır.

Kanalın sol tarafında San Marco, Cannaregio ve Castello, sol tarafında ise Dorsoduro, San Polo ve Santa Croce bölgeleri bulunur.

Günümüzde Grand Kanal üzerinde 4 köprü bulunmaktadır. İçlerinden en eski olanı Rialto Köprüsüdür. Scalzi Köprüsü ve Accademia Köprüsü nün inşa edildiği 19. yüzyıla kadar "Rialto Köprüsü" Grand Kanal üzerinde iki yakayı birbirine bağlayan tek köprü idi.

Grand Kanal kenarlarında 200'ün üzerinde saray vardır.[4] Saraylarda Gotik, Rönesans ve Barok stiline sıkça rastlanmaktadır. Bazı saraylarda Bizans mimarisi göze çarpar.

Grand Kanal'da ulaşım deniz otobüsleri (vaporetto) ve gondollar ile sağlanmaktadır. Ayrıca deniz taksileri de mevcuttur. Grand Kanalı boydan boya sadece 1 numaralı deniz otobüsü (vaporetto) geçmektedir.

Grand Kanal'da yüzmek para cezasına tabidir. Bu konuda cok sıkı kontroller yapılmaktadır.

KöprülerDüzenle

Rialto KöprüsüDüzenle

Venedik kentinin en renkli mekanlarından biridir. Yalnız iki yakayı birbirine bağlamakla kalmaz; aynı zamanda cıvıl cıvıl bir alışveriş mekanıdır. Rialto köprüsünün üzerinde, girişinde ve çıkışında birbirinden güzel cam eşyalar, maskeler, kuklalar, ayakkabı-çanta ve meyve sebzeden tutun da şekerleme ve çöreklere kadar satın alabilecek her şeyi bulabilirsiniz. Bütün bu alışveriş keyfinin ötesinde Rialto Köprüsü'nün üzerinden Grand Kanal manzarası bir harikadır.

Son Nefes Köprüsü (Ponte dei Sospiri )Düzenle

 
Son nefes köprüsü

İç Çekişler Köprüsü, İşkence Köprüsü veya Ahlar Köprüsü olarak bilinmektedir. Dükler Sarayı ile Yeni Hapishane arasında kapalı olarak inşa edilmiş bir köprüdür. İsmini muhtemelen buradan cezaevine giden mahkûmların Venedik'e son kez bakmasından almıştır. İnanışa göre, bu köprü altında öpüşen çiftlerin aşklarının daim olacağı söylenmektedir. Venedik'te görülecek en güzel yerlerden biri olan bu köprü, Dükler Sarayı'na bağlı olan tarihi bir yapıdır.

MeydanlarDüzenle

San Marco MeydanıDüzenle

 
Venedik'te fırtınalı bir gün

San Marco meydanı, Venedik'in turistler ve güvercinler tarafından en çok ziyaret edilen meydanı.

San Marco meydanı 175 uzunluğunda, 82 metre genişliğindedir. Fransız Yazar Alfred de Musset meydan için "Avrupa'nin Salonu", Napolyon ise "Avrupa'nın en güzel şenlik alanı" ifadesini kullanmıştır.

Meydanın geçmişi 9. yüzyıla dayanmaktadır. O zamanlar meydan düklerin aldıkları kararları açıkladıkları, Markus kilisesinin önündeki küçük bir alandı. Meydan bugünkü konumuna 13. ve 16. yüzyıllar arasındaki çalışmalar sonucunda ulaşmıştır.

 
San Marco meydanında bir film prömiyeri

Büyük kanal'dan başlandığında (soldan sağa) meydanda sırasıyla şu binalar yer alır: Dükler Sarayı, Porta della Carta, Saat kulesi, Procuratie Vecchie, Procuratie Nove, Campanile ve Biblioteca Marciana.

Meydan aynı zamanda pek çok ünlü ziyaretçileri olmuş olan kahvehaneleri ile de ünlüdür. Meydanın ve İtalya'nın en eski kahvehanesi olan Caffè Florian(enit) (1720 yılında inşa edilmiştir) pek çok yazar, şair ve müzisyenin buluşma yeriydi. Goethe, Thomas Mann, Marcel Proust, Hemingway ve Mark Twain gibi pek çok ünlü kişiler kahve içmeye oraya giderlerdi. Hatta Richard Wagner Giuseppe Verdi ile karşılaşmamak için meydanın diğer tarafındaki Caffe Lavena'ya giderdi.

Kültür ve SanatDüzenle

Fenice Tiyatrosu (Teatro La Fenice)Düzenle

Ana madde: Fenice Tiyatrosu
 
Fenice Tiyatrosu'nun izleyici kısmı

Fenice Tiyatrosu Venedik'in en bilinen ve en büyük Opera binasıdır. Dünyaca ünlü pek çok opera eserinin prömiyerleri burada yapılmıştır. Bunlardan bazıları sırayla şu eserlerdir:

UlaşımDüzenle

Venedik kanalları nedeniyle dünyaca ünlüdür. Bir sığ Deniz kulağında yaklaşık 150 kanal tarafından şekillenmiş olup, 118 adet adadan oluşan bir takım adalar zinciri üzerinde kurulmuştur. Üzerinde şehirlerin kurulduğu bu adalar yaklaşık 400 köprü ile birbirine bağlanır. Eski merkezde kanallar yol görevi görür. Her bir şekillenmedeki ulaşım su üzerinde veya yürüyerek olur. 19ncu yüzyılda bir geçici yaya yolu anakarayı Venedik'teki demiryolu istasyonuna götürüyordu. Venedik Avrupa'nın en geniş araba girişinin yasak olduğu alana sahiptir. Ayrica Venedik aşk şehri olarak da bilinir. Venedik'teki türlü aşk mekanları genç aşıkların buluşma noktasıdır. Örn: Aşk Tüneli

Yerel idareDüzenle

İdari bakımdan Venedik, Veneto bölgesine bağlı Venezia ili'nin bir komünüdür. Venedik komünü daha önce 18 adet "mahalle (quartieri)" kapsamaktaydı ve bu eski mahalleler esas Venedik şehri; belirli adalar ve anakarada bulunmaktaydı. 2005den itibaren Venedik Komünü 6 Belediye "(municipalità)"'ya bölünmüş ve bu belediyelere şu belirlenen "eski mahalleler" bağlanmıştır:[5][5][6]:

  1. "Venezia-Murano-Burano Belediyesi": (Nüfus: 69.679 kişi. Alan:211 km²) (Eski mahalleler: No.1: San Marco-Castello-Sant'Elena; No.2: Cannaregio; No.3:Dorsoduro-S.Polo-S.Croce; No.4: Giudecca-Sacca Fisola; No.7:Murano; No.8:Burano)
  2. "Lido-Pellestrina Belediyesi": (Nüfus: 21.691kişi. Alan: 72 km²) (Eski mahalleler: No.5: Lido-Malamocco-Alberoni; No.6: Pellestrina-San Pietro in Volta)
  3. "Favaro Veneto Belediyesi" :(Nüfus: 23.376 kişi. Alan:45 km²) (Eski mahalleler: 10 Favaro)
  4. "Mestre-Carpenedo Belediyesi" : (Nüfus: 88.181 kişi. Alan:24 km²) (Eski mahalleler: No.11: Carpenedo Bissuola; No.15 Piave 1866; No.13: San Lorenzo 25 aprile; No.12:Terraglio)
  5. "Chirignago-Zelarino Belediyesi" : (Nüfus: 37.629 kişi. Alan:26 km²) (Eski mahalleler: No.14: Cipressina-Zelarino-Trivignano; No.16: Chirignago-Gazzera)
  6. "Marghera Belediyesi":(Nüfus: 28.285 kişi. Alan:35 km²) (Eski mahalleler: No.17: Marghera- Catene; No.18:Malcontenta)

Kardeş şehirlerDüzenle

İşbirliği anlaşmalarıDüzenle

Venedik 25 Eylül 1999 tarihi ile Yunanistan'ın Selanik ve Almanya'nın Nürnberg şehirleriyle imzalanan iş birliği anlaşmasına sahiptir. Türkiye'nin İstanbul şehriyle 4 Mart 1993 tarihinde 1991 yılı İstanbul deklerasyonu çerçevesinde imzalanan iş birliği anlaşmasına sahiptir. Ayrıca Çin'in Qingdao şehri ile bilim ve teknoloji ortaklığına sahiptir. Ocak ayı 2000 tarihinde EC (Avrupa Birliği) n.2137/85 tüzüğünü yaparken, Venedik şehri ve Yunan topluluk ve şehirleri merkez birliği (KEDKE) kuruldu. Avrupa Ekonomik İlgi Gruplaşması (E.E.I.G.) Marco Polo sistemi ulusal olarak turist alanı ve kültürel alan içerisinde Avrupa Projesini gerçekleştirmek ve geliştirmektedir. Özellikle güzel sanatlara ait ve mimari mirasın korunması ve güvenliğinde referansdır.

ResimlerDüzenle

San Giorgio Maggiore Çan kulesinden Venedik panoraması
Grand Kanal panoramasi

KaynakçaDüzenle

  1. ^ Bosia, Venedik'in orijini
  2. ^ "Statistiche demografiche ISTAT". Demo.istat.it. 17 Nisan 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20160417202542/http://demo.istat.it/bil2007/index.html. Erişim tarihi: 2009-03-28. 
  3. ^ Kaynak: Fransızca ve Italyanca Wikipedia
  4. ^ Toman, Rolf (Hrsg.): Die Kunst der italienischen Renaissance. Architektur – Skulptur – Malerei – Zeichnung. Köln 1994, S. 165
  5. ^ a b "Pagina del Sito del Comune di Venezia". 19 Haziran 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20160619211029/http://www.comune.venezia.it/flex/cm/pages/ServeBLOB.php/L/IT/IDPagina/8719. 
  6. ^ "Pagina del Sito del Comune di Venezia". 8 Eylül 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20150908174041/http://www.comune.venezia.it/flex/cm/pages/ServeBLOB.php/L/IT/IDPagina/99. 

Ayrıca bakınızDüzenle

Dış bağlantılarDüzenle