2022 Rusya'nın Ukrayna'yı işgali

Rusya'nın Ukrayna'yı 24 Şubat 2022 günü başlayan işgali

2022 Rusya'nın Ukrayna'yı işgali, 24 Şubat 2022 tarihinde, Moskova saatiyle 06.00 civarında (UTC+3), Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in, "Ukrayna'nın askerden ve Nazizm'den arındırılması" amacıyla başlattığı askerî operasyon. Putin'in önceden kaydedilmiş açıklamasının yayımlanmasından dakikalar sonra, başkent Kiev yakınları da dâhil olmak üzere ülke genelindeki noktalara füze saldırıları başladı. Rus kuvvetlerinin; Rusya, Belarus ve Rus işgali altındaki Kırım'dan girerek Harkov şehri de dâhil olmak üzere Ukrayna'yı işgal ettiği doğrulandı.[48] İlk raporlar, bunun İkinci Dünya Savaşı'ndan bu yana Avrupa'daki en büyük konvansiyonel savaş operasyonu olduğunu ilan etti.[49][50]

2022 Rusya'nın Ukrayna'yı işgali
Rusya-Ukrayna Savaşı'nın parçası
2022 Russian invasion of Ukraine.svg
16 Ağustos 2022 itibarıyla askerî durum
       Ukrayna tarafından kontrol edilen bölgeler
       Rusya ve Rus yanlısı güçler tarafından işgal edilen bölgeler
Tarih24 Şubat 2022 (2022-02-24) – günümüz
(5 ay, 3 hafta ve 2 gün)
Bölge
Sebep

2021-2022 Rus Ukrayna Krizi

  • Rusya'nın ayrılıkçı bölgeleri tanıması
Sonuç

Devam ediyor

Taraflar
Destekleyenler:
Komutanlar ve liderler
Güçler
  •  Ukrayna:
  • 209.000 (silahlı kuvvetler)
  • 102.000 (paramiliter)
  • 900.000 (rezerv)[11]
20.000 (yabancı gönüllü)
2022 Rusya'nın Ukrayna'yı işgali savaş düzeni
Kayıplar
  • Rusya
  • Rusya'ya göre: (2 Mart)
  • 1351 Rus asker öldü, 1.597 yaralandı[12]
  • Ukrayna'ya göre: (24 Nisan)
  • 21.800 Rus asker öldü[13]
  • 500-600 esir[14][15]
  • Ukrayna
  • Ukrayna'ya göre: (12 Mart)
  • 1.300 asker öldü[26]
  • Rusya'ya göre: (12 Mart)
  • 2.870 Ukrayna askeri öldü, 3.700 yaralı, 572 esir[27]
  • Ukrayna'ya göre: 352 sivil öldü, 1684 sivil yaralandı[33]
  • BM'ye göre: 102+ ölü, 500.000+ göçmen[34][35]
  • 18 yabancı ülke vatandaşı öldü[36][37][38][39]

İşgalden önce, 2021'in başlarında, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin 1997 sonrası NATO genişlemesini ülkesinin güvenliğine yönelik bir tehdit olarak eleştirdi ve Ukrayna'nın askerî ittifaka katılmasının yasal olarak yasaklanmasını talep ederek görüşlerini dile getirdi.[51] Rus askerî yığınaklarına rağmen 12 Kasım 2021'den 20 Şubat 2022'ye kadar Rus yetkililer, Rusya'nın Ukrayna'yı işgal etme planları olduğunu defalarca reddetti.[52][53] 21 Şubat 2022'de Rusya, doğu Ukrayna'nın Donbass bölgesinde kendi kendini ilan eden iki devlet olan Donetsk Halk Cumhuriyeti ve Lugansk Halk Cumhuriyeti'ni resmen tanıdı ve bölgelere asker gönderdi. Ertesi gün;Rusya Federasyon Konseyi, oybirliğiyle Putin'e Rusya sınırları dışında askerî güç kullanma yetkisi verdi.[54]

24 Şubat günü saat 05.00 EET (UTC+2) civarında, Putin doğu Ukrayna'da bir "özel askerî operasyon"[55][56] ilan etti; dakikalar sonra füzeler, başkent Kiev de dâhil olmak üzere Ukrayna genelindeki yerleri vurmaya başladı. Ukrayna Sınır Servisi, Rusya ve Beyaz Rusya ile olan sınır karakollarının saldırıya uğradığını söyledi.[57][58] İki saat sonra Rus kara kuvvetleri ülkeye girdi.[59] Ukrayna cumhurbaşkanı Volodimir Zelenski buna sıkıyönetim kanunu çıkartarak Rusya ile diplomatik bağları kopararak ve genel seferberlik emri vererek karşılık verdi.[60][61]

İşgal, Rusya'ya uygulanan yeni yaptırımlar da dâhil olmak üzere yaygın uluslararası kınama aldı. İşgale karşı küresel çapta protestolar yapılırken Rusya'daki protestolar toplu tutuklamalarla karşılandı.[62][63] İstila öncesinde ve sırasında, NATO'nun 30 üye devletinden bazıları Ukrayna'ya silah ve diğer malzeme desteği sağlıyordu.[64]

Arka planDüzenle

Sovyet sonrası bağlam ve Turuncu DevrimDüzenle

1991'de Sovyetler Birliği'nin dağılmasının ardından, Ukrayna ve Rusya yakın bağlarını korumaya devam etti. 1994 yılında Ukrayna nükleer cephaneliğini terk etmeyi kabul etti ve Rusya, Birleşik Krallık ve ABD, Ukrayna'nın toprak bütünlüğüne veya siyasi bağımsızlığına yönelik tehditlere veya güç kullanımına karşı bir güvence verecektir. Beş yıl sonra Rusya, "her bir katılımcı Devletin doğasında bulunan, ittifak anlaşmaları da dahil olmak üzere güvenlik düzenlemelerini, geliştikçe seçme veya değiştirme özgürlüğünü yeniden teyit ettiği" Avrupa Güvenlik Şartı'nın imzacılarından biriydi.[65]

1991'den beri tanınan bağımsız bir ülke olmasına rağmen, eski bir SSCB kurucu cumhuriyeti olarak Ukrayna, Rusya liderliği tarafından etki alanının bir parçası olarak algılanmıştı. 2008'de Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Ukrayna'nın Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü'ne (NATO) katılımına karşı çıktı.[66][67] 2009 yılında, Rumen analist Iulian Chifu ve ortak yazarları, Ukrayna ile ilgili olarak Rusya'nın Brejnev Doktrini'nin güncellenmiş bir versiyonunu izlediğini belirttiler. Bu, Ukrayna'nın egemenliğinin, 1980'lerin sonlarında ve 1990'ların başlarında Sovyet nüfuz alanının çöküşünden önceki Varşova Paktı üye devletlerinin egemenliğinden daha büyük olamayacağını belirtir.[68] Bu görüş, Rusya'nın 1990'ların başında Batı'yı yatıştırma eylemlerinin, Rusya sınırı boyunca NATO genişlemesi olmadan Batı'dan karşılıklı olarak karşılanması gerektiği varsayımı üzerine inşa edilmiştir.[69]

Yevromaydan, Onur Devrimi ve Donbass SavaşıDüzenle

Euromaidan hareketinin (2013-2014) bir parçası olarak haftalarca süren protestoların ardından, Rusya yanlısı Ukrayna Devlet Başkanı Viktor Yanukoviç ve Ukrayna parlamento muhalefetinin liderleri 21 Şubat 2014'te erken seçim çağrısında bulunan bir uzlaşma anlaşması imzaladılar. Ertesi gün, Yanukoviç, cumhurbaşkanı olarak yetkilerini elinden alan bir görevden alma oylaması öncesinde Kiev'den kaçtı.[70][71][72] Ukrayna'nın Rusça konuşulan doğu bölgelerinin liderleri, Yanukoviç'e devam eden bağlılıklarını ilan ederek,[73] 2014'te Ukrayna'da Rus yanlısı huzursuzluğa neden oldu.[74] Kargaşayı, Mart 2014'te Rusya tarafından Kırım'ın ilhakı ve Nisan 2014'te Donetsk ve Lugansk Halk Cumhuriyetlerinin Rusya destekli yarı devletlerinin kurulmasıyla başlayan Donbass Savaşı izledi.[75][76]

Rus yayılmacılığı ve NATO genişlemesiDüzenle

14 Eylül 2020'de Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, Ukrayna'nın "NATO'ya üyelik amacıyla NATO ile ayırt edici ortaklığın geliştirilmesini sağlayan" yeni Ulusal Güvenlik Stratejisini onayladı.[77][78][79] 24 Mart 2021'de Zelenski, "geçici olarak işgal edilen Kırım Özerk Cumhuriyeti topraklarının ve Sivastopol şehrinin işgalden arındırılması ve yeniden bütünleştirilmesi stratejisini" onaylayan 117/2021 sayılı Kararnameyi imzaladı.[80]

Temmuz 2021'de Putin, Ruslar ve Ukraynalıların Tarihsel Birliği Üzerine başlıklı bir makale yayınladı ve burada Ruslar ve Ukraynalıların "tek halk" olduğu görüşünü yeniden doğruladı.[81] Amerikalı tarihçi Timothy D. Snyder, Putin'in fikirlerini emperyalizm olarak nitelendirdi.[82] İngiliz gazeteci Edward Lucas bunu tarihsel revizyonizm olarak tanımladı.[83] Diğer gözlemciler, Rus liderliğinin modern Ukrayna ve tarihi hakkında çarpık bir görüşe sahip olduğuna dikkat çekti.[84][85][86]

Rusya, Ukrayna'nın olası bir NATO üyeliğinin ve genel olarak NATO'nun genişlemesinin ulusal güvenliğini tehdit ettiğini söyledi.[87][88][89] Buna karşılık; Ukrayna ve Rusya'ya komşu diğer Avrupa ülkeleri, Putin'i Rus irredentizmine teşebbüs etmek ve saldırgan militarist politikalar izlemekle suçladı.[90][91][92][93][94]

İstilaya hazırlıkDüzenle

Çatışma, başlangıçta Mart-Nisan 2021 ve ardından Ekim 2021'den Şubat 2022'ye kadar büyük bir askeri yapı ile başladı. İkinci askeri yığınak sırasında Rusya, ABD ve NATO'ya taleplerde bulunarak, Ukrayna'nın NATO'ya katılmayacağına dair yasal olarak bağlayıcı bir söz ve bir azalma da dahil olmak üzere "güvenlik garantileri" olarak adlandırdığı talepleri içeren iki anlaşma taslağı geliştirdi. Doğu Avrupa'da konuşlanmış NATO birliklerinde ve askeri teçhizatta[95] ve NATO'nun "saldırgan bir çizgi" izlemeye devam etmesi halinde belirsiz bir askeri tepki verme tehdidinde bulundu.[96]

Rus suçlamaları ve talepleriDüzenle

9 Aralık 2021'de Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Rusya dışındaki Rusça konuşanlara yönelik ayrımcılıktan söz ederek şunları söyledi: "Rusfobisinin soykırıma doğru atılan ilk adım olduğunu söylemeliyim. Donbass'ta neler olduğunu sizler ve ben biliyoruz. Kesinlikle soykırıma çok benziyor."[97][98] Rusya ayrıca Ukrayna dili yasasını da kınadı.[99][100][101] 15 Şubat 2022'de Putin basına şunları söyledi: "Donbass'ta olup bitenler tam anlamıyla bir soykırımdır."[102] Haber kaynakları, Putin'in anadili Rusça olan kişilere karşı soykırım suçlamasına rağmen, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski'nin kendisinin anadili Rusça olduğunu belirtti.[103]

Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiserliği, AGİT Ukrayna Özel İzleme Misyonu ve Avrupa Konseyi de dahil olmak üzere tüm uluslararası kuruluşlar, Rusya'nın iddialarını destekleyen hiçbir kanıt bulamadı.[104][105][106][107] Soykırım iddiaları Avrupa Komisyonu tarafından Rus dezenformasyonu olduğu gerekçesiyle reddedildi.[108]

ABD'nin Ukrayna büyükelçiliği Rusya'nın soykırım iddiasını "anlaşılması gereken bir yalan" olarak nitelendirirken[109] ABD Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Ned Price Moskova'nın bu tür iddiaları Ukrayna'yı işgal etmek için bir bahane olarak öne sürdüğünü söyledi. 18 Şubat'ta Rusya'nın ABD Büyükelçisi Anatoli Antonov, Rusya'nın Donbas'taki soykırımı gerçeğinden şüphe duyan ABD'li yetkililer hakkındaki bir soruya Büyükelçiliğin Facebook sayfasında bir açıklama yayınlayarak yanıt verdi: "Amerikalılar sadece görmezden gelmeyi tercih etmiyorlar. Rusların Ukrayna'da zorla asimilasyon girişimlerine karşı değil, aynı zamanda onları siyasi ve askeri destekle de şiddetle tasvip ediyor."[110]

İddia edilen çatışmalar (17-21 Şubat)Düzenle

Donbas'taki çatışmalar 17 Şubat 2022'de önemli ölçüde arttı. 2022'nin ilk altı haftasında günlük saldırı sayısı iki ila beş arasında değişirken[111] Ukrayna ordusu 17 Şubat'ta 60 saldırı bildirdi. Rus devlet medyası da aynı gün ayrılıkçı mevzilere 20'den fazla topçu saldırısı yapıldığını bildirdi.[111] Örneğin, Ukrayna hükümeti Rus ayrılıkçıları Stanytsia Luhanska'daki bir anaokulunu topçu kullanarak bombalamak ve üç sivili yaralamakla suçladı. Lugansk Halk Cumhuriyeti, kuvvetlerinin Ukrayna hükümeti tarafından havan topları, bombaatarlar ve makineli tüfek ateşiyle saldırıya uğradığını söyledi.[112][113]

Ertesi gün, Donetsk Halk Cumhuriyeti ve Lugansk Halk Cumhuriyeti, tam tahliyelerin tamamlanmasının aylar alacağı belirtilmiş olmasına rağmen, sivillerin kendi başkentlerinden zorunlu tahliyesini emretti.[114][115][116][117] Ukrayna medyası, Ukrayna ordusunu kışkırtma girişimleri olarak Donbas'taki Rus liderliğindeki militanların topçu atışlarında keskin bir artış olduğunu bildirdi.[118][119]

İşgal ve direnişDüzenle

Moskova saatiyle 04.00'te Putin, Ukrayna'ya askerî operasyon başlatma kararı aldığını duyurdu.[120][121][122] Putin konuşmasında Ukrayna topraklarını işgal etme gibi bir amaçlarının olmadığını ve orada yaşayan halkın kendi kaderini tayin hakkını desteklediğini söyledi.[120][123] Putin, "harekâtın" amacının "sekiz yıldır Kiev rejimi tarafından işlenen aşağılama ve soykırımla karşı karşıya kalan" ağırlıklı olarak Rusça konuşulan Donbas bölgesindeki "halkı korumak" olduğunu söyledi.[124] Putin ayrıca Rusya'nın Ukrayna'nın "askerden arındırılması ve neo-nazi yaklaşımlarından vazgeçilmesi" taleplerini de belirtti.[125][126] Putin'in açıklamalarından birkaç dakika sonra Kiev, Harkov, Kramatorsk, Mariupol, Mıkolayiv, Odessa ve Donbas'ta patlamalar olduğu bildirildi.[127][128]

Saldırının hemen ardından Zelenski Ukrayna'da sıkıyönetim ilan etti.[129][130] Aynı gün 18-60 yaş arası erkeklerin ülkeyi terk etmesi yasaklanarak seferberlik ilan edildi.[131][132] Askerî araçlar, Ukrayna'nın yerel saatiyle 05.00 civarında Kırım sınırından Ukrayna'ya giriş yaparken, saat 06.48 civarında Ukrayna'nın Belarus ve Rusya sınırı üzerindeki Senkivka sınır kapısından Ukrayna'ya girdi.[133][134]

Kuzey cephesiDüzenle

 
5 Mart 2022 itibarıyla Kiev etrafındaki askerî durum

Başkent Kiev'i düşürmek için Belarus'tan güneye doğru inilerek, Dnipro Nehri'nin batı kıyısı boyunca, Kiev'i batıdan kuşatma girişimi başlatıldı. Girişim batıdan Çernihiv, doğudan Sumı olmak üzere iki ayrı saldırı ekseni tarafından desteklendi. Doğu saldırı ekseni Kiev'i kuzeydoğu ve doğudan kuşatmayı amaçlıyordu.[135]

Çernobil Muharebesi sonrası Rus güçleri Çernobil ve Pripyat hayalet kasabalarını ele geçirdi.[136] Rus birliklerin ilerleyişi Ukrayna birliklerinin güçlü direnişi tarafından engellendi.[137] Ukraynalı yetkililer, Rus birliklerinin bölgeyi işgal etmesinin ardından Çernobil Nükleer Santrali'nde kontrol seviyelerini aşan radyasyonda kritik olmayan bir artış tespit edildiğini bildirerek, bunun ağır askerî araçların havaya radyoaktif toz salması nedeniyle olduğunu söyledi.[138] Rusya, santrali "milliyetçi ve terörist gruplardan koruduğunu" ve personelin sahadaki radyasyon seviyelerini izlediğini belirtti.[139] Çernobil'in ardından, Rus birliklerinin ilerleyişi Kiev'in kuzeyinde gerçekleşen İvankiv Muharebesi ile devam etti. Rus Hava Kuvvetleri, savaşın ilk günlerinde ilk olarak Antonov Havalimanı'nı,[140][141][142] ardından 26 Şubat'ta Vasilkiv Muharebesi ile Kiev'in güneyinde yer alan Vasilkiv Hava Üssü'nü ele geçirmeye çalıştı.[143][144]

Savaşın ilk günleri Rusya'nın Kiev'i hızlı bir şekilde ele geçirme girişimi ile geçti. Spetsnaz, hava operasyonları ve kuzeyden hızlı bir ilerleme ile şehre sızsa da başarısız oldu.[145]

Mart ayı başlarında, Dnipro'nun batı yakasındaki Rus birliklerinin ilerleyişi sınırlıydı ve Rus birlikleri zaman zaman Ukrayna savunması karşısında geri çekilmek zorunda kaldı.[135] 64 kilometre uzunluğundaki büyük bir Rus konvoyunun Kiev'e doğru "çok az fark edilebilir ilerleme" kaydettiği bildirildi.[146] Şehir kuşatılırken Çernihiv ekseni boyunca ilerlemeler büyük ölçüde durmuştu. Doğu cephesinde Sumı ekseni boyunca en fazla ilerlemeyi Rusya yapmıştı: Sumı Muharebesi devam ederken Konotop düştü. Sumı'dan karayolları boyunca düz bir arazi üzerinde ilerleyen Rus kuvvetleri, Kiev'in doğudaki banliyösü Brovarı'ya ulaşmıştı.[135]

Kuzeydoğu cephesiDüzenle

Doğu cephesiDüzenle

 
Harkov'un eteklerinde Rus bombardımanı, 1 Mart 2022

Kuzeydoğuda Rus birlikleri, Rusya sınırına 35 kilometreden daha az mesafede bulunan Harkov ve Sumı'yı ele geçirmeye çalıştı.[147][148] Ukrayna ordusu 25 Şubat'ta Rus birliklerine karşı Konotop Muharebesi'ndeki mağlubiyetini duyurdu.[149][150] Harkov Muharebesi sırasında Rus tankları güçlü bir savunmayla karşılaştı. 28 Şubat'ta şehir, birçok sivilin öldüğü çeşitli füze saldırılarının hedefi oldu. Ukraynalı bir cumhurbaşkanlığı danışmanı, savaşı "21. yüzyılın Stalingrad'ı" olarak tanımladı.[151] Sumı Muharebesi'nde, başlangıçtaki küçük direnişe rağmen, Ukraynalı askerler ve milisler şehir içindeki Rus güçleriyle çarpışmaya başladı ve çatışmalar ağır bir şehir savaşına dönüştü.[152]

25 Şubat sabahı, Rusya Silahlı Kuvvetleri, doğudaki Donetsk Halk Cumhuriyeti topraklarından Mariupol'a doğru ilerledi ve Pavlopil köyü yakınlarında Ukrayna kuvvetleriyle çatıştı.[153][154][155] Rusya Donanması'nın 25 Şubat akşamı Mariupol'un 70 kilometre batısındaki Azak Denizi kıyı şeridine amfibi bir saldırı başlattığı bildirildi. Bir ABD savunma yetkilisi, Rusların potansiyel olarak bu kıyı şeridine binlerce Rusya Deniz Piyadesi konuşlandırdığını bildirdi.[156][157][158] 1 Mart'ta Donetsk Halk Cumhuriyeti başkanı Denis Puşilin, Donetsk Halk Cumhuriyeti kuvvetlerinin yakındaki Volnovaha şehrini neredeyse tamamen kuşattığını ve yakında Mariupol'a da aynısını yapacaklarını duyurdu.[159]

Güney cephesiDüzenle

24 Şubat'ta Rus birlikleri, 2014'ten beri bağlantısı kesilen Kuzey Kırım Kanalı'nın kontrolünü ele geçirerek, kanalın yarımadaya su temin etmesine izin verdi.[160] Saldırı aynı zamanda doğudaki Mariupol'a doğru ilerledi ve şehir kuşatılarak cephe, Donbas'taki ayrılıkçı bölgelerle birleştirdi.[161] 1 Mart'ta Rus kuvvetleri Melitopol ve diğer şehirlere yönelik saldırılarını yeniden gerçekleştirmek amacıyla Melitopol Muharebesi'ni başlattı.[162] Melitopol belediye başkanı İvan Fedorov daha sonra Rusların şehri işgal ettiğini duyurdu.[163] 2 Mart'ta Rus birlikleri Herson Muharabesi'nde Ukrayna birliklerini mağlup etti.[164] Rusya birlikleri daha sonra Herson ve Odessa arasında bulunan Mıkolayiv'e doğru ilerledi. 4 Mart'ta Ukrayna güçleri şehre yapılan bir saldırıyı püskürttü ve Kulbakino Hava Üssü'nü geri aldı.[165]

26 Şubat'ta Rusya'nın 22. Kolordusu Zaporijya Nükleer Santrali'ne doğru yaklaşırken diğer Rus kuvvetleri Kırım'dan kuzeye ilerledi.[166][167] 3 Mart'ta nükleer santralin kontrolünü ele geçirmek amacıyla Enerhodar kuşatmasına başladılar.[168] Silahlı çatışma sırasında bir yangın çıktı.[169][170][171] Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu, temel ekipmanların zarar görmediğini belirtti.[172] 4 Mart'ta Zaporijya Nükleer Santrali Rus kuvvetleri tarafından ele geçirildi. Bölgede yangınlar bildirilse de radyasyon sızıntısı yoktu.[173]

Hava ve denizdeki çatışmalarDüzenle

24 Şubat'ta, Ukrayna Devlet Sınır Muhafız Servisi yerel saatle 18.00 sularında Rusya Donanması gemileri tarafından Yılan Adası'na bir saldırının başladığını duyurdu.[174][175] Moskva kruvazörü ve devriye botu Vasili Bıkov, güverte silahlarıyla ateş açtı.[176] Rus kruvazörü kendisini bir "Rus savaş gemisi" olarak tanımlayıp Yılan Adası’ndaki Ukraynalı muhafızlara teslim olma çağrısı yaptığında aldıkları yanıt "Rus savaş gemisi, siktir git!" oldu.[177][178][179] Bombardımandan sonra, Rus askerlerinden oluşan bir müfreze karaya çıktı ve Yılan Adası'nın kontrolünü ele geçirdi.[180]

Bazı Ukraynalı yetkililere göre, Ukrayna askerî güçleri 25 Şubat'ta Millerovo hava üssüne OTR-21 Toçka füzeleriyle saldırarak Rusya Hava Kuvvetleri'ne ait uçakları imha etti ve hava üssünü ateşe verdi.[181][182]

27 Şubat'ta Jıtomır Havalimanı saldırısında, Rusya'nın Belarus'ta bulunan 9K720 İskender füze sistemlerini sivil Jıtomır Havalimanı'na saldırmak için kullandığı bildiridi.[183]

4 Mart'ta Ukrayna Savunma Bakanı, Ukrayna Donanması'na ait Hetman Sagaydaçnı amiral gemisinin Rus kuvvetleri tarafından ele geçirilmesini önlemek için Mıkolayiv'de batırıldığını doğruladı.[184][185] Önceki gün, Hetman Sagaydaçnı'nın limanda kısmen battığını gösteren bir fotoğraf ortaya çıkmıştı.[186][187]

Halk direnişiDüzenle

Ukrayna ordusu çeşitli cephelerde Rus ordusunun saldırılarını durdurmaya çalışırken, Devlet Başkanı Volodimir Zelenski'nin "İşgalcilere karşı koyun." çağrısı üzerine vatandaşlar, Rus askerlerin şehir ve kasabalara girişini sivil yöntemlerle önlemeye çalışmaya başlamışlardır.

Rus ordusunun saldırılarına barikat oluşturarak siviller direniş göstermektedir.[188]

Ukrayna'da halk, Rus ordusunun şehir ve kasabalara girmesini önlemek için direniyor. Şehrin girişine toplanan ve barikatlar kuran Enerhodar halkı birkaç gün Rus askerlerin şehre girmemesi için mücadele etmiştir.

Ukrayna'nın Ternopil kentinde görülen Rus zırhlı araçlarını Ukrayna halkı "Eve dönün!" sloganlarıyla karşılamıştır.[189]

Sosyal medyadan ve Ukrayna kamu kurumlarından, ülkenin farklı bölgelerinde sivillerin Rus ordusuna karşı silahsız direniş gösterdiği yönünde çok sayıda video paylaşılmaktadır.

Zaporijya bölgesinin Dniprorudne kentinin girişinde çekildiği belirtilen görüntülerde, halkın yolu kapattığı, şehre doğru hareket eden Rus tanklarının vatandaşların tepkisi üzerine geri gittiği görülmektedir.

Berdyansk kentinde çekilen görüntülerde ise halkın, şehir merkezine giren Rus askerlerinin etrafını sararak onlardan Ukrayna'yı terk etmelerini talep ettiği, ellerinde bayraklarla slogan attıkları kareler yer almaktadır.

En büyük direnişlerden biri de Zaporijya bölgesinin kuzeybatı kesimindeki Enerhodar şehrinde sergilenmiştir. Şehrin girişindeki toplanarak yola toplanarak, barikatlar kuran Enerhodar halkı birkaç gün Rus askerlerin şehre girmemesi için mücadele etmiştir.

Ukrayna Dışişleri Bakanı Dmytro Kuleba, Twitter hesabından Enerhodar'da halkın Ruslara karşı direnmesine dair bir fotoğraf paylaşmakla beraber bir açıklama yapmıştır. "Bu, Ukrayna için gerçek bir 'Halk Savaşı'dır. Putin'in kazanma şansı yok. Dün çekilen bu fotoğrafta siviller Enerhodar'da Rus işgalcilerini engelliyor. Bu, aynı şekildeki yüzlerce fotoğraf ve videodan sadece biri. Ukrayna'nın kendisini savunmasına yardımcı olacak ortaklara ihtiyacımız var. Özellikle havada. Şimdi gökyüzünü kapatın."[190]

Yabancı asker katılımıDüzenle

Yabancı gönüllülerDüzenle

Kayıplar ve insanî etkiDüzenle

KayıplarDüzenle

Savaş esirleriDüzenle

MültecilerDüzenle

Yasal etkilerDüzenle

YasallıkDüzenle

Ukrayna'nın işgali, Birleşmiş Milletler Antlaşması'nı ihlal etti, uluslararası ceza hukukuna göre bir saldırganlık suçu oluşturdu ve evrensel yargı yetkisi altında kovuşturma olasılığını artırdı.[191][192][193] İşgal, Roma Statüsü'nü ihlal etti. Roma Statüsü "bir devletin silahlı kuvvetleri tarafından başka bir devletin topraklarının işgali, topraklarına saldırı veya bu tür bir istila veya saldırıdan kaynaklanan, ne kadar geçici olursa olsun herhangi bir askeri işgal veya başka bir devletin topraklarının veya bir kısmının güç kullanılarak herhangi bir ilhakı"nı yasaklar. Ukrayna, Roma Statüsü'nü onaylamadı ve Rusya 2016'da imzasını geri çekti.[194]

İnsan hakları ihlalleriDüzenle

Ukrayna Uluslararası Bağımsız Soruşturma KomisyonuDüzenle

4 Mart 2022'de Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Konseyi, 13 çekimser oya karşılık 32-2 oyla, işgal bağlamında uluslararası insancıl hukuk kapsamında insan hakları ihlallerini soruşturmakla görevli üç insan hakları uzmanından oluşan bağımsız bir uluslararası komite olan Ukrayna Uluslararası Soruşturma Komisyonunu oluşturmak için oy kullandı.[195][196]

Savaş suçlarıDüzenle

Rusya makamlarına ve kuvvetlerine atfedilen savaş suçlarıDüzenle

Rus kuvvetleri tarafından vurulan bir apartmanın vurulma görüntüsü, 26 Şubat Kiev

Ukrayna'nın Rusya tarafından işgali, Birleşmiş Milletler Sözleşmesini ihlal eder ve uluslararası ceza hukukuna göre bir saldırı suçu oluşturur.[197][198][199]

25 Şubat'ta Uluslararası Af Örgütü, Rusya'nın uluslararası insancıl hukuku ihlal ettiğine dair reddedilemez kanıtlar bulduğunu ve saldırılarından bazılarının savaş suçu teşkil edebileceğini söyledi; ayrıca Rusya'nın yalnızca hassas güdümlü silahlar kullandığı iddialarının doğru olmadığını söyledi.[200][201] Uluslararası Af Örgütü ile İnsan Hakları İzleme Örgütü, Rus kuvvetlerinin sivil bölgelere ayrım gözetmeksizin saldırılar düzenlediğini ve hastanelere yönelik saldırılar düzenlediğini, bunların arasında Rus kuvvetlerin Vuhledar'daki bir hastaneye misket bombası savaş başlığına sahip 9M79 Toçka balistik füzesi ateşleyerek dört sivili öldürdüğünü ve altısı sağlık personeli olmak üzere on kişiyi de yaraladığını açıkladı.[202][203]

Sumı valisi Dmytro Zhyvytskyi, 26 Şubat'ta Ohtırka şehrine yapılan Rus saldırısında yedi yaşında bir kız da dahil olmak üzere en az altı Ukraynalının öldüğünü, bir anaokulu ve yetimhanenin vurulduğunu söyledi. Ukrayna Dışişleri Bakanı Dmytro Kuleba, olayı soruşturması için Uluslararası Ceza Mahkemesi'ne çağrıda bulundu.[204]

Ukrayna Devlet Başkanlığı Ofisi Yardımcısı Mihail Podolyak sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada Kiev Bölgesi Buça şehrinde elleri bağlı şekilde yatan birçok sivil cesedine rastlandığını bildirerek Rusya'nın Ukrayna ulusunu yok etmeyi amaçladığını ifade etti.[205]

Ukrayna makamlarına ve kuvvetlerine atfedilen savaş suçlarıDüzenle

Yasal işlemlerDüzenle

Uluslararası Ceza MahkemesiDüzenle

Uluslararası Adalet DivanıDüzenle

Diğer yasal işlemlerDüzenle

Barış çabalarıDüzenle

İlk tur görüşmeleriDüzenle

Rusya'nın Ukrayna'yı işgali sürerken iki ülkenin müzakere heyeti ilk kez 28 Şubat 2022'de Belarus'un Gomel şehrinde bir araya geldi. Görüşmeler yaklaşık 6 saat sürdü ve taraflar, hükûmetlerine danışma amacıyla ülkelerine döndü. Ayrıca müzakerelerin 2.turu için anlaşmaya vardı. Ukrayna müzakere heyeti üyesi ve Devlet Başkanlığı Ofisi yardımcısı Mihail Podolyak, Rusya'nın hâlâ çok ön yargılı olduğunu söyledi. Buna ek olarak ofisten yapılan açıklamada Kiev heyetinin, Kırım ve Donbass da dâhil olmak üzere Ukrayna'daki tüm Rus birliklerinin geri çekilmesini talep ettiği belirtildi.[206]

İkinci tur görüşmeleriDüzenle

İkinci tur görüşmeleri 3 Mart 2022'de Belarus'un Brest şehrinde gerçekleşti. Taraflar, sivillerin tahliyesi için insani koridor oluşturulması konusunda ve tahliyelerin yapılacağı bölgelerde geçici ateşkesin sağlanması konusunda anlaştı. Görüşme sonrası açıklama yapan Ukraynalı müzakere heyeti üyesi, ''Umduğumuz sonuçları alamadık, Rusya ile üçüncü tur müzakereleri gerçekleştirmek için mutabık kaldık. İki taraf da sivillerin tahliyesi için koridor açılması konusunda uzlaştı. Anlaşma, tahliyeler sırasında olası bir geçici ateşkesi içeriyor'', dedi. Mihail Podolyak ise henüz Ukrayna'nın ihtiyacı olan sonuçların mevcut olmadığını ifade etti. Ayrıca taraflar 3.tur görüşmeleri için anlaştı. [207]

Üçüncü tur görüşmeleriDüzenle

Ukrayna ve Rusya heyetleri arasındaki 3.tur görüşmeleri 7 Mart 2022'de Brest şehrinde gerçekleşti. Yaklaşık 4 saat süren görüşmenin ardından, net bir sonuç çıkmadığı ve görüşmelerin devam edeceği bildirildi. Mihail Podolyak görüşme sonrası yaptığı açıklamada, ''Müzakerelerde durumu belirgin bir şekilde iyiye götürecek sonuca ulaşamadık. İnsani koridorlar konusunda az da olsa bir ilerleme sağladık. Ateşkes ve güvenlik garantilerinin yanı sıra düzenlemelerin temel siyasi ayağı üzerinde istişareler devam etti'' dedi.

Rusya heyetine başkanlık eden Rusya Devlet Başkan Yardımcısı Vladimir Medinskiy ise, “Müzakerelerde beklediğimiz sonuç çıkmadı. Ancak bir dahaki sefere daha önemli adımlar atabileceğimize inanıyoruz. Müzakereler devam edecek'' ifadelerini kullandı ve koridorların tekrar açılacağını açıkladı.[208]

Dördüncü tur görüşmeleriDüzenle

14 Mart 2022'de yapılan 4.tur görüşmeleri video konferans yoluyla gerçekleşti ancak teknik arıza sebebiyle 15 Mart 2022'de görüşmelerin devam edeceği açıklandı. Mihail Podolyak konuyla ilgili yaptığı açıklamada, 4. tur müzakerelerinin "zor" olduğunu belirterek "Müzakereler; barış, ateşkes, askerî birliklerin çekilmesi ve güvenlik garantileri için yapılıyor" dedi. [209]

Beşinci tur görüşmeleriDüzenle

5.tur görüşmeleri 15 Mart 2022'de yine çevrim içi ortamda gerçekleşti. Görüşme sonrası açıklama yapan Mihail Podolyak, ”Yarın devam edeceğiz. Müzakereler zorlu geçiyor. Prensiplerimizin çakıştığı noktalar var ancak anlaşma olasılığı görüyoruz. Başlıca konular bölgedeki düzen, ateşkes ve ordunun geri çekilmesi” dedi.[210]

27 Mart 2022'de Ukrayna tarafından yapılan açıklamada görüşmelerin 28-30 Mart tarihleri arasında Türkiye'de yapılacağı açıklandı. [211]

Sonuçlar ve yaptırımlarDüzenle

YaptırımlarDüzenle

Rusya'nın Ukrayna'yı işgali birçok ülkede büyük tepkiyle karşılandı, buna karşılık Batılı ülkeler Rusya'ya ağır yaptırımlar uygulamaya başlayacaklarını duyurdu. ABD Başkanı Joe Biden, "Putin saldırgan. Bu savaşı Putin seçti. Şimdi de kendisi ve ülkesi bunun sonuçlarına katlanacak. Bugün Rusya'ya yönelik yeni yaptırımları ve ihracat kısıtlamalarını duyuruyorum." açıklamasını yaptı.[212] Birleşik Krallık Başbakanı Boris Johnson ise, "Bugün müttefiklerimizle uyum içinde, Rus ekonomisini sekteye uğratmak için zamanında tasarlanmış büyük bir ekonomik yaptırım paketini kabul edeceğiz." ifadelerini kullandı.[213]

Finans

27 Şubat 2022'de Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen; Rusya'nın önemli bankalarının SWIFT sisteminden çıkarılacağını, savaşı finanse etmemesi için Putin'in varlıklarının dondurulacağını ve Rus oligarklarının varlıklarını hedef alacaklarını açıkladı.[214]

Ulaşım

Bütün Avrupa Birliği üyesi ülkeler hava sahalarını Rus uçaklarına kapatmaya başladı. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, "Rusya'ya ait ya da Rusya kontrolündeki uçaklar için AB hava sahasını kapatıyoruz. AB topraklarına inemeyecek, bu topraklardan havalanamayacak veya bu topraklar üzerinde uçamayacaklar. Oligarkların özel jetleri de dâhil." açıklamasında bulundu.[215][216] Birleşik Krallık Ulaştırma Bakanı Grant Shapps, Rusya ile bağlantılı tüm gemilerin Britanya limanlarına girmesini yasakladıklarını duyurdu.[217]

Spor

UEFA ve FIFA, bir sonraki duyuruya kadar Rus takımlarının ve Rusya millî takımının UEFA ve FIFA turnuvalarına katılımını askıya aldığını duyurdu.[218]

Video oyunu üreticisi EA Sports; 2 Mart 2022 tarihinde sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, tüm Rus kulüplerinin ve Rusya millî takımının FIFA oyunlarından (FIFA 22, FIFA Mobile ve FIFA Online) çıkarıldığını duyurdu.[219]

Sosyal Yaşam

ABD merkezli teknoloji şirketi Apple; Rusya'da ürün satışlarını durdurduğunu, Apple Pay gibi hizmetlerini sınırlandırdığını ve Rus medya uygulamalarının Rusya harici ülkelerin App Store servisinden kaldırıldığını duyurdu.[220]

Britanyalı yayın kuruluşu BBC, Rusya'daki tüm içerik lisanslarını durdurma kararı aldı.[221]

Uçak üreticisi Boeing; Rus hava yolu şirketlerine sağladığı bakım, yedek parça ve teknik desteğini askıya aldı.[222]

Yapım şirketi Netflix; Rusya için tüm projelerini ve satın alma işlemlerini durdurma kararı aldı.[223]

Avrupa Yayın Birliği, internet sitesinden yaptığı açıklamayla Torino'da düzenlenecek olan 2022 Eurovision Şarkı Yarışmasına hiçbir Rus sanatçının katılmayacağını duyurdu.[224]

Ekonomik etkiDüzenle

Moskova Borsası, 24 Şubat'ta Moskova Saatiyle 08.05'te piyasalarındaki tüm işlemleri geçici olarak askıya aldı,[225][226] saat 10.00'da işlemler tekrar açıldı.[227][228] St. Petersburg Borsası da bir sonraki duyuruya kadar ticareti askıya aldı.[229] İşgalin bir sonucu olarak, Brent petrol fiyatları 2014'ten bu yana ilk kez varil başına 100 doların üzerine çıkarken[230] Asya'daki piyasalar düştü.[231][232] Benzer şekilde, Okyanusya piyasaları da düştü ve Avustralya Menkul Kıymetler Borsası ve Yeni Zelanda Borsası %3'ten fazla ekside kapandı.[233][234] 24 Şubat 2022'de Hindistan'ın Nifty endeksi %5'in üzerinde kapanırken, Sensex 2.700 puandan fazla düştü.[235] Türkiye’de 23 Şubat 2022 tarihinde 13,81’den kapanan dolar kuru, 24 Şubat’ta 14 TL’yi geçti. Borsa İstanbul, Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik operasyon başlatmasının ardından 24 Şubat tarihine yüzde 7,59 düşüşle 1.862 puandan açıldı. Borsa İstanbul’dan yapılan açıklamada sert düşüşün ardından 'devre kesici'nin çalıştığını duyurdu. Borsa İstanbul'da işlemler durduruldu. 24 Şubat Saat 10.30’da işlemler yeniden başladı. Hisselerdeki kayıplar yüzde 7'yi buldu.[236]

TepkilerDüzenle

 
Rusya'nın Ukrayna'yı işgaline uluslararası tepkiler
  Saldırıyı kınayan ülkeler
  Tarafsız bir duruş sergileyen ülkeler
  İşgali NATO provokasyonuna bağlayan ülkeler
  Bilinmeyen

  Rusya
  Ukrayna

24 Şubat'ta Avustralya Başbakanı Scott Morrison, Rusya ulusal güvenlik konseyi'nin sekiz üyesine yönelik hedeflenen seyahat yasaklarını ve mali yaptırımları açıkladı.[237] Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres, Rusya'yı Ukrayna'daki saldırganlığa derhal son vermeye çağırırken, Fransız ve ABD büyükelçileri 25 Şubat 2022'de BM Güvenlik Konseyi'ne bir karar sunacaklarını açıkladılar[238][239] ve Birleşik Krallık, Rusya'nın "kışkırtılmamış saldırısını" kınadı ve İngiltere ve müttefiklerinin kararlı bir şekilde yanıt vereceğine söz verdi.[240] Saldırıyı "sebepsiz ve haksız" olarak nitelendiren Biden, yönetiminin olası eylemleri daha fazla düşüneceğini belirtti.[241] Fransa cumhurbaşkanlığı, Rusya'nın eylemlerini kınayan bir bildiri yayınladı.[242][243] İspanya, Japonya, Gürcistan, İtalya, Nepal ve Norveç de işgali kınadı.[244][245][246][247] Türkiye’de Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan başkanlığında 'Güvenlik Zirvesi' acil toplandı. Toplantı sonrası, Rusya’nın saldırısının uluslararası hukuku ihlal ettiği ve kabul edilemez olduğu ifade edildi. Türkiye'nin Ukrayna’nın siyasi birliği, egemenliği ve toprak bütünlüğüne desteğini sürdüreceği vurgulandı.[248]

NotlarDüzenle

  1. ^ a b Donetsk Halk Cumhuriyeti ve Lugansk Halk Cumhuriyeti, Mayıs 2014'te bağımsızlıklarını ilan ettikten sonra birbirleri tarafından, 2022'de de Güney Osetya fiilî devleti ve Rusya tarafından tanınan ayrılıkçı devletlerdir.[1][2][3]
  2. ^ Belçika, 3.000 otomatik tüfek ve 200 tanksavar silahı gönderdi.[5]
  3. ^ Bulgaristan 16 MiG-29 ve 14 Su-25 savaş uçağı gönderdi.[6]
  4. ^ Kanada ölümcül askeri yardım gönderdi.[5]
  5. ^ Hırvatistan küçük silahlar gönderdi.[5]
  6. ^ Çek Cumhuriyeti 4000 havan topu, 30.000 tabanca, 7000 saldırı tüfeği, 3000 makineli tüfek, keskin nişancı tüfeği ve bir milyonun üzerinde mühimmat gönderiyor.[5]
  7. ^ Danimarka 2700 tanksavar silahı gönderiyor.[5]
  8. ^ Finlandiya, 1500 roketatar, 2500 saldırı tüfeği ve 150.000'den fazla mühimmat gönderiyor.[5]
  9. ^ Fransa, uçaksavar silahları ve dijital askeri teçhizat gönderdi.[5]
  10. ^ Almanya 1000 tanksavar silahı ve 500 Stinger karadan havaya füze gönderiyor.[5]
  11. ^ Yunanistan savunma teçhizatı gönderiyor.[5]
  12. ^ Hollanda 200 Stinger karadan havaya füze ve 50 Panzerfaust 3 tanksavar silahı gönderiyor.[5]
  13. ^ Polonya 28 MiG-29 savaş uçağı gönderiyor.[6]
  14. ^ Portekiz el bombası, mühimmat ve otomatik tüfek gönderiyor.[5]
  15. ^ Romanya askeri malzeme gönderiyor.[5]
  16. ^ Slovakya 12 MiG-29 savaş uçağı gönderiyor.[6]
  17. ^ İspanya savunma ekipmanı gönderiyor.[5]
  18. ^ İsveç 5000 tanksavar silahı gönderiyor.[5]
  19. ^ Türkiye Ukrayna'ya 24 tane Bayraktar TB2 SİHA gönderiyor.[5]
  20. ^ ABD uçaksavar silahları gönderiyor.[5]
  21. ^ Birleşik Krallık hafif anti-zırhlı silahları gönderiyor.[5]

KaynakçaDüzenle

  1. ^ "South Ossetia recognises independence of Donetsk People's Republic". Information Telegraph Agency of Russia. 27 Haziran 2014. 17 Kasım 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Ocak 2022. 
  2. ^ Alec, Luhn (6 Kasım 2014). "Ukraine's rebel 'people's republics' begin work of building new states". The Guardian. Donetsk. 26 Ocak 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Ocak 2022. 
  3. ^ "Общая информация" [General Information]. Official site of the head of the Lugansk People's Republic (Rusça). 12 Mart 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Mart 2018. 
  4. ^ Rodionov, Maxim; Balmforth, Tom (25 Şubat 2022). "Belarusian troops could be used in operation against Ukraine if needed, Lukashenko says". Reuters. 25 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Şubat 2022. 
  5. ^ a b c d e f g h i j k l m n o p q "Which countries are sending military aid to Ukraine?". Al Jazeera. 28 Şubat 2022. Erişim tarihi: 1 Mart 2022. 
  6. ^ a b c Mcleary, Paul (28 Şubat 2022). "Ukrainian pilots arrive in Poland to pick up donated fighter jets". Politico. Erişim tarihi: 1 Mart 2022. 
  7. ^ Lister, Tim; Kesa, Julia (24 Şubat 2022). "Ukraine says it was attacked through Russian, Belarus and Crimea borders". CNN. 24 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Şubat 2022. 
  8. ^ "Ukraine's Zelensky declares martial law, vows victory". Agence France-Presse. The Times of Israel. 24 Şubat 2022. 24 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Şubat 2022. 
  9. ^ Barnes, Julian E.; Crowley, Michael; Schmitt, Eric (10 Ocak 2022). "Russia Positioning Helicopters, in Possible Sign of Ukraine Plans". The New York Times. 22 Ocak 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Ocak 2022. 
  10. ^ Bengali, Shashank (18 Şubat 2022). "The U.S. says Russia's troop buildup could be as high as 190,000 in and near Ukraine." The New York Times. 18 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Şubat 2022. 
  11. ^ a b c d The military balance 2021. Abingdon, Oxon: International Institute for Strategic Studies. 2021. ISBN 978-1032012278. 
  12. ^ "Russia says 498 of its soldiers killed, 1,597 wounded in Ukraine – RIA". Reuters. 2 Mart 2022. 2 Mart 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  13. ^ a b c d e f g h i j k l "The total combat losses of the enemy from 24.02 to 24.04 were approximately:". 24 Nisan 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Nisan 2022. 
  14. ^ Over 500 Russian troops surrendered as of Friday - Zelensky
  15. ^ "Ukraine live updates: Fighting reaches Kyiv streets as Russia attacks". BBC News. Erişim tarihi: 26 Şubat 2022. 
  16. ^ a b "Russian forces closing in on Kyiv, claiming dozens of casualties". Ynet. 24 Şubat 2022. 24 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Şubat 2022. 
  17. ^ "Russia Says Destroyed Over 70 Ukraine Military Targets". The Moscow Times. 24 Şubat 2022. 24 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Şubat 2022. 
  18. ^ Ostroukh, Andrey (24 Şubat 2022). "Military transport aircraft crashes in southern Russia -Interfax". Reuters. 24 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Şubat 2022. 
  19. ^ "Russian forces closing in on Kyiv, claiming dozens of casualties". Ynet. 28 Şubat 2022. 28 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Şubat 2022. 
  20. ^ /article/rygayyblc "Russian forces closing in on Kyiv, claiming dozens of casualties" |url= değerini kontrol edin (yardım). Ynet. 24 Şubat 2022. 24 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Şubat 2022. 
  21. ^ "Russian forces closing in on Kyiv, claiming dozens of casualties". Ynet. 24 Şubat 2022. 24 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Şubat 2022. 
  22. ^ a b /article/rygayyblc "Russian forces closing in on Kyiv, claiming dozens of casualties" |url= değerini kontrol edin (yardım). Ynet. 24 Şubat 2022. 24 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Şubat 2022. 
  23. ^ Karmanau, Yuras; Isachenkov, Vladimir; Litvinova, Dasha; Heintz, Jim (25 Şubat 2022). "President refuses to flee, urges Ukraine to 'stand firm'". Associated Press. 26 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Şubat 2022. 
  24. ^ "Ukraine says it shot down large Russian plane". BBC News. 25 Şubat 2022. Erişim tarihi: 25 Şubat 2022. 
  25. ^ "Ukrayna: Karadeniz'deki Rus filosuna ait Moskova kruvazör gemisini vurduk". 13 Nisan 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Nisan 2022. 
  26. ^ "Around 1,300 Ukrainian troops killed since start of Russian invasion". The Jerusalem Post. 12 Mart 2022. 12 Mart 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Mart 2022. 
  27. ^ "Moscow: Nearly 500 of its troops have been killed in Ukraine". WHDH. 3 Mart 2022. 2 Mart 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Mart 2022. 
  28. ^ Zinets, Natalia; Marrow, Alexander (24 Şubat 2022). "Ukrainian military plane shot down, five killed – authorities". Reuters. 24 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Şubat 2022. 
  29. ^ Chance, Matthew; Lister, Tim; Smith-Spark, Laura; Regan, Helen (25 Şubat 2022). "Battle for Ukrainian capital underway as Russian troops seek to encircle Kyiv". CNN. Erişim tarihi: 25 Şubat 2022. 
  30. ^ "Son Dakika! Tarih 27 Şubat 2022! Rusya-Ukrayna savaşının 4. günü! Ukrayna bombardıman altında". haberglobal.com.tr. 27 Şubat 2022. 27 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Şubat 2022. 
  31. ^ a b c d e f g h "Briefing by Russian Defence Ministry". 27 Nisan 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Nisan 2022. 
  32. ^ "Russian Defense Ministry reports use of Navy, 8 Ukrainian military boats destroyed". Interfax. 26 Şubat 2022. Erişim tarihi: 25 Şubat 2022. 
  33. ^ "Russia's invasion of Ukraine kills 352 civilians, including 14 children". Reuters (İngilizce). 27 Şubat 2022. 27 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Şubat 2022. 
  34. ^ "Civilian death toll in Ukraine at least 102 but feared higher - U.N." National Post. Reuters. 28 Şubat 2022. Erişim tarihi: 28 Şubat 2022. 
  35. ^ Brezar, Aleksandar (28 Şubat 2022). "Ukraine war: More than half a million refugees have fled in just over four days, says UN". Euronews. Erişim tarihi: 28 Şubat 2022. 
  36. ^ 12 Yunanistan vatandaşı,"Two more Greek expats killed in strikes in Ukraine". Proto Thema. 28 Şubat 2022. 
  37. ^ "Several Azerbaijani people killed in Ukraine". 27 Şubat 2022. 27 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Şubat 2022. 
  38. ^ Shakir, Layal (25 Şubat 2022). "Kurdish student reportedly killed in Ukraine-Russia conflict". Rudaw. 27 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  39. ^ "Ukraine: Death of an Algerian student by a missile attack". 27 Şubat 2022. Erişim tarihi: 27 Şubat 2022. 
  40. ^ Guy, Jack (28 Şubat 2022). "World's largest plane destroyed in Ukraine". CNN. Erişim tarihi: 28 Şubat 2022. 
  41. ^ "AN-225 Destroyed by Russian forces at Gostomel". airlineratings.com. 27 Şubat 2022. 
  42. ^ Malsin, Jared. "Turkish-Owned Ship Hit by Bomb Off Coast of Odessa". Wall Street Journal. 24 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Şubat 2022. 
  43. ^ Stan, Filip (25 Şubat 2022). "Alertă în Marea Neagră! Navă a Republicii Moldova, atacată de ruși. Anunțul făcut de Ministerul Apărării din Ucraina" (Rumence). România TV. 26 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  44. ^ Mihăescu, Alexandru (25 Şubat 2022). "BREAKING O navă sub pavilionul Republicii Moldova a fost lovită de un obuz în Marea Neagră / Tot echipajul e format din marinari ruși". G4Media (Rumence). 26 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  45. ^ "Panama-flagged ship attacked by Russian Navy". Newsroom Panama. 25 Şubat 2022. 26 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  46. ^ Adjn, Adis (25 Şubat 2022). "Two more ships hit in the Black Sea". Splash 247. 26 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Şubat 2022. 
  47. ^ Yee, Lizzy; Jozuka, Emi (26 Şubat 2022). "Japanese-owned cargo ship hit by a missile off Ukrainian coast". CNN News. 26 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Şubat 2022. 
  48. ^ "Russia's reported military action so far". BBC. 24 Şubat 2022. 24 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Şubat 2022. 
  49. ^ Karmanau, Yuras; Heintz, Jim; Isachenkov, Vladimir; Litvinova, Dasha (24 Şubat 2022). "Russia presses invasion to outskirts of Ukrainian capital". ABC News. Photograph by Evgeniy Maloletka (AP Photo). Kyiv: American Broadcasting Corporation. Associated Press. 25 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Şubat 2022. [a]mounts to the largest ground war in Europe since World War II. 
  50. ^ Tsvetkova, Maria; Vasovic, Aleksandar; Zinets, Natalia; Charlish, Alan; Grulovic, Fedja (27 Şubat 2022). "Putin puts nuclear 'deterrence' forces on alert". Reuters (İngilizce). Writing by Robert Birsel and Frank Jack Daniel; Editing by William Mallard, Angus MacSwan and David Clarke. Kyiv: Thomson Corporation. 27 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Şubat 2022. [t]he biggest assault on a European state since World War Two. 
  51. ^ "Russia's invasion of Ukraine". The Economist. The Economist Group. 26 Şubat 2022. ISSN 0013-0613. 25 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Şubat 2022. Though the target of Mr Putin’s tirade on February 21st was Ukraine, the former Soviet republics now in NATO, Estonia, Latvia and Lithuania, have cause for alarm over his irredentism 
  52. ^ Kaynak hatası: Geçersiz <ref> etiketi; Deny isimli refler için metin sağlanmadı (Bkz: Kaynak gösterme)
  53. ^ Kaynak hatası: Geçersiz <ref> etiketi; denials isimli refler için metin sağlanmadı (Bkz: Kaynak gösterme)
  54. ^ Kaynak hatası: Geçersiz <ref> etiketi; Hodge 2022 isimli refler için metin sağlanmadı (Bkz: Kaynak gösterme)
  55. ^ "Специальная военная операция по защите ДНР и ЛНР. День третий. Онлайн" (Rusça). 26 Şubat 2022. 27 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Şubat 2022. 
  56. ^ "Putin's invasion of Ukraine, explained". Vox. 26 Şubat 2022. 28 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Şubat 2022. 
  57. ^ "Russia attacks Ukraine". CNN. 24 Şubat 2022. 24 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Şubat 2022. 
  58. ^ "Украинские пограничники сообщили об атаке границы со стороны России и Белоруссии" (Rusça). Interfax. 24 Şubat 2022. 24 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Şubat 2022. 
  59. ^ Kirby, Paul (24 Şubat 2022). "Why is Russia invading Ukraine and what does Putin want?". BBC News. 19 Aralık 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Şubat 2022. 
  60. ^ Kaynak hatası: Geçersiz <ref> etiketi; Reuters 2022 isimli refler için metin sağlanmadı (Bkz: Kaynak gösterme)
  61. ^ Kaynak hatası: Geçersiz <ref> etiketi; Interfax 2022 isimli refler için metin sağlanmadı (Bkz: Kaynak gösterme)
  62. ^ Morin, Rebecca (24 Şubat 2022). "World leaders condemn Russian invasion of Ukraine; EU promises 'harshest' sanctions – live updates". USA Today. 24 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Şubat 2022. 
  63. ^ Stewart, Briar; Seminoff, Corinne; Kozlov, Dmitry (24 Şubat 2022). "More than 1,700 people detained in widespread Russian protests against Ukraine invasion". CBC News. 24 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Şubat 2022. 
  64. ^ Kaynak hatası: Geçersiz <ref> etiketi; Al Jazeera 2022 isimli refler için metin sağlanmadı (Bkz: Kaynak gösterme)
  65. ^ "Istanbul Document 1999". Organization for Security and Co-operation in Europe. 19 Kasım 1999. 1 Haziran 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Temmuz 2015. 
  66. ^ Harding, Luke; Borger, Julian; Chrisafis, Angelique (2 Nisan 2008). "Bush-Putin row grows as pact pushes east". The Guardian. Moscow; Bucharest; Paris. 8 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Şubat 2022. 
  67. ^ Dawar, Anil (4 Nisan 2008). "Putin warns Nato over expansion". The Guardian. 13 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Şubat 2022. The Russian president, Vladimir Putin, today repeated his warning that Moscow would view any attempt to expand NATO to its borders as a 'direct threat'. 
  68. ^ Chifu, Iulian; Nantoi, Oazu; Sushko, Oleksandr (2009). "Russia–Georgia War of August 2008: Ukrainian Approach" (PDF). The Russian Georgian War: A trilateral cognitive institutional approach of the crisis decision-making process. Bucharest: Editura Curtea Veche. s. 181. ISBN 978-973-1983-19-6. 30 Eylül 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 21 Şubat 2016. Conceptually, Russia sees Ukraine within the sphere of own 'privileged interests'; in fact, it means a modernized version of Brezhnev's doctrine of 'limited sovereignty', realized after the occupation of Czechoslovakia in 1968. 
  69. ^ Remarks concerning Ukraine, Vladimir Putin, YouTube'da makes a statement following the Security Council meeting on Donbass recognition video, RT, 21 February 2022, minutes 41.17–42.58. Quote: "Because of the openness and goodwill, our goodwill, relations between Russia and the West were at a high level. Russia fulfilled all its obligations, we withdrew troops from Germany, from the central and European countries, and it made a huge contribution in overcoming the legacy of the Cold War. We consistently suggested all kinds of cooperation, including in the form of the NATO council and OECD. ... [When I asked], how would America see Russia joining NATO? ... How did Americans really look at this possibility? You can see it in their practical steps, in regard for a country: Open support of the terrorists in North Caucasus; Ignoring our demands and our concerns in the security area; Withdrawing from the arms treaties, and so on and so forth. It still begs the question, why? Why did they do that? What for? Okay, you don't want to see a friend in us, an ally in us. But why do you want to make an enemy out of us?"
  70. ^ "Rada removes Yanukovych from office, schedules new elections for May 25". Interfax-Ukraine. 24 Şubat 2014. 10 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Şubat 2015. 
  71. ^ Sindelar, Daisy (23 Şubat 2014). "Was Yanukovych's Ouster Constitutional?". Radiofreeeurope/Radioliberty. Radio Free Europe/Radio Liberty. 29 Temmuz 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Şubat 2014. 
  72. ^ Feffer, John (14 Mart 2014). "Who Are These 'People,' Anyway?". HuffPost. Buzzfeed. 18 Mart 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Mart 2014. At that point, his own party abandoned him and called for a vote to take place. Parliament then voted to remove Yanukovych from office by a margin of 328 to 0. 
  73. ^ Polityuk, Pavel; Robinson, Matt; Baczynska, Gabriela; Goettig, Marcin; Graff, Peter; Elgood, Giles (22 Şubat 2014). Roche, Andrew (Ed.). "Ukraine parliament removes Yanukovich, who flees Kiev in "coup"". Reuters. Kyiv: Thomson Corporation. 9 Haziran 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Kasım 2020. Underscoring Ukraine's regional divisions, leaders of Russian-speaking eastern provinces loyal to Yanukovich voted to challenge anti-Yanukovich steps by the central parliament. 
  74. ^ Fisher, Max (3 Eylül 2014). "Everything you need to know about the Ukraine crisis". Vox (İngilizce). Vox Media. 22 Ocak 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Ocak 2022. 
  75. ^ Grytsenko, Oksana; Vlasova, Anastasia (12 Nisan 2014). "Armed pro-Russian insurgents in Luhansk say they are ready for police raid". Kyiv Post. Luhansk: Businessgroup LLC. 12 Nisan 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Şubat 2022. ... their top aim is federalization of the country through all-Ukrainian referendum, one step from secession from the nation. 'It should be a federation in the borders of Ukraine, but with the right to separate if people demand this,' Kariakin said, confident that 85 percent of people in Luhansk Oblast, Ukraine's seventh most populous with 2.2 million people, support him. 
  76. ^ Ragozin, Leonid (16 Mart 2019). "Annexation of Crimea: A masterclass in political manipulation". aljazeera.com (İngilizce). Riga: Al Jazeera. 8 Mayıs 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Ocak 2022. Putin framed the invasion and eventual annexation of Crimea as an act of salvation rather than a clear violation of international law and turned a revolution which could have marked the end of his rule into a much-needed popularity booster ... 
  77. ^ Duggal, Hanna (25 Ocak 2022). "Infographic: Military capabilities of Russia and Ukraine". aljazeera.com. Al Jazeera. 15 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Şubat 2022. 
  78. ^ "Relations with Ukraine". NATO. NATO. 11 Ocak 2020. 15 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Şubat 2022. In September 2020, President Volodymyr Zelenskyy approved Ukraine's new National Security Strategy, which provides for the development of the distinctive partnership with NATO with the aim of membership in NATO. 
  79. ^ Getmançuk, Alyona (30 Eylül 2020). "Russia as aggressor, NATO as objective: Ukraine's new National Security Strategy". atlanticcouncil.org. Atlantic Council. 16 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Şubat 2022. 
  80. ^ "Zelensky enacts strategy for de-occupation and reintegration of Crimea". Ukrinform. Ukrayna hükûmeti. 24 Mart 2021. 12 Aralık 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Şubat 2022. Decree No. 117/2021 of March 24 on enactment of the relevant decision of the National Security and Defense Council was published on the website of the Head of State. 
  81. ^ Putin, Vladimir (12 Temmuz 2021). "Article by Vladimir Putin 'On the Historical Unity of Russians and Ukrainians'". The Kremlin. Rusya hükûmeti. 25 Ocak 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Şubat 2022. During the recent Direct Line, when I was asked about Russian-Ukrainian relations, I said that Russians and Ukrainians were one people – a single whole. 
  82. ^ Snyder, Timothy D. (18 Ocak 2022). "How to think about war in Ukraine". Thinking about... (newsletter). Substack. 19 Ocak 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ocak 2021. Historically speaking, the idea that a dictator in another country decides who is a nation and who is not is known as imperialism. 
  83. ^ Lucas, Edward (15 Eylül 2020). "Why Putin's history essay requires a rewrite". The Times. Times Newspapers. 25 Ocak 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ocak 2022. 
  84. ^ Roth, Andrew (7 Aralık 2021). "Putin's Ukraine rhetoric driven by distorted view of neighbour". The Guardian. Moscow. 7 Aralık 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ocak 2021. But that fear has gone hand-in-hand with chauvinistic bluster that indicates Moscow has a distorted view of modern Ukraine and the goals it wants to achieve there. 
  85. ^ Dickinson, Peter; Haring, Melinda; Lubkivski, Danilo; Motyl, Alexander; Whitmore, Brian; Honçarenko, Oleksiy; Fedçenko, Yevhen; Bonner, Brian; Kuzio, Taras (15 Temmuz 2021). "Putin's new Ukraine essay reveals imperial ambitions". Atlantic Council. 15 Temmuz 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ocak 2021. Vladimir Putin's inaccurate and distorted claims are neither new nor surprising. They are just the latest example of gaslighting by the Kremlin leader. 
  86. ^ Wilson, Andrew (23 Aralık 2021). "Russia and Ukraine: 'One People' as Putin Claims?". Royal United Services Institute. 24 Ocak 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ocak 2022. Putin's key trope is that Ukrainians and Russians are 'one people', and he calls them both 'Russian'. He starts with a myth of common origin: 'Russians, Ukrainians and Belarusians are all descendants of Ancient Rus', which was the largest state in Europe' from the 9th–13th centuries AD. 
  87. ^ Taylor, Paul (23 Kasım 2021). "Ukraine: NATO's original sin". Politico. Axel Springer SE. 29 Ocak 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Şubat 2022. The result heightened Kremlin's fears of encirclement and of losing the strategic depth that enabled Russia to prevail over Western invaders twice ... no amount of assurances that NATO is not a threat to Russia, that its purpose is purely defensive or that none of its weapons would ever be used except in response to an attack could assuage Moscow. 
  88. ^ Guyer, Jonathan (27 Ocak 2022). "How America's NATO expansion obsession plays into the Ukraine crisis". Vox. Vox Media. 18 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Şubat 2022. To the West, it's a statement of autonomy; to Russia, it's a threat. 
  89. ^ Lee, Matthew; Cook, Lorne (7 Ocak 2022). "US, NATO rule out halt to expansion, reject Russian demands". AP News (İngilizce). Associated Press. 24 Ocak 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Ocak 2022. 
  90. ^ Agencies (13 Eylül 2014). "Putin wants to destroy Ukraine and restore Soviet Union, says Yatseniuk". The Guardian. 25 Ocak 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ocak 2022. 
  91. ^ Bullough, Oliver (28 Mart 2014). "Vladimir Putin: The rebuilding of 'Soviet' Russia". BBC. 24 Ocak 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ocak 2022. 'He does not understand that the collapse of the Soviet system was predetermined, therefore he believes his mission is to restore the Soviet system as soon as possible,' he (Vladimir Bukovsky) says. 
  92. ^ Rubin, Trudy (11 Ocak 2022). "Putin wants to reestablish the Russian empire. Can NATO stop him without war?". The Philadelphia Inquirer. Interstate General Media. 25 Ocak 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ocak 2022. He wants to rebuild the former Soviet sphere of influence that extended from Central Europe through Central Asia, and views this effort as a restoration of Russian greatness. 
  93. ^ "Lithuanian president: Russia's attempts to create 'zones of influence' will not be tolerated". LRT English. Photograph by Office of the Lithuanian President. Lithuanian National Radio and Television. Baltic News Service. 20 Aralık 2021. 25 Ocak 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ocak 2022. 
  94. ^ Wiktor, Szary; Sobczak, Pawel; Emmott, Robin; Sytas, Andrius; Muller, Robert; Dagenborg, Joachim (20 Haziran 2016). Boulton, Ralph (Ed.). "In push for equal NATO status, Poland asks for flashpoint troops". Reuters. Brussels, Prague, Vilnius, Trondheim: Thomson Corporation. 25 Ocak 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ocak 2022. 
  95. ^ Tétrault-Farber, Gabrielle; Balmforth, Tom (17 Aralık 2021). "Russia demands NATO roll back from East Europe and stay out of Ukraine". Reuters (İngilizce). 22 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Şubat 2022. 
  96. ^ MacKinnon, Mark (21 Aralık 2021). "Putin warns of unspecified military response if U.S. and NATO continue 'aggressive line'". The Globe and Mail (İngilizce). 15 Ocak 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Şubat 2022. 
  97. ^ "Putin Says Conflict in Eastern Ukraine 'Looks Like Genocide'". AFP. The Moscow Times. 10 Aralık 2021. 21 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Şubat 2022. 
  98. ^ "Путин заявил о геноциде на Донбассе". Rossiyskaya Gazeta (Rusça). 9 Aralık 2021. 22 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Şubat 2022. 
  99. ^ "New law stokes Ukraine language tensions". France 24. 1 Nisan 2021. 24 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Şubat 2022. 
  100. ^ "The Ukrainian language is having a moment. To Putin's ears, it's a shot against Russian speakers". The Washington Post. 8 Şubat 2022. 8 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Şubat 2022. 
  101. ^ "Ukraine's star author Kurkov says his native Russian should be curbed". France 24. 13 Şubat 2022. 18 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Şubat 2022. 
  102. ^ "US accuses Moscow of creating Ukraine invasion pretext with 'genocide' claims". AFP. France 24. 15 Şubat 2021. 24 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Şubat 2022. 
  103. ^ Vasilyeva, Nataliya (19 Şubat 2022). "Russians accuse Ukrainians of genocide as they pave way for potential invasion". The Telegraph. 23 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Şubat 2022. 
  104. ^ "Report on the human rights situation in Ukraine" (PDF). OHCHR. 15 Haziran 2014. 14 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 23 Şubat 2022. 
  105. ^ "Civic Space and Fundamental Freedoms in Ukraine" (PDF). OHCHR. 2021. 9 Aralık 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 23 Şubat 2022. 
  106. ^ "Daily and spot reports from the Special Monitoring Mission to Ukraine". OSCE. 22 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Şubat 2022. 
  107. ^ "Ad hoc Report on the situation of national minorities in Ukraine adopted on 1 Nisan 2014". Council of Europe. 2 Nisan 2014. 4 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  108. ^ "DISINFORMATION ABOUT THE CURRENT RUSSIA-UKRAINE CONFLICT – SEVEN MYTHS DEBUNKED". Directorate-General for European Neighbourhood Policy and Enlargement Negotiations (Basın açıklaması) (İngilizce). 24 Ocak 2022. 18 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Şubat 2022. Myth 2: "The situation in Ukraine triggered this conflict. There is proof that Ukraine is committing atrocities against its Russian-speaking population in the country's east. Russia has to intervene, not least because Ukraine and Russia are 'one nation.' Ukraine simply belongs to Russia's "privileged sphere of influence". False. Allegations that Ukraine is attacking its own territory and persecuting its own citizens are absurd. To galvanize domestic support for Russia's military aggression, Russian state-controlled media have tirelessly sought to vilify Ukraine, accusing it of alleged genocide in eastern Ukraine, drawing groundless parallels with Nazism and World War Two, and fabricating stories aimed at striking a negative emotional chord with audiences. 
  109. ^ "United States: Russia's claim of 'genocide in Ukraine' is reprehensible falsehood". Ukrinform. 17 Şubat 2022. 18 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Şubat 2022. The Embassy of the United States of America in Ukraine called Russia's claim of "genocide in Ukraine" reprehensible falsehood. 
  110. ^ "US condones forceful assimilation of Russians in Ukraine – Russian ambassador to US". TASS. 18 Şubat 2021. 18 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  111. ^ a b Mark MacKinnon and Adrian Morrow. "Putin orders snap nuclear drill". The Globe and Mail. s. A3. 
  112. ^ "Ukraine: How big is Russia's military build-up?". BBC News. 17 Şubat 2022. 23 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Şubat 2022. 
  113. ^ "Ukraine, West accuse Russia of trying to create pretext for invasion after shelling in east". MSN. 17 Şubat 2022. 22 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Şubat 2022. 
  114. ^ Light, Felix (20 Şubat 2022). "In the Closest Russian City to Ukraine's Separatist Region, There Are Few Signs of Refugees". The Moscow Times. 20 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Şubat 2022. 
  115. ^ "Russian-backed separatists announce civilian evacuation from eastern Ukraine as escalation stokes Russian invasion fears". NBC News. 18 Şubat 2022. 23 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Şubat 2022. 
  116. ^ Smith, Alexander (18 Şubat 2022). "Warning siren sounds in rebel-held capital in east Ukraine -Reuters witness". MSN News. 24 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Şubat 2022. 
  117. ^ "Ukraine conflict: Rebels declare general mobilisation as fighting grows". BBC News (İngilizce). 19 Şubat 2022. 19 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Şubat 2022. 
  118. ^ "47 shelling incidents leave 5 injured in Donbas". Kyiv Independent. 18 Şubat 2022. 17 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Şubat 2022. 
  119. ^ "How Russian proxy forces are attempting to provoke the Ukrainian army and are lying about a new Ukrainian offensive". NV.UA. 18 Şubat 2022. 18 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Şubat 2022. 
  120. ^ a b "Путин объявил о начале военной операции на Украине" (Rusça). tass.ru. 24 Şubat 2022. 24 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Şubat 2022. 
  121. ^ "Putin announces formal start of Russia's invasion in eastern Ukraine" (İngilizce). meduza.io. 24 Şubat 2022. 24 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Şubat 2022. 
  122. ^ "Russian President Vladimir Putin announces military assault against Ukraine in surprise speech" (İngilizce). msn.com. 24 Şubat 2022. 24 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Şubat 2022. 
  123. ^ "Full text: Putin's declaration of war on Ukraine". The Spectator. 24 Şubat 2022. 28 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Mart 2022. 
  124. ^ "Putin's claims that Ukraine is committing genocide are baseless, but not unprecedented". The Conversation. 25 Şubat 2022. 26 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Mart 2022. 
  125. ^ "Ukraine conflict: Russian forces attack after Putin TV declaration". BBC News. 24 Şubat 2022. 24 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Mart 2022. 
  126. ^ "Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, halka hitap etti". Anadolu Ajansı. 3 Mart 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Mart 2022. 
  127. ^ "Battles flare across Ukraine after Putin declares war" (İngilizce). politico.eu. 24 Şubat 2022. 24 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Şubat 2022. 
  128. ^ "Rusya askeri harekat başlattı... Ukrayna'nın birçok bölgesinde patlama sesleri yükseliyor". indyturk.com. 24 Şubat 2022. 24 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Şubat 2022. 
  129. ^ "Russia-Ukraine crisis live news: Putin has launched 'full-scale invasion', says Ukrainian foreign minister – latest updates". The Guardian. 24 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Mart 2022. 
  130. ^ "Ukrayna'da sıkıyönetim ilan edildi". Anadolu Ajansı. 2 Mart 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Mart 2022. 
  131. ^ "Zelensky signs decree declaring general mobilization". Interfax-Ukraine (İngilizce). 25 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Mart 2022. 
  132. ^ SARI, İsmail. "'En tehlikelisi Instagram...' Rusya Ukrayna savaşında yanlış bilgi yağmuru! Nasıl korunabiliriz?". hurriyet.com.tr. 3 Mart 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Mart 2022. 
  133. ^ "Rusya'nın Kırım ve Donetsk'ten Ukrayna'ya giriş anları yayınlandı". trthaber.com. 24 Şubat 2022. 24 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Şubat 2022. 
  134. ^ "Russia launches military attack on Ukraine with reports of explosions and troops crossing border" (İngilizce). edition.cnn.com. 24 Şubat 2022. 24 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Şubat 2022. 
  135. ^ a b c "Russian Offensive Campaign Assessment, March 4". Institute for the Study of War (İngilizce). 4 Mart 2022. 5 Mart 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Mart 2022. 
  136. ^ "Ukraine loses control of Chernobyl nuclear site, amid battles in Kyiv outskirts". The Times of Israel. 24 Şubat 2022. 25 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Şubat 2022. 
  137. ^ "Українські військові під Києвом зупинили колону російських танків". Gazeta.ua (Ukraynaca). 25 Şubat 2022. 25 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Mart 2022. 
  138. ^ "Chernobyl radiation 'exceeds control levels' in multiple areas after being seized by Russia, says Ukraine" (İngilizce). independent.co.uk. 25 Şubat 2022. 25 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Şubat 2022. 
  139. ^ "Ukraine-Russia invasion: Ukraine says Russian rockets hit Kyiv overnight" (İngilizce). bbc.com. 25 Şubat 2022. 25 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Şubat 2022. 
  140. ^ "Battle Underway for Airbase on Kyiv Outskirts". The Moscow Times. AFB Haber Ajansı. 24 Şubat 2022. 25 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Mart 2022. 
  141. ^ "Russia claims to take control of Hostomel airport just outside Kyiv". The Times of Israel. AP. 25 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Mart 2022. 
  142. ^ AP. "Russia claims to take control of Hostomel airport just outside Kyiv". www.timesofisrael.com. The Times of Israel. 25 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Mart 2022. 
  143. ^ "Окупанти намагаються висадити десант у Василькові, йдуть бої". www.ukrinform.ua (Ukraynaca). 26 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Mart 2022. 
  144. ^ "У Василькові збили винищувач та два гвинтокрили окупантів". www.unian.ua (Ukraynaca). Unian. 26 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Mart 2022. 
  145. ^ Roblin, Sebastien (27 Şubat 2022). "At Vasylkiv, Ukrainians Repel Russia's Paratroopers and Commandos in Frantic Night Battle". 19FortyFive. 27 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Mart 2022. 
  146. ^ "Ukraine: Why has Russia's 64 km convoy near Kyiv stopped moving?". BBC News (İngilizce). 3 Mart 2022. 4 Mart 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Mart 2022. 
  147. ^ "Kharkiv's Resistance to Russia's War Has Already Begun". 25 Şubat 2022. 25 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Mart 2022. 
  148. ^ "Росія атакувала українські міста: де відбулися бої" [Rusya Ukrayna şehirlerine saldırdı: savaşın gerçekleştiği yer]. 24 Канал (Ukraynaca). 25 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Mart 2022. 
  149. ^ Ward, Alexander. "'Almost not possible' for Ukraine to win without West's help, Ukraine official says". Politico. 26 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Mart 2021. 
  150. ^ "Ukraine war news from February 25: Kyiv suburbs breached, Russian forces face resistance, Zelensky warns Russia will 'storm' capital". Financial Times. 26 Şubat 2022. 26 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Mart 2022. 
  151. ^ "Russia-Ukraine War: What to know on Day 7 of Russian assault". AP News. 2 Mart 2022. 2 Mart 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Mart 2022. 
  152. ^ The Kyiv Independent (24 Şubat 2022). "Ukrainian soldiers clash with Russians in a fierce fight near Sumy, a regional capital located near the border with Russia". The Kyiv Independent. 25 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Mart 2022. 
  153. ^ "Fierce battles raging in all directions near Mariupol – mayor". Interfax-Ukraine. 26 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Mart 2022. 
  154. ^ Richárd, Jabronka (25 Şubat 2022). "Így áll most a háború Ukrajnában: több nagyvárosban harcok dúlnak, megtámadtak egy orosz repülőteret" [Ukrayna'daki savaş şu anda böyle: birkaç büyük şehirde çatışmalar sürüyor, bir Rus havaalanına saldırı düzenlendi]. Ellenszél (Macarca). 26 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Mart 2022. 
  155. ^ "Battle ongoing near Mariupol – mayor". www.ukrinform.net. 25 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Mart 2022. 
  156. ^ CNN (25 Şubat 2022). ""Amphibious assault" underway west of Mariupol on the Sea of Azov, senior US defense official says". CNN. 25 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Mart 2022. 
  157. ^ "Russian Navy Carries Out Amphibious Assault Near Mariupol". The Maritime Executive. 25 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Mart 2022. 
  158. ^ CNN (27 Şubat 2022). "Russian forces are about 31 miles outside southeastern Ukrainian city of Mariupol, US defense official says". CNN. 27 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Mart 2022. 
  159. ^ CNN (1 Mart 2022). "Russian-backed separatist leader expects his forces to surround Mariupol on Tuesday". CNN. 4 Mart 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Mart 2022. 
  160. ^ "Russian forces unblock water flow for canal to annexed Crimea, Moscow says". Reuters. 24 Şubat 2022. 5 Mart 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Mart 2022. 
  161. ^ "Российская военная техника заняла территорию бывшего аэропорта "Бердянск" – горсовет" [Rus askerî teçhizatı eski Berdyansk havaalanının topraklarını işgal etti - belediye meclisi]. www.unian.net (Rusça). Unian. 26 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Mart 2022. 
  162. ^ Zadorojnaya, Anastasya (1 Mart 2022). "Войска оккупанта готовят наступление на Мелитополь" [İstilacı birlikleri Melitopol'a bir saldırı hazırlıyor]. Mestnyye Vesti (Rusça). 2 Mart 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Mart 2022. 
  163. ^ Korobova, Marina (1 Mart 2022). ""Мелитополь не сдался, Мелитополь – временно оккупирован"" ["Melitopol teslim olmadı, Melitopol geçici olarak işgal edildi"]. Mestnyye Vesti (Rusça). 2 Mart 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Mart 2022. 
  164. ^ Schwirtz, Michael; Pérez-Peña, Richard (2 Mart 2022). "First Ukraine City Falls as Russia Strikes More Civilian Targets". The New York Times. ISSN 0362-4331. 3 Mart 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Mart 2022. 
  165. ^ "Ukrainian defenders repelled attack on Mykolaiv city, fighting continues on outskirts". Ukrinform. 4 Mart 2022. 4 Mart 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Mart 2022. 
  166. ^ "Ukraine official says Russian troops approaching Zaporizhzhia nuclear plant". National Post. 26 Şubat 2022. Erişim tarihi: 5 Mart 2022. 
  167. ^ "The Russians paused the invasion, but aren't losing". Australian Financial Review. 28 Şubat 2022. 28 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Mart 2022. 
  168. ^ "Ukraine nuclear plant on fire after Russia shelling". News.com.au. 4 Mart 2022. 4 Mart 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Mart 2022. 
  169. ^ "Russian forces attacking Zaporizhzhia nuclear power plant in Ukraine, per multiple reports". Business Insider Australia. 3 Mart 2022. 5 Mart 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Mart 2022. 
  170. ^ "Rusya-Ukrayna savaşı 9. gününde: Rus ordusu Kiev'in kapısına dayandı". www.ntv.com.tr. 5 Mart 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Mart 2022. 
  171. ^ "Ukrayna'da Zaporijya Nükleer Santrali sahasındaki çatışmalarda yangın çıktı". Anadolu Ajansı. 5 Mart 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Mart 2022. 
  172. ^ "Russian forces strike Ukraine from multiple fronts, including at power plant". ABC News Australia. 3 Mart 2022. 3 Mart 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Mart 2022. 
  173. ^ "Russian troops take Zaporizhzhia nuclear plant". ABC News. 4 Mart 2022. 6 Mart 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Mart 2022. 
  174. ^ "The defiant soldiers of Snake Island are actually 'alive and well,' says Ukraine's navy". CNN. 3 Mart 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Mart 2022. 
  175. ^ "Ukraine soldiers told Russian officer 'go fuck yourself' before they died on island". the Guardian (İngilizce). 25 Şubat 2022. 25 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Mart 2022. 
  176. ^ "Russian Navy Captures Ukraine's Outpost on Snake Island". The Maritime Executive. 24 Şubat 2022. 25 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Mart 2022. 
  177. ^ Lister, Tim; Pennington, Josh (24 Şubat 2022). "Russia invades Ukraine". CNN. s. Audio emerges appearing to be of Ukrainian fighters defending island from Russian warship. 25 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Mart 2021. 
  178. ^ ""Русский корабль, иди на х.й!": захисники Зміїного відповіли ворогові" ["Rus savaş gemisi, s.ktir git!": Yılan Adası'nın savunucuları düşmana cevap verdi]. Українська правда (Ukraynaca). 25 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Mart 2022. 
  179. ^ "Yılan Adası'nda çatışma: Rus askerlerine meydan okuyup teslim olmadılar! Son sözleri ortaya çıktı". CNN TÜRK. 5 Mart 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Mart 2022. 
  180. ^ "Ukraine soldiers told Russian officer 'go fuck yourself' before they died on island". The Guardian. 25 Şubat 2022. 25 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Mart 2022. 
  181. ^ Dutton, Jack (25 Şubat 2022). "Russian Military Base Blown Up as Ukraine Fights Back". Newsweek. 25 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Mart 2022. 
  182. ^ "Ukrainian Armed Forces attacked Millerovo with Tochka-U". Rostov Gazeta. 25 Şubat 2022. 25 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Mart 2022. 
  183. ^ "Airport in central Ukraine reportedly targeted by missile fired from Belarus". The Times of Israel. 27 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Mart 2022. 
  184. ^ "Hetman Sahaidachny frigate, being under repair, flooded not to get to enemy – Reznikov". Interfax Ukraine. 6 Mart 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Mart 2022. 
  185. ^ Evans, Michael (4 Mart 2022). "Ukraine scuttles its flagship frigate as Russians close in". The Times. The Times. ISSN 0140-0460. 5 Mart 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Mart 2022. 
  186. ^ Evans, Michael. "Ukraine scuttles its flagship frigate as the Russians close in". The Times (İngilizce). ISSN 0140-0460. 5 Mart 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Mart 2022. 
  187. ^ "The Ukrainian Navy's Flagship Appears To Have Been Scuttled". The Drive. 3 Mart 2022. 4 Mart 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Mart 2022. 
  188. ^ "Ukrayna'da halk Rus ordusunun saldırılarına sivil direniş gösteriyor". www.trthaber.com. 3 Mart 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Haziran 2022. 
  189. ^ "Ukrayna'nın Ternopil kentine yaklaşan Rus zırhlılarını, siviller "eve dönün" sloganlarıyla karşıladı". Twitter. 3 Mart 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Haziran 2022. 
  190. ^ "This is a true People's War for Ukraine. Putin has no chance of winning it. On this photo civilians block Russian invaders in Energodar yesterday. One of hundreds of such photos and videos. We need partners to help Ukraine defend itself. Especially in the air. Close the sky now!". Twitter. 3 Mart 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Haziran 2022. 
  191. ^ "A Reminder of the Importance of the Crime of Aggression: Considering the Situation of Russia and Ukraine". Opinio Juris (İngilizce). 4 Şubat 2022. 4 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Nisan 2022. 
  192. ^ Guilfoyle, Douglas; McIntyre, Juliette; Paige, Tamsin Phillipa. "Is international law powerless against Russian aggression in Ukraine? No, but it's complicated". The Conversation (İngilizce). 25 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Nisan 2022. 
  193. ^ "Ukraine has few legal options to hold Russia accountable for invasion". www.courthousenews.com. 25 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Nisan 2022. 
  194. ^ Dworkin, Anthony (25 Şubat 2022). "International law and the invasion of Ukraine – European Council on Foreign Relations". ECFR (İngilizce). 25 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Nisan 2022. 
  195. ^ "UN Human Rights Council establishes commission to investigate Russian human rights violations against Ukraine". www.jurist.org (İngilizce). 5 Mart 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Nisan 2022. 
  196. ^ "Arşivlenmiş kopya". 19 Mart 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Nisan 2022. 
  197. ^ "CHARTER OF THE UNITED NATIONS - United Nations Treaty ..." (PDF) (İngilizce). treaties.un.org. 25 Şubat 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 28 Şubat 2022. 
  198. ^ "Is international law powerless against Russian aggression in Ukraine? No, but it's complicated" (İngilizce). theconversation.com. 25 Şubat 2022. 25 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Şubat 2022. 
  199. ^ "Ukraine has few legal options to hold Russia accountable for invasion" (İngilizce). courthousenews.com. 24 Şubat 2022. 27 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Şubat 2022. 
  200. ^ "Russia carrying out 'indiscriminate attacks' on civilian areas in breach of international law, says Amnesty" (İngilizce). independent.co.uk. 26 Şubat 2022. 26 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Şubat 2022. 
  201. ^ "Russian military commits indiscriminate attacks during the invasion of Ukraine" (İngilizce). amnesty.org. 25 Şubat 2022. 27 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Şubat 2022. 
  202. ^ "Ukraine: Russian military have carried out indiscriminate attacks - new expert analysis" (İngilizce). amnesty.org.uk. 25 Şubat 2022. 26 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Şubat 2022. 
  203. ^ "Ukraine: Russian Cluster Munition Hits Hospital" (İngilizce). hrw.org. 25 Şubat 2022. 26 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Şubat 2022. 
  204. ^ "Ukraine live updates: Kyiv warned of toxic fumes after strike on oil depot" (İngilizce). bbc.com. 28 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Şubat 2022. 
  205. ^ {{Подоляк, Михайло [@Podolyak_m] (2 Nisan 2022). "Bucha, Kyiv region. The bodies of people with tied hands, who were shot dead by 🇷🇺 soldiers lie in the streets. These people were not in the military. They had no weapons. They posed no threat. How many more such cases are happening right now in the occupied territories? (1/2)" [Bucha, Kiev bölgesi. 🇷🇺 askerlerin kurşunuyla katledilen eli bağlı insanların cesetleri sokaklarda yatıyor. Bu insanlar askerde değildi. Silahları yoktu. Hiçbir tehdit oluşturmadılar. Şu anda işgal altındaki topraklarda buna benzer kaç vaka daha yaşanıyor? (1/2)] (Tweet) (İngilizce). Erişim tarihi: 3 Nisan 2022Twitter vasıtasıyla. 
  206. ^ "Barış müzakerelerinin ilk turu yapıldı". 28 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Nisan 2022. 
  207. ^ "Son Dakika: Rusya-Ukrayna barış görüşmelerinde 2. tur sona erdi! 3. tur öncesi kısmi ateşkes kararı alındı". 3 Nisan 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Nisan 2022. 
  208. ^ "3. tur müzakereden de 'barış' çıkmadı! Dünyanın gözü, abluka altındaki Kiev'de". 7 Mart 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Mart 2022. 
  209. ^ "Rusya-Ukrayna savaşında barış görüşmeleri video konferans yoluyla sürüyor". 15 Mart 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Nisan 2022. 
  210. ^ "Barış görüşmelerinde 5'inci tur sona erdi: Rusya ile anlaşma olasılığı görüyoruz". 15 Mart 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Nisan 2022. 
  211. ^ "Ukrayna: Rusya ile 28-30 Mart'ta Türkiye'de görüşeceğiz". 27 Mart 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Nisan 2022. 
  212. ^ "ABD Başkanı Biden 4 Büyük Rus Bankasına Yaptırım Getireceklerini Duyurdu". 25 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Mart 2022. 
  213. ^ "Britanya Başbakanı Johnson, "Rusya'nın ekonomisini sekteye uğratmak için büyük yaptırım uygulayacaklarını" duyurdu". 24 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Mart 2022. 
  214. ^ "Statement by President von der Leyen on further measures to respond to the Russian invasion of Ukraine". 1 Mart 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Mart 2022. 
  215. ^ "Statement by President von der Leyen on further measures to respond to the Russian invasion of Ukraine". 1 Mart 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Mart 2022. 
  216. ^ "Rusya'ya karşı hangi yaptırım kararları alındı?". 28 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Mart 2022. 
  217. ^ @grantshapps (1 Mart 2022). "At London's Foreign Office where we've just become the first nation to pass a law involving a total BAN of ALL ships with ANY Russian connection whatsoever from entering British ports" (Tweet). Erişim tarihi: 3 Mart 2022Twitter vasıtasıyla. 
  218. ^ "FIFA/UEFA suspend Russian clubs and national teams from all competitions". 28 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Mart 2022. 
  219. ^ EA Sports [@EASPORTSFIFA] (2 Mart 2022). "A statement from EA SPORTS FIFA" [EA SPORTS FIFA'dan bir açıklama] (Tweet) (İngilizce). Erişim tarihi: 2 Mart 2022Twitter vasıtasıyla. 
  220. ^ "Apple suspends all product sales in Russia". 2 Mart 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Mart 2022. 
  221. ^ "BBC stops all content licensing in Russia following Ukraine invasion" [BBC, Ukrayna işgalinin ardından Rusya'daki tüm içerik lisanslarını durdurdu]. 3 Mart 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Mart 2022. 
  222. ^ "Boeing suspends parts, maintenance and support for Russian airlines" [Boeing, Rus havayolları için parça, bakım ve desteği askıya aldı]. 2 Mart 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Mart 2022. 
  223. ^ "Netflix Pauses All Projects, Acquisitions From Russia" [Netflix, Rusya'dan Tüm Projeleri ve Satın Almaları Duraklattı]. 3 Mart 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Mart 2022. 
  224. ^ "EBU STATEMENT ON RUSSIA IN THE EUROVISION SONG CONTEST 2022" [AYB'NİN 2022 EUROVİSİON ŞARKI YARIŞMASI'NDA RUSYA HAKKINDA AÇIKLAMASI]. 2 Mart 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Mart 2022. 
  225. ^ "Moscow Exchange - Moscow Exchange has suspended trading on all of its markets until further notice". Moscow Exchange (İngilizce). 24 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Şubat 2022. 
  226. ^ Reuters (24 Şubat 2022). "Moscow Exchange suspends trading on all markets". Reuters (İngilizce). 24 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Şubat 2022. 
  227. ^ "Moscow Exchange - Moscow Exchange resumes trading on its markets at 10.00am". Moscow Exchange (İngilizce). 24 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Şubat 2022. 
  228. ^ Mudgill, Amit. "Russian stocks nosedive 50% as trading resumes on Moscow Exchange". The Economic Times. 24 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Şubat 2022. 
  229. ^ Presse, AFP-Agence France. "Moscow, Saint Petersburg Exchanges Say Trading Suspended". www.barrons.com (İngilizce). 24 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Şubat 2022. 
  230. ^ Lockett, Hudson (24 Şubat 2022). "Asian stocks tumble as US warns Russia on brink of full Ukraine invasion". Financial Times. 24 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Şubat 2022. 
  231. ^ Jones, Marc (24 Şubat 2022). "Stocks slump, oil rips past $100 as Russia invades Ukraine". Reuters (İngilizce). 24 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Şubat 2022. 
  232. ^ "Stocks dive, oil surges as Putin issues warning on Ukraine". Nikkei Asia (İngilizce). 24 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Şubat 2022. 
  233. ^ News, A. B. C. "Shares dive, oil soars after Russian action in Ukraine". ABC News (İngilizce). 24 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Şubat 2022. 
  234. ^ "Australian shares drop by $74 billion amid Russia's Ukraine invasion, the worst fall in 18 months". ABC News (İngilizce). 23 Şubat 2022. 24 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Şubat 2022. 
  235. ^ "Sensex Today | Stock Market Crash: Stock Market Highlights Today: Nifty forms Long Bearish candle; what does it signal for Friday's session?". The Economic Times (İngilizce). 24 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Şubat 2022. 
  236. ^ "Son Dakika: İki ayın sonra dolar/TL 14'ü gördü". www.cumhuriyet.com.tr. 24 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Şubat 2022. 
  237. ^ Bigg, Matthew Mpoke (23 Şubat 2022). "Putin's Forces Attack Ukraine". The New York Times (İngilizce). ISSN 0362-4331. 24 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Şubat 2022. 
  238. ^ AFP. "Russia faces 'unprecedented isolation' over Ukraine invasion, EU says". TheJournal.ie (İngilizce). 24 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Şubat 2022. 
  239. ^ "U.S. Says Russia Will Face U.N. Security Council Resolution". WSJ (İngilizce). 24 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Şubat 2022. 
  240. ^ "Boris Johnson Condemns Russia's 'Unprovoked Attack' On Ukraine". HuffPost UK (İngilizce). 24 Şubat 2022. 24 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Şubat 2022. 
  241. ^ "Biden Calls Putin's Ukraine Actions an 'Unprovoked and Unjustified' Attack". WSJ (İngilizce). 24 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Şubat 2022. 
  242. ^ "France's Macron demands 'targeted European sanctions' against Russia". Al Arabiya English (İngilizce). 22 Şubat 2022. 22 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Şubat 2022. 
  243. ^ "France condemns 'paranoid' Putin address as Macron demands sanctions against Russia". The Local France (İngilizce). 21 Şubat 2022. 22 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Şubat 2022. 
  244. ^ Minister, Office of the Prime (24 Şubat 2022). "Norway condemns Russia's military attack on Ukraine". Government.no (İngilizce). 24 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Şubat 2022. 
  245. ^ "Live updates: Slovakia OKs border troop deployment". ConchoValleyHomepage.com (İngilizce). 24 Şubat 2022. 24 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Şubat 2022. 
  246. ^ "Nepal opposes Russian invasion of Ukraine". kathmandupost.com (İngilizce). 25 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Şubat 2022. 
  247. ^ "Georgian nation shocked by Russian aggression in Ukraine, President declares". 1TV (İngilizce). 24 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Şubat 2022. 
  248. ^ "Erdoğan'ın 'acil' kodla topladığı güvenlik zirvesi bitti: Rusya'ya kınama, Ukrayna'ya destek - TGRT Haber". Tgrt. 24 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Şubat 2022.