Tokyo

Japonya'nın başkenti ve bir prefektörlüğü

Tokyo (JaponcaBu ses hakkında東京 ; Tōkyō, "Doğunun Başkenti") veya resmî adıyla Tokyo Metropolü (東京都; Tōkyō-to), Japonya'nın başkenti ve prefektörlüklerinden biridir. 13,453 km2 olup, 38.505.000 milyon [2] nüfuslu megapol bir bölge olan Tokyo dünyanın en büyük kentidir. Aynı zamanda son yapılan araştırmalara göre yaşamın en pahalı olduğu kenttir.[kaynak belirtilmeli] Honşu'nun orta kesiminde, Büyük Okyanus'un bir girintisi olan Tokyo Körfezi'nin kıyısında, Sumida Nehri'nin ağzında yer alır.

Tokyo
東京都
Tokyo metropolü
Tokyo bayrağı
Bayrak
Tokyo mührü
Mühür
Tokyo arması
Arma
Tokyo metropolünün Japonya'daki konumu
Tokyo metropolünün Japonya'daki konumu
Japonya üzerinde Tokyo
Tokyo
Tokyo
Tokyo'nun Japonya'daki konumu
Ülke Japonya Japonya
Ada Honshū
Bölge Kantō
İdare
 • Vali Yuriko Koike (TF)
Yüzölçümü
 • Toplam 2,194,07 km² (847,13 mil²)
Nüfus
 (2021)[1]
 • Toplam 38.505.000
 • Yoğunluk 17.000/km² (45.000/mil²)
Zaman dilimi UTC+09.00 (JST)
ISO 3166 kodu JP-13
Resmî site
metro.tokyo.jp

TarihçeDüzenle

Tokyo Körfezi kıyısında liman şehri Tokyo, Edo (haliç kapısı) adı ile tanınmıştı. Edo Kalesi 12. yüzyılda güçlü samuray klanı Edo ailesinin yurdu olarak Japon tarihinde meydana çıktı. 1603'te Tokugawa Şogunluğu kurucusu Tokugawa Ieyasu, Edo'yu şogun yönetiminin başkenti yaptı. Şogunluk rejimi altında Edo, Japonya'nın kültürel ve ekonomik, politik alanında merkezine gelişti.

1868'de Şogun yönetimine son veren İmparator Meiji, 3 Eylül 1868 tarihli Edo'yu adlandırarak Tokyo yapmasına dair imparator fermanı ile Kyoto'dan Edo kalesindeki eski şogun sarayına göç edip, eski başkent Kyoto'dan doğuda başkent olduğundan dolayı şehrin adı Tokyo'ya değişti.

Tokyo, 12 Eylül 1923'teki depremden büyük zarar gördü. Depremden sonra şehir yeniden inşa edildi ve bu dönemde çevresinde banliyöler teşekkül etmeye başladı. 20 yıl sonra II. Dünya Savaşı'nda ABD uçakları tarafından ciddi bombardıman edilerek tekrar yıkıldı.

Tokyo 1950'lerden sonra ülke ekonomisine paralel bir gelişme göstererek hızla büyüdü ve bugünkü seviyesine ulaştı.

CoğrafyaDüzenle

Tokyo anakarası, Tokyo Körfezi'nin kuzeybatısında yer almakta olup yaklaşık olarak doğudan batıya 90 km ve kuzeyden güneye 25 km yayılmaktadır. Tokyo'nun ortalama rakımı 40 metredir.[3] Tokyo Metropolü'nün doğusunda Chiba, batısında Yamanashi, güneyinde Kanagawa ve kuzeyinde Saitama prefektörlükleri ile sınırı bulunmaktadır.

İklimDüzenle

Tokyo, ılıman dönencealtı iklimine (Köppen iklim sınıflandırması Cfa) sahiptir.[4] Yazlar sıcak ve nemli olup kışlar ise serin geçmektedir.


  Tokyo iklimi  
Aylar Oca Şub Mar Nis May Haz Tem Ağu Eyl Eki Kas Ara Yıl
Ortalama en yüksek sıcaklık (°C) 8,3 8,7 11,9 17,2 21,1 24,5 28,1 29,8 26,1 20,5 15,5 11,0 18,6
Ortalama sıcaklık (°C) 2,9 3,6 6,9 12,4 16,6 20,5 24,1 25,5 22,1 15,9 10,2 5,3 13,8
Ortalama en düşük sıcaklık (°C) −1,7 −0,9 2,0 7,6 12,0 16,8 20,8 21,9 18,6 11,9 5,4 0,4 9,6
Ortalama yağış (mm) 55,2 72,4 111,0 129,1 151,9 166,3 139,7 114,7 203,3 184,1 104,7 58,7 1.491,1
Kaynak: Japonya Meteoroloji Ajansı[5]



TanıtımDüzenle

Şehrin merkezinde hendekler ve geniş bahçelerle çevrili İmparatorluk Sarayı yer alır. Sarayın doğusunda, Japon iş dünyasının merkezi olarak nitelendirilen Maranouçi semti bulunur; kuzeydoğusunda ise pek çok üniversitenin ve basımevinin bulunduğu Kanda semti uzanır. Resmi binalar sarayın güneyindeki Kasumigaseki semtinde toplanmıştır. Millî parlamento binası ise Kasumigaseki'nin batısındadır. Dünyaca meşhur bir alışveriş merkezi olan Ginza semti şehrin doğu kesimindedir. Tokyo'nun mimarisi iki veya üç katlı ahşap evlerden, Meiji döneminden kalma taş yapılara ve beton veya çelikten yapılmış gökdelenlere kadar değişen bir çeşitlilik gösterir. Japonya'nın başlıca ibadet merkezi olan Meiji Tapınağı bir millî abide olarak kabul edilir.

Başlangıçta depreme karşı mukavim olsun diye binalar 30 metreyle sınırlandırılmış, fakat 1960'lardan sonra bu yüksekliği aşan depreme dayanıklı pek çok yeni bina inşa edilmiştir. Bunların başlıcaları Mainiçi Yayınevi, Tokyo Katedrali, Millî Tiyatro ve Uluslararası Ticaret Merkezi'dir.

Yönetim ve idari bölümlerDüzenle

 
Tokyo'nun idari haritası. Özel semtler mor, şehirler pembe, kasabalar bej ve köyler turkuvaz renk ile gösterilmiştir.

Japon yasalarına göre Tokyo bir metropol (都 to) statüsüne sahip bir prefektörlük olarak tanımlanmakta olup idari yapısı Japonya'nın diğer prefektörlükleri ile aynıdır. Metropol 1943 yılında kurulmuş olup bu tarihe kadar Tokyo, Tokyo prefektörlüğüne (東京府, Tōkyō-fu) bağlı bir şehirdi. Eski Tokyo şehrinin bulunduğu bölge 23 adet özel semte (特別 区 -ku) ayrılmakta olup her birinin kendi belediye başkanı ile meclisi bulunmaktadır ve bağımsız bir şehir gibi yönetilmektedirler.

Şehrin doğu kesiminde 23 adet özel semt bulunmaktadır:

Batı kesiminde ise 26 adet kentsel yönetim bulunmaktadır:

 
NASA - Landsat 7 tarafından çekilen Tokyo uydu görüntüsü.

Ek olarak Tokyo'nun en batısında Nishitama ilçesi bulunmakta olup ilçe üç kasaba olan Hinode, Mizuho ve Okutama ve bir köy olan Hinohara'yı içermektedir.

Ayrıca Izu ve Ogasawara Adaları adaları idari yönden Tokyo'ya bağlıdır.

EkonomiDüzenle

Tokyo, büyük bir uluslararası finans merkezi olup[6], dünyanın en büyük yatırım bankaları ve sigorta şirketlerinin birkaçının merkezini barındırmaktadır ve Japonya'nın ulaşım, yayımcılık, elektronik ve yayıncılık endüstrilerinin merkezidir.

Tokyo dünyanın en büyük metropol ekonomisine sahiptir.[7] PricewaterhouseCoopers tarafından yürütülen bir araştırmaya göre, 38 milyon nüfuslu Büyük Tokyo Bölgesi (Tokyo-Yokohama, TYO) 2012'de (satın alma gücü paritesine göre) toplam GSYİH'ye sahipken, bu listenin başında yer aldı.

Tokyo önemli bir uluslararası finans merkezidir; dünyanın en büyük yatırım bankaları ve sigorta şirketlerinden bazılarının genel merkezlerine ev sahipliği yapar ve Japonya'nın ulaşım, yayıncılık, elektronik ve yayıncılık endüstrileri için bir merkez görevi görür. İkinci Dünya Savaşı'nın ardından Japonya ekonomisinin merkezileşmiş büyümesi sırasında, birçok büyük firma, hükümete daha iyi erişimden yararlanmak amacıyla merkezlerini Osaka (tarihi ticaret başkenti) gibi şehirlerden Tokyo'ya taşıdı. Bu eğilim, Tokyo'da devam eden nüfus artışı ve orada yaşamanın yüksek maliyeti nedeniyle yavaşlamaya başladı.

Tokyo, Ekonomist İstihbarat Birimi tarafından 2006'da yerini Oslo'ya ve daha sonra Paris'e bıraktığında sona eren 14 yıl üst üste dünyanın en pahalı (en yüksek yaşam maliyeti) şehri olarak derecelendirildi.[8][9]

Tokyo, 1960'larda önde gelen bir uluslararası finans merkezi (IFC) olarak ortaya çıktı ve New York ve Londra[10] ile birlikte dünya ekonomisi için üç "komuta merkezinden" biri olarak tanımlandı. 2020 Küresel Finans Merkezleri Endeksi'nde Tokyo, dünyanın en rekabetçi dördüncü finans merkezine (New York, Londra, Şanghay, Hong Kong, Singapur, Pekin, San Francisco, Shenzhen ve Zürih gibi şehirlerin yanı sıra) sahip olarak sıralandı. ilk 10) ve Asya'da en rekabetçi ikinci (Şanghay'dan sonra)[11]. Japon finans piyasası 1984'te yavaş yavaş açıldı ve 1998'de "Japon Büyük Patlaması" ile uluslararasılaşmasını hızlandırdı. Singapur ve Hong Kong'un rakip finans merkezleri olarak ortaya çıkmasına rağmen, Tokyo IFC Asya'da önemli bir konumunu korumayı başarıyor. Tokyo Menkul Kıymetler Borsası, Japonya'nın en büyük borsasıdır ve piyasa değeri bakımından dünyanın üçüncü, hisse cirosu bakımından dördüncü en büyük borsasıdır. 1990'da Japon varlık fiyatları balonunun sonunda, dünya borsa değerinin %60'ından fazlasını oluşturuyordu. Tarım, Ormancılık ve Balıkçılık Bakanlığı'na göre, Tokyo'nun 2003 yılı itibarıyla 8.460 hektar (20.900 dönüm) tarım arazisi vardı ve onu ülkenin illeri arasında son sıraya yerleştirdi. Tarım arazileri Batı Tokyo'da yoğunlaşmıştır. Sebze, meyve ve çiçek gibi çabuk bozulan ürünler, vilayetin doğu kesimindeki pazarlara rahatlıkla sevk edilebilir. Komatsuna ve ıspanak en önemli sebzelerdir; 2000 yılı itibarıyla Tokyo, merkezi ürün pazarında satılan komatsuna'nın %32,5'ini tedarik ediyordu.

Yüzölçümünün %36'sı ormanlarla kaplı olan Tokyo'da, özellikle dağlık batı toplulukları olan Akiruno, Ōme, Okutama, Hachiōji, Hinode ve Hinohara'da geniş kriptomeri ve Japon selvi yetişmektedir. Kereste fiyatlarındaki düşüşler, üretim maliyetindeki artışlar ve ormancılık nüfusu arasında ilerleyen yaşlılık, Tokyo'nun üretiminde bir düşüşe neden oldu. Ek olarak, özellikle kriptomeryadan gelen polen, yakınlardaki nüfus merkezleri için önemli bir alerjendir. Tokyo Körfezi bir zamanlar önemli bir balık kaynağıydı. Tokyo'nun balık üretiminin çoğu, Izu Ōshima ve Hachijō-Jima gibi dış adalardan geliyor. Skipjack ton balığı, nori ve aji okyanus ürünleri arasındadır.[kaynak belirtilmeli]

Tokyo'da turizm de ekonomiye katkıda bulunuyor. 2006'da Tokyo'ya 4.81 milyon yabancı ve 420 milyon Japon ziyareti yapıldı; Tokyo Büyükşehir Hükümeti'ne göre bu ziyaretlerin ekonomik değeri 9,4 trilyon yen olarak gerçekleşti. Birçok turist, Tokyo'nun özel koğuşlarının mahallelerindeki çeşitli şehir merkezlerini, mağazaları ve eğlence bölgelerini ziyaret eder. Kültürel teklifler arasında hem her yerde var olan Japon pop kültürü hem de Shibuya ve Harajuku gibi ilgili semtler, Studio Ghibli anime merkezi gibi alt kültürel cazibe merkezleri ve ülkenin sanat eseri ulusal hazinelerinin %37'sine ev sahipliği yapan Tokyo Ulusal Müzesi gibi müzeler (87/233) bulunmaktadır. ).

Tokyo'daki Toyosu Pazarı, 11 Ekim 2018'de[12] açıldığından beri dünyanın en büyük toptan balık ve deniz ürünleri pazarıdır. Aynı zamanda her türden en büyük toptan gıda pazarlarından biridir. Kōtō koğuşunun Toyosu bölgesinde yer almaktadır. Toyosu Pazarı, selefi Tsukiji Balık Pazarı ve Nihonbashi Balık Pazarının geleneklerine güçlü bir şekilde sahiptir ve her gün yaklaşık 50.000 alıcı ve satıcıya hizmet vermektedir. Perakendeciler, toptancılar, müzayedeciler ve kamu vatandaşları, dört yüzyıldan fazla bir süre sonra hala şehri ve gıda arzını beslemeye devam eden benzersiz bir organize kaos mikrokozmosu yaratarak pazara sık sık gelirler.[13]

UlaşımDüzenle

Tokyo, Büyük Tokyo Metropolü'nün merkezi olarak demiryolu, toprak ve hava taşımacılığında Japonya'nın en büyük ülke içi ve uluslararası merkezidir. Tokyo'da toplu taşıma temiz ve verimli[14] tren ağı ile ikincil bir rol oynayan çeşitli metro operatörleri tarafından işletilen metro, otobüs, havaray ve tramvaylar ile sağlanmaktadır. Tokyo'da biri iç seferler, diğeri dış seferlere tahsis edilen iki havalimanı vardır.

EğitimDüzenle

Japonya'daki üniversite ve yüksekokulların büyük bölümü Tokyo'dadır. Tokyo Üniversitesi dışındaki başlıca millî yükseköğretim kurumları Tokyo Teknoloji Enstitüsü, Hitotsubashi Üniversitesi ve Tokyo Güzel Sanatlar Üniversitesi'dir. Özel üniversitelerin en önemlileri Vaseda ve Keio üniversiteleridir.

TurizmDüzenle

Japonya'nın kültür merkezi olan Tokyo'da pek çok müze, kütüphane ve üniversite bulunur. Ueno Parkı'nda Tokyo Millî Müzesi, Tokyo Millî Bilim Müzesi, Hayvanat Bahçesi ve Batı Sanatı Millî Müzesi yer alır.

Kardeş şehirlerDüzenle

Tokyo'nun birçok şehir ve eyalet ile kardeş şehir anlaşması bulunmaktadır.[15]

Bunkyo Civic Center'dan Shinjuku ve Fuji Dağı'nın panoramik görünümü
Marunouchi'den Tokyo İmparatorluk Sarayı'nın panoramik görünümü
Tokyo İmparatorluk Sarayı'ndan Portion'un görünümü

KaynakçaDüzenle

  1. ^ "平成27年 毎月1日現在の推計". Tokyo Metropolitan Government. 26 Mayıs 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Haziran 2016. 
  2. ^ "Arşivlenmiş kopya" (PDF). 1 Kasım 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 9 Ocak 2020. 
  3. ^ "Population of Tokyo, Japan". mongabay. 26 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Haziran 2015. 
  4. ^ Peel, M. C., Finlayson, B. L., and McMahon, T. A.: Updated world map of the Köppen-Geiger climate classification 10 Şubat 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Hydrol. Earth Syst. Sci., 11, 1633–1644, 2007.
  5. ^ "Station Name: TOKYO WMO Station ID: 47662". Japan Meteorological Agency. Erişim tarihi: 7 Temmuz 2020. 
  6. ^ "Financial Centres, All shapes and sizes". The Economist. 13 Eylül 2007. 31 Ekim 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Temmuz 2015. 
  7. ^ "All shapes and sizes". The Economist. 15 Eylül 2007. ISSN 0013-0613. 2 Mart 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Mart 2022. 
  8. ^ wanderluststorytellers (13 Nisan 2017). "Top 3 Things to See & Do in Shibuya | Tokyo's Busiest District!". Wanderlust Storytellers | Family Travel Blog | Travel with Kids | Travel Tips (İngilizce). 13 Ekim 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Mart 2022. 
  9. ^ "The expenses of Japan". The Economist. 7 Temmuz 2011. ISSN 0013-0613. 2 Mart 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Mart 2022. 
  10. ^ "Saskia Sassen". 15 Aralık 2005 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  11. ^ "The Global Financial Centres Index 28" (PDF). 29 Eylül 2020 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. 
  12. ^ "As historic Tsukiji market closes, fishmongers mourn". Reuters (İngilizce). 3 Ekim 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Mart 2022. 
  13. ^ Hannerz, Ulf (2005). "Tsukiji: The Fish Market at the Center of the World (review)". The Journal of Japanese Studies. 31 (2): 428-431. doi:10.1353/jjs.2005.0044. ISSN 1549-4721. 24 Şubat 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Mart 2022. 
  14. ^ "A Country Study: Japan". The Library of Congress. ss. Chapter 2, Neighbourhoods. 11 Aralık 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Haziran 2015. 
  15. ^ "Sister Cities (States) of Tokyo – Tokyo Metropolitan Government". 11 Haziran 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Haziran 2015. 
  16. ^ "NYC's Partner Cities". The City of New York. 9 Temmuz 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Haziran 2015. 
  17. ^ "Seoul -Sister Cities [via WayBackMachine]". Seul Metropol Hükümeti (25 Nisan 2012 tarihinde arşivlenmiştir). 4 Temmuz 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Haziran 2015. 
  18. ^ "Greater London Authority". 16 Ekim 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Haziran 2015. 

Dış bağlantılarDüzenle