Madrid

İspanya'nın başkenti

Madrid, ([maˈð̞ɾið̞]) İspanya'nın başkenti[3] ve Madrid bölgesinin yönetim merkezi. İber Yarımadası'nın orta kesiminde yer alır. Madrid; İstanbul, Moskova, Paris ve Londra'dan sonra Avrupa'nın en kalabalık beşinci şehridir.[4]

Madrid
Madrid
Madrid bayrağı
Bayrak
Madrid mührü
Mühür
Sloganlar:
İspanyolca"Fui sobre agua edificada, mis muros de fuego son. Esta es mi insignia y blasón" (On water I was built, my walls are made of fire. This is my ensign and escutcheon) [1][2]
Madrid haritası
Madrid haritası
Spain konumunda Madrid
Madrid
Madrid
Madrid'in İspanya'daki konumu
Ülke İspanya İspanya
Kuruluş 9. yüzyıl
Alt idari birimler
İdare
 • Yönetici Ana Botella (PP)
Yüzölçümü
 • Başkent 10,506 km² (4.056 mil²)
 • Kara
607 km² (234 mil²)
Rakım 667 m (2.188 ft)
Nüfus
 (2018)
 • Başkent 3,223,334
 • Yoğunluk 5,293,69/km² (1.371.050/mil²)
 • Kent
6,240,000
 • Metropol
7.061.748
Zaman dilimi UTC+01.00 (OAS)
 • Yaz (YSU) UTC+02.00 (OAYS)
Posta kodu
28001-28080
Alan kodu 34 (İspanya) + 91 (Madrid)
Resmî site
www.munimadrid.es (İspanyolca) www.munimadrid.es (İngilizce)

İspanya Ulusal İstatistik Enstitüsü'ne (Instituto Nacional de Estadística de España) göre 2019 yılı itibarıyla şehir, 6.507.184 kişilik bir nüfusa sahiptir.[5]

İspanya'nın başkenti olan Madrid, İspanya Hükûmeti ve Bakanlıklarının genel merkezine ev sahipliği yapmaktadır. Bunun yanı sıra İspanya krallarının resmi ikametgahı, Genel Mahkemeler (Kongre ve Senato), Yüksek Mahkeme ve Anayasa Mahkemesi de başkent Madrid'de bulunmaktadır. Ekonomik olarak Londra, Paris ve Moskova'dan sonra Avrupa'nın dördüncü en zengin şehridir.[6] Madrid, Pekin ve Milano'dan sonra dünyanın en çok çokuluslu varlığına sahip 8. şehridir.[7][8] Şehir ayrıca uluslararası alanda, Dünya Turizm Örgütü, Uluslararası Menkul Kıymetler Komisyonları Örgütü, İber-Amerikan Genel Sekreterliği, Uluslararası İber-Amerika Gençlik Örgütü ve Kamu Yararı Gözetim Kurulu gibi örgütlerin genel merkezlerine ev sahipliği yapmaktadır. Şehirde çok sayıda müze bulunmaktadır. Bunların içerisinde Prado Müzesi (El Museo del Prado), dünyanın en büyük sanat galerisi olarak kabul edilmektedir.[9]

CoğrafyaDüzenle

 
Kışın Azca binalar

Zengin tarihi mirasının yanı sıra canlı bir kültür ve sanat merkezi olarak da önem taşır. Gelişmesi ve ülke ekonomisinde ağırlıklı bir rol kazanması yakın tarihlere rastlar. Metropolitan alanın yüzölçümü 1.020 km² olup nüfusu 7 milyonu aşkındır.

Avrupa'nın en yüksek başkentlerinden biri olan Madrid, Orta Plato'nun dalgalı bir platosunda 635 m yükseklikte yer alır. Yüksek konumu ve hava kütlelerinin etkisine açık olması sebebiyle ani sıcaklık değişiklikleri sık görülür. Yaz ayları boğucu olup sıcaklık bazen 38 °C'ye kadar ulaşır. Yıllık ortalama sıcaklık 2°-24 °C arasında değişir.

Madrid'in idari hizmetleri, bankacılık ve sigortacılığa dayanan ekonomisine, ulaşım ağının merkezi olması ve turizmden kaynaklanan gelirler de önemli katkıda bulunur. II. Dünya Savaşı'ndan sonra sanayi gelişmiş, imalat sektörünün de ağırlığı artmıştır. Başlıca sanayi mamulleri arasında, demiryolu gereçleri ve traktör yapımı, dönüştürme metalürjisi, elektrikli gereçler yapımı, besin sanayii, tekstil, kimya, plastik maddeleri işleme, optik eşya, otomobil ve kamyon motoru yer alır.

TarihDüzenle

Manzanares Nehri'ne bakan kayalık bir çıkıntı üzerinde kurulu Alhazar'ın çevresinde gelişen şehirden 932 tarihli kayıtlarda Arapça "su kanalı" anlamına gelen Macerit adıyla bahsedilir. 1083 yılında şehir Müslümanlar'dan Kastilya Krallığı'na geçti. Alhazar'ın 1466'daki depremde yıkılmasından sonra inşa edilen Orta Çağ kraliyet sarayı, şehrin gelişmesine yeni bir hız kazandırdı. 1561'de Kral Hristiyan II. Felipe İspanya'nın merkezinde olduğu için şehri başkent yapmayı uygun buldu. 1759-1788 arasındaki III. Carlos döneminde geniş cadde ve meydanların açılmasıyla planlı bir gelişme başladı. Napolyon Savaşları (1800-1815) sırasında Fransız işgali altına giren Madrid, Joseph Bonaparte'in tahta geçmesinden sonra başlayan millî ayaklanmada öncü bir rol oynadı. On dokuzuncu yüzyılın ikinci yarısında şehre modern bir görünüm kazandıran planlı bir yapılaşma başladı. İspanya İç Savaşı (1936-1939) sırasında ağır bombardımanlara maruz kalan Madrid büyük bir yıkıma uğradı. Ancak bundan sonra geniş çaplı bir onarım dönemi başladı. Şehrin gelişmesi zamanla çevredeki banliyöleri de içine aldı. 1960'lardaki değişimlerde tarihi mirasa ağır darbeler indirilmekle beraber, sonraki yıllarda tarihi yapıları koruma tedbirleri alındı.

İklimDüzenle

  Madrid iklimi  
Aylar Oca Şub Mar Nis May Haz Tem Ağu Eyl Eki Kas Ara Yıl
En yüksek sıcaklık (°C) 20,1 22,0 26,7 30,1 35,5 39,3 40,0 40,3 38,9 28,7 22,7 18,6 40,3
Ortalama en yüksek sıcaklık (°C) 9,8 12,0 16,3 18,2 22,2 28,2 32,1 31,3 26,4 19,4 13,5 10,0 19,9
Ortalama sıcaklık (°C) 6,3 7,9 11,2 12,9 16,7 22,2 25,6 25,1 20,9 15,1 9,9 6,9 15,0
Ortalama en düşük sıcaklık (°C) 2,7 3,7 6,2 7,7 11,3 16,1 19,0 18,8 15,4 10,7 6,3 3,6 10,1
En düşük sıcaklık (°C) −13 −7,5 −4,5 −1,5 3,3 7 9,8 8,6 4,1 0,3 −3,8 −6,5 −13
Ortalama yağış (mm) 33 35 25 45 51 21 12 10 22 60 58 51 423
Kaynak: İspanya Devlet Meteoroloji Enstitüsü[10][11]


Kardeş ve "partner" şehirleriDüzenle

 
Madrid

Madrid'in toplam 24 tane kardeş şehri var; bunlar aşağıda listelenmektedir.[12] Ayrıca Fransa'nın Paris şehri ile özel "partner" statüsünü paylaşmaktadır.

Ayrıca bakınızDüzenle