Ana menüyü aç

Nursultan Nazarbayev

Kazakistan eski devlet başkanı

Nursultan Äbişulı Nazarbayev (KazakçaНұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев Kazakça telaffuz: [nʊrsʊlˈtɑn æbəʃʊˈlɯ nɑzɑrˈbɑ.jɪf]; RusçaНурсултан Абишевич Назарбаев Rusça telaffuz: [nur.suɫˈtan ɐˈbʲi.ʂɨ.vʲɪt͡ɕ nə.zɐrˈba.jɪf]); (d. 6 Temmuz 1940, Almatı), Kazak siyasetçi, Kazakistan Cumhuriyeti'nin ilk devlet başkanı ve Türk Keneşi ömür boyu onursal başkanı.

Elbasy (Elbaşı)
Nursultan Nazarbayev
Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев
1. Kazakistan Devlet Başkanı
Görev süresi
1 Aralık 1991 - 19 Mart 2019
Yerine geldiği Makam oluşturuldu
Yerine gelen Kasım Cömert Tokayev
Nur Otan Partisi Genel Başkanı
Görevde
Makama geliş
4 Temmuz 2007
Yerine geldiği Bakhytzhan Zhumagulov
Kazakistan Güvenlik Konseyi Başkanı
Görevde
Makama geliş
21 Ağustos 1991
Başkan Kasım Cömert Tokayev
Yerine geldiği Makam oluşturuldu
Kazak Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti Yüksek Sovyeti Başkanı
Görev süresi
22 Şubat 1990 - 24 Nisan 1990
Başbakan Uzakbay Karamanov
Yerine geldiği Kilibay Medeubekov
Yerine gelen Yerik Asanbayev
Kazak Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti Komünist Partisi Merkez Komitesi Birinci Sekreteri
Görev süresi
22 Haziran 1989 - 14 Aralık 1991
Yerine geldiği Gennady Kolbin
Yerine gelen Makam kaldırıldı
Kazak Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti Başbakanı
Görev süresi
22 Mart 1984 - 27 Temmuz 1989
Yerine geldiği Bayken Ashimov
Yerine gelen Uzakbay Karamanov
Kişisel bilgiler
Doğum Nursultan Äbişulı Nazarbayev
6 Temmuz 1940 (1940-07-06) (79 yaşında)
Almatı, Kazakistan SSC
Vatandaşlığı Kazakistan
Milliyeti Kazak
Partisi Komünist Parti (1962-1991)
Bağımsız (1991-1999)
Nur Otan (1999-günümüz)
Evlilik(ler) Sara Nazarbayeva (e.1962)
Çocukları Dariga (d. 1962)
Dinara (d. 1966)
Aliya (d. 1977)
Mesleği Mühendis, siyasetçi, yazar
Dini İslam
İmzası

6 Temmuz 1940 tarihinde Almatı, Qaskelen ilçesi, Şamalğan köyünde doğdu. 1962-65 yılları arasında Kara-gandı Üniversitesi, Metalurji bölümünü dışarıdan bitirdi. Aynı bölümün yüksek eğitim kısmına devam etti ve 1967’de mühendis metalurji uzmanı olarak bitirdi. 1965’ten itibaren Qarağandı'da Metalurji İşletmesinde atölye danışmanı, yüksek ısılı fırınların gaz uzmanı ve ustabaşı olarak da çalıştı.

Haziran 1971’de Kazakistan Komünist Partisi'nin Temirtaw (Demirdağ) şubesinin parti başkanının 2. yardımcısı oldu. Ekim 1973'te Karagandı Metalurji İşletmesi başkan yardımcısı, Mart 1977'de Kazakistan Komünist Partisi Karaganda Şubesi başkan yardımcısı, Aralık 1979'da Kazakistan Komünist Partisi başkan yardımcısı, Mart 1984'te KSSC Bakanlar Kurulu başkanı, Haziran 1989'da Kazakistan Komünist Partisi başkanının 1. yardımcısı oldu. Haziran 1989'da Kazakistan Komünist Partisi Merkez Komitesi’nin birinci sekreterliğine seçildi.

Ankara'da bulunan heykeli
Nazarbayev George Bush ile Beyaz Saray'da, Eylül 2006
Nursultan Nazarbayev Kazakistan'da bir posta pulu üzerinde

24 Nisan 1990 Kazak SSC Yüksek Sovyeti Nazarbayev’i Kazakistan’ın ilk cumhurbaşkanı olarak seçti. 1 Aralık 1991'de Nazarbayev, oyların %98,7’sini alarak Kazakistan’ın halk tarafından seçilen ilk devlet başkanı oldu. 29 Nisan 1995'te Kazakistan’da yapılan referandum ile, görev süresi 1996’da bitecek olan N.A. Nazarbayev’in görev süresinin 2000 yılına kadar uzatılması kabul edildi. 10 Ocak 1999 ve 4 Aralık 2005 Kazakistan’da halk oylamasıyla yapılan devlet başkanlığı seçimlerini Nazarbayev oyların %79,78’ini ve %91.15 alarak kazandı.26 Nisan 2015 tarihinde yapılan seçimde Nazarbayev , oyların %97.5'ini alarak tekrar 5 yıllığına başkan seçildi. 2-3 Ekim 2009'da Nahcivan'da yapılan Türk Dili Konuşan Devlet Başkanları Zirvesi'nde Türk Dilli Ülkeler İşbirliği Konseyi'nin kurulmasını teklif etmiş ve oy birliğiyle kabul edilmiştir. Zirvede ayrıca Türk Dili Konuşan Ülkeler arasındaki iş birliğine Türkiye’den sonra en büyük katkıyı yapan ve bu iş birliğini candan destekleyen Kazakistan Cumhurbaşkanı Nazarbayev Kazakistan’da bir ‘Türk Dünyası Akademisi’nin kurulmasını teklif etti ve bu teklif başta Türkiye olmak üzere Türk Dünyası ülkeleri tarafından olumlu karşılandı.[kaynak belirtilmeli] 24 Mayıs 2019 tarihinde Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın önerisi ve keneş üyelerinin oybirliği ile Nursultan Nazarbayev, Türk Keneşi ömür boyu onursal başkanı unvanını almıştır.[1]

Sara Nazarbayeva ile evlidir. Dariga, Dinara, Aliya isimli 3 kızı vardır.

Dış siyasetDüzenle

Nazarbayev'in başkanlığı sırasında Kazakistan uluslararası ilişkilerinin ana stratejisi, komşu ve diğer ülkelerle dostane ilişkiler kurmaktır.

Aralık 2016'da İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu ilk kez Kazakistan'ı ziyaret etmiş ve Nazarbayev ile görüşmüştür. İki ülke arasında araştırma ve geliştirme, havacılık, kamu hizmetleri ve tarımsal alanda işbirliğine ilişkin anlaşma imzalanmıştır.[2]

Nobel AdaylığıDüzenle

Dünya Türkleri Asamblesi Genel Başkanı Ermentay Sultanmurat'ın yaptığı açıklama ile DTA tarafından Nursultan Nazarbayev Nobel Barış Ödülüne aday gösterildi (2010 yılı).

Yazmış olduğu kitaplar[3]Düzenle

N. Nazarbayev'in dünya ekonomisi, Kazakistan ekonomisi, sosyal, siyasi ve tarih hakkında eserleri bulunmaktadır:

  • «Важнейшее условие интенсификации» (А., 1983), Rusça
  • «Стальной профиль Казахстана» (А., 1984), Rusça
  • «Экономика Казахстана: реальность и перспектива становления» (А., 1988), Rusça
  • «Без правых и левых» (М., 1991), «Стратегия развития Казахстана как суверенного государства» (А., 1992), Rusça
  • «Стратегия ресурсосбережения и переход к рынку» (М., 1992), Rusça
  • «Идейная консолидация общества как условие прогресса Казахстана» (А., 1993), Rusça
  • «Narık jane alevmettik-ekonomikalık damuv » (А., 1994), Kazakça
  • «Ğasırlar toğısında» (А., 1996), Kazakça
  • «Евразийский союз: идеи, практика, перспективы» (М., 1997), Rusça
  • «Tarih tolkınında» (А., 1997), Kazakça
  • «О времени, о судьбах, о себе...» (Лондон, 1997), Rusça
  • «Стратегия трансформации общества и возрождение евразийской цивилизации» (М., 2002), Rusça
  • «Beybitşilik kindigi» (А., 2002), Kazakça
  • «Sındarlı on Ýıl » (А., 2002), Kazakça
  • «Evraziya Ýüreginde» (А., 2005). Kazakça

KaynakçaDüzenle

Dış bağlantılarDüzenle