Türk Hava Kuvvetleri

Türk Hava Kuvvetleri, Türkiye'yi havadan gelebilecek her türlü saldırıya karşı korumakla görevlidir. Türk Silahlı Kuvvetleri komutası altındaki en büyük ikinci kuvvettir. Türk Hava Kuvvetleri barışta hava sahasını korumak ve gözetlemek, savaşta kara ve deniz kuvvetlerine destek olmak amacıyla kurulmuştur. Türk Hava Kuvvetleri'nin karargahı Ankara'da bulunmaktadır. 2020 sayımlarına göre envanterinde 1.055 uçak ve 497 helikopter[6] ile birlikte çok sayıda insansız hava aracı bulundurmaktadır. Avrupa ülkeleri arasında en kalabalık insansız hava aracı filosuna sahiptir. Göktürk-1 ve Göktürk-2 isimli uydular da hava kuvvetleri tarafından kullanılmaktadır. Göktürk-3 ise geliştirme aşamasındadır.

Türk Hava Kuvvetleri
Türk Hava Kuvvetleri arması.png
Türk Hava Kuvvetleri arması
Etkin 1911 (Havacılık Komisyonu)[1][2]
1 haziran 1911 (Hv.K.K.lığı)
Temmuz 1949-günümüz
Ülke  Türkiye
Bağlılık Millî Savunma Bakanlığı[3]
Tipi Hava Kuvvetleri
Görevi Hava sahası
Büyüklük 60.000 Personel (2020)
1.196 Toplam Uçak
207 Avcı uçağı
195 İnsansız hava aracı
207 Bombardıman uçağı
445 Nakliye uçağı
287 Eğitim uçağı
600 Helikopter
120 Saldırı helikopteri [4]
Parçası Türk Silahlı Kuvvetleri
Karargâh Hava Kuvvetleri Komutanlığı
Bakanlıklar, Ankara
Slogan Etkin. Caydırıcı. Saygın.
Renkler Üniforma: Lacivert     
Forslar: Lacivert, Beyaz         
Marş HHO Marşı, Havacı Marşı Bu ses hakkında Oynat 
Maskot Kartal
Savaşları

Türkiye'nin katıldığı savaşlar listesi

Website hvkk.tsk.tr
Komutanlar
Komutan Orgeneral Hasan Küçükakyüz
Kurmay Başkanı Korgeneral İsmail Güneykaya
Nişanlar
Hava Kuvvetleri Komutanlığı Forsu Flag of Turkish Air Force Command.svg
Madalyon Roundel of Turkey.svg
Kanat Sembolü Flag of Turkey.svg
Havacı Rozeti Türk hava kuvvetleri havacılık rozeti.png
Hava Araçları
Bombardıman F-4E-2020 Terminator
Elektronik
savaş
Boeing 737 AEW&C,CN-235 EW
Avcı F-16C/D
Helikopter UH-1H, Eurocopter Cougar [5]
Keşif Anka, GNAT 750, Heron, Predator, Bayraktar
Eğitim F-5F 2000, SF-260D, T-38M, KT-1T, T-41, F-16C/D, Hürkuş
Nakliye A400M, C-160T, C-130B/E, CN235-100M, KC-135

31 Temmuz 2016 tarihinde yürürlüğe giren kanun hükmünde kararname ile bu tarihe dek Türk Silahlı Kuvvetlerine bağlı olan komutanlık savaş dönemlerinde yine buraya bağlı kalmak üzere barış dönemlerinde Millî Savunma Bakanlığına bağlanmıştır.[7] Ayrıca aynı kararname ile gerekli görüldüğü durumlarda cumhurbaşkanının ve başbakanın kuvvet komutanı ve astlarına direkt olarak emir verebilmesi, bu emirler hiçbir kurumun onayı gerekmeden yerine getirilmesi karara bağlanmıştır.[7]

TarihçeDüzenle

İlk SüreçDüzenle

Osmanlı Tayyare Bölükleri'nin tarihi Haziran 1909'a kadar uzanmaktadır.[8] Osmanlıya ait hava savaş birlikleri Balkan Savaşları'na (1912-1913) ve I. Dünya Savaşı'na (1914-1918) aktif katılımda bulundular.[9]. Filo Aralık 1916 tarihinde bu süreçteki en yüksek uçak sayısına ulaştı, Osmanlı Tayyare Bölükleri'nin elinde 90 adet aktif uçak bulunmaktaydı. Osmanlı Hava Kuvvetlerinin kurula bilmesi için birçok dış yardım geldi bunların çoğu İttifak devletleri tarafından yapıldı. Bu yardımlara bir örnek Alman İmparatorluğu Luftstreitkräfte'da görevli As Pilot unvanına sahip Hans-Joachim Buddecke'nın Osmanlı pilotları ile birinci dünya savaşı öncesi tatbikat uçuşu yapmasıdır.[10] Birinci dünya savaşı sonrası ağır hasar gören tayyare bölükleri, Genel Hava Müfettişiliği (Kuva-yı Havaiye Müfettiş-i Umumiliği) tarafından yeniden kurulmaya çalışılsa da personel ve kaynak yetersizliğinden kâğıt üzerinden kalmaktan öteye geçememiştir.[11]

Birinci dünya savaşının bitmesiyle beraber Osmanlı Devleti, itilaf devletleri tarafından işgal edilince bazı Türk havacıları İstanbul, İzmir, Konya ve Diyarbakır gibi şehirlerde birinci dünya savaşından kalan uçaklar ile yeni birlikler kurmaya çalıştılar. Bu süreçte kalan Türk pilotları Konya Hava Üssünde toplandı. Mustafa Kemal ve silah arkadaşları tarafından 23 Nisan 1920’de Ankara’da Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin kurulmasından sonra Büyük Millet Meclisi ilk iş olarak düzenli ve disiplinli orduların kurulmasını esas kabul etmiş ve bu esasın paralelinde, Ankara hükûmeti Millî Savunma Bakanlığının 13 Haziran 1920 tarihli emriyle, Harbiye Dairesi’ne bağlı olarak Hava Kuvvetleri (Kuva-yı Havaiye) Şubesi kurulmuştur. Bu şube Harbiye Dairesinin yönetimi altında süratle, elde kalan uçakların tamiri ve tekrar kullanılması üzerine çalışma yaptı. Kurtuluş Savaşı sırasında onarılan uçaklar kullanılmıştır.[11]

1 Şubat 1921 tarihinde teşkilat değişikliği yapılmış ve Hava Kuvvetleri (Kuva-yı Havaiye) Şubesi’nin ismi de Hava Kuvvetleri Genel Müdürlüğü (Kuva-yı Havaiye Müdüriyeti Umumiyesi) şeklinde değiştirilmiştir. Bunu takiben, 5 Temmuz 1922 tarihinde bir teşkilat değişikliği daha yapılmış, Hava Kuvvetleri Genel Müdürlüğü yerine tümen yetkisinde Hava Kuvvetleri Müfettişliği (Kuva-yı Havaiye Müfettişliği) kurulmuştur.[11][12]

Hava Kuvvetleri MüfettişliğiDüzenle

29 Ekim 1923'te Türkiye Cumhuriyeti’nin kurulmasından sonra, çağdaş havacılığa uyum sağlayacak güçlü ve modern bir hava kuvvetlerinin kurulması için çalışmalara başlanmıştır. 1923 yılında, üç hava bölüğü, bir deniz hava bölüğü ve bir hava okulundan oluşan Hava Kuvvetleri Müfettişliği’nin gücü 1926 yılına kadarki süreçte gittikçe arttırılarak, hava bölüklerinin sayısı on’a, deniz hava bölüklerinin sayısı ise üç’e çıkarılmış ve bölükler, grup komutanlıkları ve hava istasyon komutanlıkları bünyesinde sevk ve idare edilmiştir.[13] 1924 yılında, uçuş eğitimi için diğer ülkelere personel gönderilmeye başlanmış, 1925 yılında Eskişehir’de Hava Okulu yeniden kurulmuş ve aynı yılın ekim ayında Hava Okulu ilk mezunlarını vermiştir.

1928 yılında Hava Kuvvetleri Müfettişliği, Millî Savunma Bakanlığı bünyesinde Hava Müsteşarlığı olarak tekrar yapılandırılmıştır. Aynı yıl, havacılığın pilot dışındaki diğer ihtisas ve branşları için çeşitli okullar açılmıştır ve bununla beraber 1930 yılında, Fransa ve İngiltere’ye çeşitli eğitimler için personel gönderilmiştir buna ilave olarak, İtalya ve ABD’ye de eğitim için personel gönderilmiştir.[13]

1932 yılının başlarında, hava alayları kurulmuş ve 1 Temmuz 1932 tarihinde yürürlüğe giren bir kanunla havacı personel ayrı bir muharip sınıf olarak kabul edilmiştir. (Bu tarihe kadar, Kara ve Deniz Kuvvetleri’nden seçilerek yetiştirildikten sonra Hava Kuvvetleri’nde görevlendirilen personel, Hava Kuvvetleri’nde görev almadan önceki sınıftan sayılmaktaydı.)[13]

1933 yılından itibaren Türk havacıları, havacılığın sembolü olan mavi renkli üniformayı giymeye başlamışlardır. 1937 yılında Hava Harp Akademisi açılmıştır. Bu sene içinde dünya savaş tarihinde bir ilk meydana gelmiş ve Atatürk'ün manevi kızı Sabiha Gökçen ilk kadın savaş pilotu olmuştur.

Hava Kuvvetleri KomutanlığıDüzenle

1940 yıllarına gelindiğinde hava birlikleri envanterindeki uçak sayısı yaklaşık 500 civarına ulaşmıştır. Bu sene içerisinde hava birlikleri, Balkanların en güçlü hava birliği hâline gelmiştir. Hava birliklerinin büyümesi ile daha kolay komuta edilebilmesi için 1940 yılından itibaren lojistik destek yönünden Millî Savunma Bakanlığı bünyesindeki Hava Müsteşarlığına, Harekât ve eğitim yönünden Hava Müşavirliğine bağlanmıştır. 1944 yılında ise tek bir komuta altında toplanmasına karar verilmiş ve bu amaçla 31 Ocak 1944 tarihinde Hava Kuvvetleri Komutanlığı kurulmuştur. Böylece, Kara Kuvvetleri Komutanlığı ve Deniz Kuvvetleri Komutanlığına ilave olarak, Türk Hava Kuvvetleri de, Türk silahlı kuvvetleri bünyesinde ayrı bir komutanlık seviyesine kavuşmuştur. 4 Şubat 1944 tarihinde kolordu seviyesinde fiilen faaliyete geçirilen Hava Kuvvetleri Komutanlığı’nın teşkilatlanmasında, sadece muharip hava birlikleri Hava Kuvvetleri Komutanlığı’na bağlanmış, lojistik destek birlikleri Millî Savunma Bakanlığına , eğitim kuruluşları da Genelkurmay Başkanlığına bırakılmıştır. Türk Hava Kuvvetleri, Hava Kuvvetleri Komutanlığı ismini aldıktan sonra kuvvet komutanlığına da ilk olarak Korgeneral Zeki Doğan atanmıştır.

1947 yılında Hava Kuvvetleri Komutanlığı, ordu seviyesine çıkarılmış ve 1948 yılında lojistik destek kuruluşları, 1950 yılında da Hava Harp Akademisi dışında kalan bütün hava birlik ve kurumları Hava Kuvvetleri Komutanlığına bağlanmıştır. Bunu takiben, havacılığın gelişen teknolojilerine bağlı olarak, havacılığın pilot dışındaki diğer ihtisas ve branşları ile ilgili personelin yetiştirilmesi için çeşitli dönemlerde açılmış olan okullar, 1950 yılında tek komuta altında toplanmış ve bu amaçla Hava Teknik Okullar komutanlığı kurulmuştur.

Bu gelişmelere ek olarak, Hava Kuvvetleri Komutanlığı envanterindeki uçak tiplerine artı olarak 1950 yılında jet uçaklarının alınmasına karar verilmiştir. Bu nedenle, 15 Ekim 1950’de ABD’ne jet eğitimi için sekiz uçuş personeli gönderilmiş ve bu personeller 31 Ağustos 1951’de eğitimlerini tamamlayarak yurda döndükten sonra jete intibak öğretmeni olarak görevlendirilmişlerdir. Aynı yıl Hava Kuvvetleri Komutanlığında üs ve filo kuruluşuna geçilmeye başlanmış ve Balıkesir’de kurulan 9’uncu Jet Üs Komutanlığı, Türk Hava Kuvvetleri’nin ilk jet üssü, 191, 192 ve 193’üncü filolar da ilk jet filoları olmuşlardır.

Türkiye’nin 1952 yılında NATO’ya girmesiyle birlikte, jet uçaklarına geçiş dönemi hızlanmış, pervaneli uçaklar hizmet dışı bırakılmıştır. 30 Ağustos 1956 tarihinde Hava Eğitim Kolordu Komutanlığı kurulmuş ve Türk Hava Kuvvetlerinin eğitimle ilgili bütün birlik ve kurumları da bu komutanlık emrinde toplanmıştır. 1957 yılında Hava Eğitim Komutanlığı adını almıştır.

Önemli olaylarDüzenle

  • Sabiha Gökçen, dünyanın ilk kadın savaş pilotu unvanının almıştır. 1936'da Türk Hava Kuvvetlerine katılan Sabiha Gökçen, 1937'de Dersim İsyanını bastırmak için düzenlenen askeri operasyonda görev yapmıştır. Bu göreve katılmasıyla beraber, dünyanın ilk savaş deneyimli kadın pilotu unvanını da almıştır. Türk Hava Kuvvetlerindeki kariyeri boyunca, ki bu 1964 yılına kadarki sürece denk gelmektedir 22 çeşit uçak uçurmuş, havada 8000 saatten fazla kalmış ve 32 farklı askeri operasyona katılmıştır.[14]
  • 1995'te Türk Hava Kuvvetleri NATO'nun, Kararlı Güç Harekâtında yer almıştır. Bu operasyonda F-16'lar ilk defa kullanılmış, Türk Hava Kuvvetleri 100 yakın sorti atmıştır.
  • Bosna Savaşı'ndan beri amborgo altından bulunan Yugoslavyaya karşı ABD öncüllüğünde, 11 NATO üyesi ülke tarafından başlatılan NATO'nun Yugoslavya'yı bombalaması operasyonuna, Türk Hava Kuvvetlerinden 18 adet F-16 tipi uçak katılmıştır. Operasyon boyunca bu uçakların 11 tanesi İtalyadaki Natoya bağlı Aviano Hava üssünde, geri kalan 7 tanesi ise Ankarada konuşlanmış şekilde görev yapmıştır. Bu 18 uçağın hepsi TAI yapımıdır, Lantirn isimli gece görüş sistemi ile donatılmışlardır ve lazer güdümlü bomba atabilmektedirler.
  • Türkiye, Birleşmiş Milletlerin Bosna-Hersek için barışı koruma operasyonunda yer almıştır 2001'de bu operasyonda görev yapan birlikler vatana geri dönmüştür.
  • 2006'da, 4 Türk F-16'sı Natonun Baltık Hava Polisliği operasyonuna katılmıştır.
  • Güneş Harekâtı sırasında hava kuvvetleri F-16 ları, AGM-65 Maverick ve AGM-142 Popeye tipi mühimmatları ilk defa bir gece operasyonunda kullandı.
  • 22 Haziran 2012'de Türk Hava Kuvvetlerine ait RF-̟4E Phantom II tipi gözlem uçağı, Suriye anti uçak sistemleri ile atış altına alınarak düşürüldü.[15]
  • 16 Eylül 2013'te Türk jetleri sınır ihlali yapan Suriyeye ait Mi-17 tipi helikopteri angajman kuralları çerçevesinde düşürdü.[16]
  • 23 Mart 2014 saat 13.01’de Suriye’ye ait iki adet MIG-23 uçağının, Suriye hava sahasından kuzeye doğru uçuşu, Diyarbakır’daki Birleştirilmiş Kontrol İhbar Merkezi (BİKİM) tarafından 80 deniz mili mesafeden izlenmeye başlanmıştır. Suriye uçakları Türk hududuna on deniz mili mesafeden itibaren Türk hava sahasına yaklaştıklarına ilişkin dört kez ikaz edilmiştirler. Yapılan ikazlar üzerine, Suriye uçaklarından birisi hava sahasına girmeden bölgeden uzaklaşmış; ancak ikinci Suriye uçağı, uyarılara rağmen saat 13.13 sularında Hatay/Yayladağı’na bağlı Çamlı Tepe Hudut Karakolu bölgesinde Türk hava sahasına girerek yaklaşık bir kilometre kadar hava sahasını ihlal etmiştir. Bu esnada bölgede Türk Hava Kuvvetlerine ait hava devriye görevi icra eden iki adet F-16 uçağından birisi, angajman kuralları gereğince saat 13.14'te Suriye uçağına füze atmış ve isabet alan Suriye uçağı hududun 1200 metre güneyinde ve Suriye topraklarında yer alan Kesep bölgesine düşmüştür. Uçağın Kesep bölgesine düşüşü, bölgede bulunan hudut birlikleri tarafından gözlemlenmiştir.
  • 24 Kasım 2015 tarihinde Türk Hava Kuvvetlerine ait hava devriyesi görevi icra eden 2 adet F-16 tarafından angajman kuralları çerçevesinde sınır ihlali yapan Rusyaya ait bir adet Su-24 Fencer tipi uçak düşürülmüştür. 2015 Rus Sukhoi Su-24 uçağının düşürülmesi olayı olarak adlandırılmıştır ve dünya liderleri tarafından hava sahasını savunma amaçlı hareket olarak görülüp desteklenmiştir.

EnvanterDüzenle

Saldırı ve Gözetleme UçaklarıDüzenle

1984 yılında Türk Havacılık ve Uzay Sanayii (TUSAŞ)'in kurulması ile beraber, Türkiye yerel lisans altında kendi F-16'larını üretmeye başladı. Hava kuvvetleri için 237 adet F-16 (Block 30/40/50), TUSAŞ tarafınca üretilmiştir. Daha önceleri siparişi verilen 8 adet F-16 ABD'den direkt olarak teslim alındı. Böylece hava kuvvetlerindeki F-16 sayısı 245'e ulaştı. Tüm F-16 uçakları TUSAŞ tarafından yeniden modernize edilerek Block 50+ standardına getirildi. Birçok TUSAŞ üretimi F-16 ise yabancı ülkelere satıldı. Türkiye F-16 üretebilen beş ülke arasında yer almaktadır. Türkiye JSF (Joint Strike Fighter) Projesine 12 Temmuz 2002'de yedinci uluslararası partner olarak katıldı. JSF projesi kapsamında TUSAŞ, F-35 uçaklarına ait birçok parçayı üretmektedir. F-35 uçakları 2018 yılında hava kuvvetleri envanterine de girmesi düşünülüyordu.[17]

Hava Sahası Erken Uyarı ve Kontrol UçaklarıDüzenle

Boeing 737 AEW&C Barış Kartalları, hava kuvvetleri tarafından dört adet olmak üzeri satın alınmış erken uyarı ve komuta uçaklarıdır. Proje Havelsan ve TUSAŞ tarafından sağlanan sistemler ile tamamlanarak kısmen Türk yapımı hal almıştır. Amerikalı şirket Boeing, uçakların planlanan teslim süresini teknik aksaklıklardan dolayı geciktirdi. Teslimat için yapılan çalışmalar sırasında Savunma Sanayi Müsteşarlığı ile Boeing arasındaki gecikme konusunda kesilecek ceza hakkında da anlaşma sağlandı. Böylelikle faiziyle birlikte Boeing’e gecikmeler için 183 milyon dolarlık ceza kesildi. Buna ek olarak başlangıç destek süresi 2 yıldan 5’e, 3 yıllık bakım desteği ile 32 milyon dolarlık yedek parça da Türkiye’ye ücretsiz olarak verilmesine karar verildi. Uçaklar Kuzey, Güney, Doğu ve Batı olarak isimlendirildi ve hepsi hava kuvvetleri bünyesindeki hizmetlerine başladı.

Havada Yakıt İkmal UçaklarıDüzenle

1994 yılında hava kuvvetleri, 2 adeti geçici kiralık olmak üzeri 7 adet Boeing KC-135 Stratotanker siparişi verdi. Devam eden süreçte tüm uçakların teslim edilmesi ile kiralanan 2 uçak ABD'ye geri teslim edildi. Halen İncirlik üssünde Asena filo adıyla hizmet vermektedirler.

HelikopterlerDüzenle

Türk Hava Kuvvetleri envanterinde 21 adet Eurocopter Cougar ve 15 adet Bell UH-1 Iroquois nakliye helikopterleri bulunmaktadır.[18]

UydularDüzenle

Türk Hava Kuvvetleri Komutanlığı, Göktürk-2 isimli askeri istihbarat uydusunu kullanmaktadır. Göktürk-1 üretimim devam ederken Göktürk-2 hava kuvvetleri için Jiuquan Fırlatma Alanı 4 / SLS-2 de Uzan Yürüyüş 2D isimli Çin Halk Cumhuriyeti fırlatma aracı ile 2012 de fırlatılmıştır ve başarı ile yörüngeye oturmuştur. 2013 yılında fırlatma üssü eksikliği nedeni ile Türkiye, Roketsan'ı görevlendirerek alt yörüngeye uydu fırlatabilecek düzeye sahip fırlatma tesisi yapımını onaylamıştır. 2015 yılında Türkiye ve Ukrayna milyar dolarlar değerinde uzay araştırma anlaşmasına imza atmıştır.[19]

İnsansız Hava AraçlarıDüzenle

Türkiye de yerli olarak halen aktif şekilde üretilmekte olan birçok insansız hava aracı mevcuttur. Hava kuvvetleri bünyesinde görev yapan tam sayısı bilinmeyen hava araçlarının bir kısmı TUSAŞ ANKA ve Bayraktar İHA da Türkiye üretimidir. Bunların yanı sıra I-GNAT ve IAI Heron İHAlarıda aktif görev yapmaktadır. ABD'den silahlı İHA alınamaması üzerine ANKA ve Bayraktar İHAları, Roketsan tarafından üretilen cirit füzeleri ile silahlandırılmaya başlamıştır.[20][21]

Envanterdeki Uçak ve HelikopterlerDüzenle

Uçak Adet Ülke Hizmete

Giriş

Notlar
Savaş Uçakları
F-16C Fighting Falcon 158[22]   ABD  Türkiye 1987 2030'larda TAI TF-X ile değiştirilmesi planlanmaktadır.[23]
McDonnell Douglas F-4E 48   ABD 1974 2020-2025 arasında kademeli olarak envanterden çıkarılacaktır.[24]
İnsansız Hava Araçları
Baykar Bayraktar Akıncı 0   Türkiye 2020 Yaklaşık 1,5 ton faydalı yük taşıma kapasitesiyle Türkiye'nin en büyük İHA'sı konumundadır.
TUSAŞ Anka-Aksungur 0   Türkiye 2020 Yaklaşık 750 kg faydalı yük taşıma kapasitesi bulunmaktadır.
TUSAŞ Anka-S 10   Türkiye 2018 10 adet daha sipariş edildi.[25]
IAI Heron 7   İsrail 2008 TUSAŞ Anka-Aksungur'un envantere girmesiyle hizmet dışı kalacak.
Havadan Erken İhbar ve Kontrol
Boeing 737-700 IGW 4   ABD 2014
C-160 1   Almanya

  Fransa

1971
CN-235 2   İspanya

  Türkiye

1992
Tanker Uçakları
Boeing KC-135R Stratotanker 7   ABD 1995 Yakın zaman içerisinde değiştirilmesi planlanıyor.
Nakliye Uçakları
Airbus A400M Atlas 9   Avrupa Birliği  Türkiye 2014 Toplam 10 adet sipariş edildi, 9'u teslim alındı.[26]
TUSAŞ CASA CN-235 41   İspanya

  Türkiye

1992 Hafif nakliye uçağı. TUSAŞ tarafından lisans altında üretilmiştir.
C-160 Transall 10   Almanya   Fransa 1971 Airbus A400M Atlas'ın envantere girmesiyle hizmet dışına çıkarılıyor.[27]
Lockheed C-130 Hercules 19   ABD 1964 2040'lı yıllara kadar envanterde tutulması planlanıyor.[28]
Yolcu Uçakları
Cessna C.550 Citation-VII 2   ABD 1993
Cessna C.550 Citation-II 2   ABD 1984
Grumman Gulfstream-IV 1   ABD 1991
Eğitim Uçakları
F-16C/D Fighting Falcon 87   ABD  Türkiye 1987 Hem eğitim hem de bombardıman görevlerinde kullanılan versiyonları.
T-38M 68   ABD 1979 TUSAŞ Hürjet ile değiştirilecektir.[29]
TUSAŞ Hürkuş-B 2   Türkiye 2018 Test ve üretim aşamasında.
KT-1T 40   Güney Kore

  Türkiye

2010
SF-260D 35   İtalya  Türkiye 1991
Super Mushshak 0   Pakistan 2020 3 uçak 2020'de teslim alınacak. Toplam 52 adet sipariş edildi.[30]
Cessna T-41 Mescalero 25   ABD 1972 Envanterden çıkarılacak.
Gösteri Uçakları
F-16C Fighting Falcon 2   ABD  Türkiye 1987 SOLOTÜRK tarafından kullanılmaktadır.
NF-5A/2000 10   Kanada 1989

Türk Yıldızları tarafından kullanılmaktadır.

NF-5B/2000 6   Kanada 1989
Genel Maksat Helikopterleri
Eurocopter Cougar 21   Avrupa Birliği

  Türkiye

2000
Bell UH-1H 15   ABD 1970 TUSAŞ Gökbey'lerin teslim edilmesiyle envanterden çıkarılacak.


MühimmatlarDüzenle

Silah Ülke Türü Versiyonları
Havadan-Havaya Füzeler
GÖKTUĞ[31]   Kısa-Orta Menzilli Gökdoğan, Bozdoğan
AIM-120 AMRAAM   Orta Menzilli AIM-120A, AIM-120B, AIM-120C-7
AIM-7 Sparrow   Orta Menzilli AIM-7E, AIM-7F
AIM-9 Sidewinder   Kısa Menzilli AIM-9E/F/X/M/L/I/S/P3
Havadan-Karaya Füzeler
SOM (füze)   Seyir füzesi AGM-75D
Standoff Land Attack Missile   Arazi saldırı seyir füzesi AGM-84H/K
AGM-142 Popeye   Hava füzesi AGM-74A
AGM-142 Popeye   Hava füzesi AGM-96C
AGM-88 HARM   Hava-yüzey anti-radyasyon füzesi AGM-88B
AGM-65 Maverick   Havadan karaya güdümlü füze AGM-65G, AGM-65A/B
AGM-154 JSOW   Planör bombası AGM-154A-1/C
Bombalar
JDAM   roket bombası GBU-31, GBU-38
Mark 84   tahrip bombası CBU-93/95
GBU-12 Paveway II   zemin bombası CBU-95/97
GBU-10 Paveway II   varil bombası CBU-97/99
GBU-8/B HOBOS   tomahawk füzesi/bombası CBU-99/101
BLU-109   Füze bombası CBU-101/103
CBU-105 WCMD   Misket bombası CBU-103/105
Matra Durandal   Pist tahrip bombası

Hava Savunma SistemleriDüzenle

Silah Ülke Tür Versiyonları Faal Not
MIM-23   Orta menzilli hava savunma sistemi Hawk XXI 16 Batarya (8 atış kontrol ünitesi, 48 adet lançer ve 175 adet MIM-23B füzesi) Aktif olarak çalışmaktadır.
S-400   Uzun menzilli hava ve füze savunma sistemi 48N6E3 Kurulum aşamasındadır.

BirimlerDüzenle

Muharip Hava Kuvveti ve Hava Füze Savunma KomutanlığıDüzenle

Muharip Hava Kuvveti Yardımcılığı ve Birleştirilmiş Hava Harekat Merkezi KomutanlığıDüzenle

  • 1. Ana Jet Üs Komutanlığı, Eskişehir Hava Üssü
    • 111. Filo (Panter) - F-4E 2020T Terminator
    • 112. Filo (Şeytan) - F-4E/TM Phantom II
    • 113. Filo (Işık) - F-16C/D Block 50/50+ Fighting Falcon (SNIPER Filo)
    • 201. İrtibat ve Arama-Kurtarma Filosu (Atak) - CN-235M-100 & AS-532UL Cougar Mk.1+
  • 3. Ana Jet Üs Komutanlığı, Konya Hava Üssü
    • 131. Filo (Barış Kartalı) - B-737-7ES AEW&C
    • 132. Filo (Hançer) - F-4E 2020T Terminator & F-16C/D Block 40 Fighting Falcon (Silah ve Taktikler Filosu)
    • 133. Filo (Pençe) - (N)F-5A/B 2000 (Son olarak envanterindeki F-5A/B uçaklarının hizmetten çıkarıldığı için bu filo geçici olarak durduruldu.)
    • 134. Filo (Türk Yıldızları) - NF-5A/B Freedom Fighter (Akrotim Filosu)
    • 135.Filo (Ateş) - AS-532UL Cougar Mk.1+ (Merkez Arama Kurtarma)
    • 3. Ana Jet Üs Komutanlığı Arama-Kurtarma Kolu - AS-532UL Cougar Mk.1+
  • 5. Ana Jet Üs Komutanlığı, Merzifon Hava Üssü, Amasya
    • 151. Filo (Tunç) - F-16C/D Block 50 Fighting Falcon (HARM Filosu)
    • 152. Filo (Akıncı) - F-16C/D Block 50 Fighting Falcon
    • 153. Filo (Öncel) - F-16C/D Block 30/40 Fighting Falcon (F-16 Harbe Hazırlık Eğitimi)
    • 5. Ana Jet Üs Komutanlığı Arama-Kurtarma Kolu (Melek) - AS-532UL Cougar Mk.1+
  • 6. Ana Jet Üs Komutanlığı, Bandırma Hava Üssü, Balıkesir
    • 161. Filo (Yarasa) - F-16C/D Block 40 Fighting Falcon (LANTIRN Filo)
    • 162. Filo (Zıpkın) - F-16C/D Block 40 Fighting Falcon
    • 6. Ana Jet Üs Komutanlığı Arama-Kurtarma Kolu - AS-532UL Cougar Mk.1+
  • 7. Ana Jet Üs Komutanlığı, Erhaç Hava Üssü, Malatya
    • 171. Filo (Korsan) - F-4E 2020T Terminator
    • 173. Filo (Şafak) - RF-4E/TM(G) Phantom II / RF-4ET2 Phantom II (Foto/Keşif Filosu)
    • 7. Ana Jet Üs Komutanlığı Arama-Kurtarma Kolu (Burak) - AS-532UL Cougar Mk.1+
  • 8. Ana Jet Üs Komutanlığı, Diyarbakır Hava Üssü
    • 181. Filo (Pars) - F-16C/D Block 40 Fighting Falcon (LANTIRN Filo)
    • 182. Filo (Atmaca) - F-16C/D Block 40 Fighting Falcon
    • 202. İrtibat ve Arama-Kurtarma Filosu (Şark) - CN-235M-100 & AS-532UL Cougar Mk.1+
  • 9. Ana Jet Üs Komutanlığı, Balıkesir Hava Üssü
    • 191. Filo (Kobra) - F-16C/D Block 50 Fighting Falcon
    • 192. Filo (Kaplan) - F-16C/D Block 50 Fighting Falcon
    • 9. Ana Jet Üs Komutanlığı Arama-Kurtarma Kolu - AS-532UL Cougar Mk.1+
  • 10. Tanker Üs Komutanlığı, İncirlik Hava Üssü, Adana
    • 101. Tanker Filosu (Asena) - KC-135 Stratotanker (Havada Yakıt İkmal Filosu)
  • 14. İnsansız Uçak Sistemleri Üs Komutanlığı, Batman Hava Üssü
    • TAI Anka
    • IAI Heron
    • Karayel
    • Harpy
    • I-GNAT ER
  • Mürted Hava Meydan Komutanlığı
  • Muş Hava Meydan Komutanlığı
  • Ağrı Hava Meydan Komutanlığı
  • Sivas Hava Meydan Komutanlığı
  • Erzurum Hava Meydan Komutanlığı
  • Akhisar Hava Meydan Komutanlığı
  • Dalaman Hava Meydan Komutanlığı
  • Afyon Hava Meydan Komutanlığı
  • Çorlu Hava Meydan Komutanlığı
  • Yalova Hava Meydan Komutanlığı
  • Sivrihisar Hava Meydan Komutanlığı
  • Van Hava Meydan Komutanlığı
  • Antalya Hava Meydan Komutanlığı

Hava Savunma KomutanlığıDüzenle

  • 15. Füze Üs Komutanlığı, Alemdağ, İstanbul
  • Ahlatlıbel Hava Radar Mevzi Komutanlığı , Ankara
  • Körfez Hava Radar Mevzi Komutanlığı , Kocaeli
  • Karabelen Hava Radar Mevzi Komutanlığı , İzmir
  • Çanakkale Hava Radar Mevzi Komutanlığı
  • Erzurum Hava Radar Mevzi Komutanlığı
  • Datça Hava Radar Mevzi Komutanlığı , Muğla
  • Ayancık Hava Radar Mevzi Komutanlığı , Sinop
  • İskenderun Hava Radar Mevzi Komutanlığı , Hatay
  • Rize Hava Radar Kıta Komutanlığı

Hava Lojistik KomutanlığıDüzenle

  • 11. Hava Ulaştırma Ana Üs Komutanlığı, Etimesgut, Ankara
    • 211.Filo Gezgin(CASA CN-235 , CASA CN-235 (T) VIP , CASA CN-235 (T) , CASA CN-235 (T) Yardım uçağı,Ambulans uçak)
    • 212. Filo Doğan (Ce560, Ce650 , Cessna Citation|Cessna Citation II (CE-550),Gulfstream IV-SP, A319. A330)
  • 12. Hava Ulaştırma Ana Üs Komutanlığı, Erkilet, Kayseri
    • 221. Filo Esen (C-160 D , A-400M)
    • 222.Filo Alev (C-130 B/E)
  • Hava Malzeme Transit Komutanlığı, İstanbul

Hava Eğitim KomutanlığıDüzenle

  • 2. Ana Jet Üs Komutanlığı, Çiğli, İzmir
    • 121. Filo (Arı) - T-38A Talon (Tekamül Eğitim Filosu)
    • 122. Filo (Akrep) - KT-1T (Temel Egitim Filosu)
    • 123. Filo (Palaz) - SF-260D (Başlangıç Eğitim Filosu, Kaklıç'ta konuşludur.)
    • 124. Filo (Öncü) (Öğretmen Yetiştirme Standardize ve Alet Filosu)
    • 125. Filo (Panter) - CN-235M-100 & UH-1H Iroquois (Ulaştırma ve Helikopter Eğitim Filosu)
  • Hava Eğitim Komutanlığı İrtibat Filosu, İzmir
    • 203. Arama Kurtarma Filosu (Ege) - CN-235M-100
  • Hava Teknik Okullar Komutanlığı, Gaziemir, İzmir
  • Hava Sınıf Okulları Komutanlığı, Gaziemir, İzmir
  • Hava Er Eğitim Tugay Komutanlığı, Kütahya

TeşkilatDüzenle

Filo ve KomutanlıklarDüzenle

 
Görevi başındaki Türk Hava Kuvvetleri'ne ait bir F-16 Fighting Falcon.
 
2018 yılında, elde bulunan F-4'lerin ve F-16 Blok 30' ların yerini alması planlanan F-35A
 
Türk Hava Kuvvetleri bünyesindeki bir F-16 Fighting Falcon savaş uçağı.
 
221. Filo'ya bağlı bir C-160 Transall
 
Türk Hava Kuvvetleri envanterindeki Airbus A400M Atlas
 
Görevini 2018 yılında F-35 Lightning II'lere yerini devredecek F-4 Phantom
 
Türk Hava Kuvvetleri envanterindeki Bayraktar İHA
 
Türk Hava Kuvvetleri KC-135R Stratotanker
 
Türk Hava Kuvvetleri envanterindeki Eurocopter Cougar
  • Hava Kuvvetleri Komutanlığı Karargâhı, Ankara
  • 1. Ana Jet Üs Komutanlığı, Eskişehir
    • 111 Filo (Panter)
      • F-4E 2020 Terminator
    • 201 Arama ve Kurtarma Filo (Atak)
    • 113 Filo (Ceylan)
      • F-16C
      • F-16D
    • 401 Test Filosu
      • F-16C-30
      • F-16C-40TM
  • 2. Ana Jet Üs Uçuş Eğitim Merkez Komutanlığı, Çiğli
    • 121 Tekamül Filo (Arı)
      • T-38A
      • T-38M
    • 122 Temel Filo (Akrep)
      • KT-1T
    • 124 Öğretmen-Yetiştirme Standardize ve Alet Filosu
      • 121 ve 122 Filo uçakları
  • 3. Ana Jet Üs Komutanlığı, Konya
  • 5. Ana Jet Üs Komutanlığı, Merzifon
    • 151 Filo (Tunç)
      • F-16C
      • F-16D
    • 152 Filo (Akıncı)
      • F-16C
      • F-16D
    • 153 Filo (Öncel)
      • F-16C
      • F-16D
    • 5 AJÜ A&KK (Melek)
  • 6. Ana Jet Üs Komutanlığı, Bandırma
    • 161 Filo (Yarasa)
      • F-16C
      • F-16D
    • 162 Filo (Zıpkın)
      • F-16C
      • F-16D
    • 6 AJÜ A&KK
  • 7. Ana Jet Üs Komutanlığı, Malatya
    • 171 Filo (Korsan)
      • F-35A uçaklarını bekliyor.
    • 172 Filo (Şahin)
      • F-35A uçaklarını bekliyor.
    • 173 Filo (Şafak)
      • Silahlı İnsansız Hava Araçları
    • 7 AJÜ A&KK (Burak)
  • 8. Ana Jet Üs Komutanlığı, Diyarbakır
  • 9. Ana Jet Üs Komutanlığı, Balikesir
    • 191 Filo
      • F-16C
      • F-16D
    • 192 Filo
      • F-16C
      • F-16D
  • 10. Hava Üs Komutanlığı, İncirlik
  • 11. Hava Ulaştırma Ana Üs Komutanlığı, Etimesgut
    • 211 Filo (Gezgin)
      • CN235M-100
    • 212 Özel Filo (Doğan)
      • Ce560
      • Ce650
      • Gulfstream IV
      • G550
      • UH-1H
      • CN235M-100
      • A319
      • A330
    • GES Filo (Genelkurmay Elektronik Sistemler)
      • CN235EW (ELINT/SIGINT)
    • MİT Filo (Millî İstihbarat Teşkilatı)
      • S-76
      • Bell 206L-3
      • CL-600
  • 12. Hava Ulaştırma Ana Üs Komutanlığı, Erkilet
  • 14. İnsansız Sistemleri Ana Üs Komutanlığı, Batman

RütbelerDüzenle

NATO Kodu OF-10 OF-9 OF-8 OF-7 OF-6 OF-5 OF-4 OF-3 OF-2 OF-1 OF-1c Öğrenci Subay
  Türkiye
(Değiştir)
Dengi Yok                       İşaret Yok
Orgeneral Korgeneral Tümgeneral Tuğgeneral Albay Yarbay Binbaşı Yüzbaşı Üsteğmen
OF-1a
Teğmen
OF-1b
Asteğmen
NATO Kodu OR-9 OR-8 OR-7 OR-6 OR-5 OR-4 OR-3 OR-2 OR-1
                    İşaret Yok
Astsubay Kıdemli
Başçavuş
Astsubay
Başçavuş
Astsubay Kıdemli
Üstçavuş
Astsubay
Üstçavuş
Astsubay Kıdemli
Çavuş
Astsubay
Çavuş
Uzman
Çavuş
Çavuş Uzman
Onbaşı
Onbaşı Er


Ayrıca bakınızDüzenle

KaynakçaDüzenle

  1. ^ Hava Kuvvetleri Komutanlığı (8 Şubat 2012). "Kuruluş Yılları". 22 Aralık 2015 tarihinde kaynağından Arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Haziran 2012. 
  2. ^ Yalçın, Osman (Bahar 2011). "Türk Tarihi Bakımından 20. Yüzyılda İki Önemli Gelişme:"Havacılığın Ve Bir Liderin Doğuşu"" (PDF). Turkish Studies. Cilt 6/2, s. 1039. Erişim tarihi: 13 Haziran 2012. 
  3. ^ "6756 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması ve Millî Savunma Üniversitesi Kurulması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesi Hakkında Kanun". T.C. Resmî Gazete, 29898. 24 Kasım 2016. Erişim tarihi: 25 Aralık 2016. MADDE 36- 1325 sayılı Kanuna 1 inci maddesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki 1/A maddesi eklenmiştir. “Kuvvet komutanlıklarının bağlılığı MADDE 1/A- Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanlıkları Millî Savunma Bakanına bağlıdır. 
  4. ^ "2018 Türkiye Askeri Gücü". Global Fire Power. 12 Haziran 2018 tarihinde kaynağından Arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Haziran 2018. 
  5. ^ https://www.hvkk.tsk.tr/tr-tr/T%C3%BCrk_Hava_Kuvvetleri/Hakk%C4%B1m%C4%B1zda/G%C3%BCn%C3%BCm%C3%BCz_Hava_Kuvvetleri/Envanterdeki_U%C3%A7aklar
  6. ^ https://www.globalfirepower.com/country-military-strength-detail.asp?country_id=turkey
  7. ^ a b "Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması ve Millî Savunma Üniversitesi Kurulması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname" (PDF). resmigazete.gov.tr. 31 Temmuz 2016. 31 Temmuz 2016 tarihinde kaynağından Arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 31 Temmuz 2016. 
  8. ^ http://www.turkeyswar.com/aviation/aviation.html
  9. ^ http://www.turkeyswar.com/aviation/index.html
  10. ^ "Turkish Aircraft in 'Turkey in the First World War' website". 11 Haziran 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Mayıs 2017. 
  11. ^ a b c Hv. K. K. Mebs. "1918-1923". 7 Eylül 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Mayıs 2017. 
  12. ^ Utkan Kocatürk, Atatürk ve Türkiye Cumhuriyeti tarihi kronolojisi, 1918-1938, Türk Tarîh Kurumu Basımevi, 1983, p. 674.
  13. ^ a b c Hv. K. K. Mebs. "1923-1944". 20 Eylül 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Mayıs 2017. 
  14. ^ "TRT World". 6 Mart 2016 tarihinde kaynağından Arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Ekim 2016. 
  15. ^ "BBC News - Syrian military says it downed Turkish fighter jet". BBC News. 1 Ocak 2016 tarihinde kaynağından Arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Aralık 2014. 
  16. ^ Tawfiq, Saif (16 Eylül 2013). "Turkish warplanes shoot down Syrian helicopter". Reuters. Erişim tarihi: 19 Kasım 2013. 
  17. ^ https://www.tai.com.tr/tr/bolum/ucak-sistemleri-grubu
  18. ^ http://www.c4defence.com/Gundem/uh1ler-2032ye-kadar-envanterde/7659/1
  19. ^ https://www.tai.com.tr/tr/proje/gokturk-2
  20. ^ http://www.hurriyet.com.tr/abd-hala-vermiyor-30267905
  21. ^ http://www.haberler.com/silahli-anka-yerli-muhimmatlarla-ilk-atisini-9555882-haberi/
  22. ^ https://m.timeturk.com/turkiye-deki-f-16-larla-ilgili-carpici-detay/haber-1152928
  23. ^ https://www.ssb.gov.tr/Website/contentList.aspx?PageID=362&LangID=1
  24. ^ https://www.siyahgribeyaz.com/2016/06/tfx-projesi-ne-ne-icin-nasl-3.html
  25. ^ http://www.airnewstimes.com/turk-hava-kuvvetleri-ek-10-adet-anka-s-aliyor-48202-haberi.html
  26. ^ https://www.trthaber.com/haber/turkiye/tskya-9uncu-ucan-kale-426119.html
  27. ^ http://www.kokpit.aero/c160-transall-emekli-oluyor
  28. ^ https://www.trthaber.com/haber/ozel-haber/hava-kuvvetleri-komutanliginin-emektari-c-130-hercules-449548.html
  29. ^ https://www.airporthaber.com/havacilik-haberleri/milli-savas-jetine-hurkus-onculuk-edecek.html
  30. ^ http://www.kokpit.aero/super-mushshak-2020-turk-hava-kuvvetleri
  31. ^ https://www.yenisafak.com/ekonomi/turkiyenin-ilk-hava-hava-fuzesi-goktug-teknofestte-3506651

Dış bağlantılarDüzenle