John D. Rockefeller

İş adamı
(John Davison Rockefeller sayfasından yönlendirildi)

Koordinatlar: 41°30′40″K 81°35′28″B / 41.511°K 81.591°B / 41.511; -81.591

Sir John Davison Rockefeller (8 Temmuz 1839 – 23 Mayıs 1937), Amerikalı işletmeci ve hayırseverdir. Tüm zamanların en zengin Amerikalısı ve modern tarihin en zengin insanı olarak kabul edilir.[3] Rockefeller, New York'ta Alman ve İngiliz kökenli bir baba ve İskoç ve İrlanda kökenli bir annenin[4] oğlu olarak çiftçi bir ailede dünyaya geldi. 16 yaşında bir yatırım ofisinde yardımcı muhasebeci oldu, 20 yaşından itibaren ise çeşitli iş ortaklıklarına girdi.[5] John, vizyonu yüksek bir gençti ve gözünü, gelecekte değer patlaması yaşayacağını düşündüğü petrol rafinelerine dikti.[6] O dönemlerde petrol, serbest piyasa gözünden çamurdan farksız olarak görünüyordu. 1870 yılına gelindiğinde (31 yaşında) John, Standart Oil Şirketi'ni kurdu ardından 1897 yılına kadar (58 yaşına kadar) işletti ve en büyük hissedarı olarak kaldı.[7][8]

Sir
John Davison Rockefeller
Photo of John D Rockefeller.jpg
1885'de John D. Rockefeller.
Doğum 8 Temmuz 1839(1839-07-08)
New York, ABD
Ölüm 23 Mayıs 1937 (97 yaşında)
Florida, ABD
Milliyet Amerikalı
Vatandaşlık  ABD
Meslek İşletmeci
hayırsever
Dönem 1800'ün ikinci yarısı, 1900'un ilk yarısı
Tanınma nedeni
Özvarlık US$418,000,000,000 (2019) Forbes[1][2]
Siyasi parti Republican Disc.svg Cumhuriyetçi Parti
Evlilik
Laura Celestia Spelman
(e. 1864; ö. 1915)
Çocuk(lar) 5

Rockefeller'ın serveti, petrol ve benzin önem kazandıkça yükseldikçe yükseldi. Ve sonunda ABD'deki tüm petrolün %90’nını en üst düzeyde kontrol ederek ülkedeki en zengin kişi oldu. Petrol, ülke genelinde elektriğin girişine kadar bir ışık kaynağı olarak ve otomobilin icadından sonra yakıt olarak kullanıldı. Dahası Rockefeller, kendi petrollerini ülke çapında taşıyan demiryolu piyasasının üzerinde de çok büyük bir etki elde etti. Böylece ulaşım giderleri düştü, kâr elde etme hızı arttı.[9]

John’un şirketi Standard Oil, Amerika Birleşik Devletleri'nde büyük ticari güven kazandı, petrol endüstrisinde devrim yaptı, kurumsal ve teknolojik yenilikler yoluyla petrolün üretim maliyetinin de büyük ölçüde azalmasına vesile oldu. Özellikle şirketi ve iş uygulamalarını yazar Ida Tarbell yazılarında çokça eleştiriyordu.[10]

Yüksek Mahkeme 1911'de Federal Petrol şirketi Standart Oil’in, federal antitröst yasalarını ihlal ettiği için kaldırılması gerektiğine karar verdi. Bu karardan sonra John’un şirketi (ExxonMobil, Chevron Corporation ve diğer...) günümüzde hala dünyada en yüksek gelire sahip olan şirketleri içeren 34 ayrı şirkete bölündü.[11]

John’un şirketinin münferit parçaları, ilk yıllarında iki katına çıkıp sonrasında üç katına çıktığı için John’un önceki tek şirketinden daha çok kâr getiriyordu. Sonuç olarak, Sör John Davinson Rockefeller, ülkenin ilk milyarderi oldu ve serveti ABD ekonomisinin yaklaşık %2’sine denk geldi.[12]

Ulaşabildiği en yüksek net servet değerinin 1913'te 418 milyar Amerikan Doları[13] (2019 dolar enflasyona göre hesaplanmış) olduğu saptandı.

John, 18 yaşında.

Standard Oil CompanyDüzenle

1870'te kardeşi William Rockefeller'le Standard Oil Company aracılığıyla Amerikan petrol sanayisini tek elde toplamayı amaçladı. Fırsatlardan yararlanarak petrolün trenlerle taşınması için en düşük tarifeyi elde etti. Rakip şirketlerin petrollerini taşımamaları için demiryollarına tazminat ödedi. 1884 yılında rakip şirketlerce kolundan hafifçe yaralandı. 1874 yılında Cleveland'daki 26 bağımsız rafinericiye, kendisiyle birleşmesini önerdi. Yirmi bir rafinerici bu öneriyi kabul etti. Birlikte National Rafinery Association'u kurdular. Kısa süre sonra demiryollarını da sahiplenen Rockefeller, böylece 10 yıl içinde birçok petrol kuyusu işletmecisini kendisine bağladığı gibi rakiplerini de aynı fiyatla petrol satmaya zorlayarak iflas etmelerine yol açtı. 1896 yılında yine suikaste uğradı fakat bundan da sağ çıkmaya başardı. Süreç içerisinde gerek rakipleri, gerekse insanlar tarafından pek de sevildiği söylenemezdi. Kamuoyunda olumlu imaj yaratmak için Halkla İlişkiler'in babası sayılan Ivy Lee'den yardım aldı. Oldukça da faydasını gördü.Bu arada petrol çıkarma ve taşıma işlerinde yenilikler yaptı. 1892'de Amerika'nın ilk gerçek milyoneri oldu. 1910-1937 yılları arasında Dünya'nın En Zengin İnsanı oldu. Birçok yardım kurumu açtı. Bunların başında Chicago Üniversitesi, Tıp Araştırma Enstitüsü, New York'taki ünlü Rockefeller Center vardır. Halen EXXON-MOBİL, CHEVRON, CITI GROUP, J.P.MORGAN-CHASE en çok bilinen ve tanınan Rockefeller Ailesinin şirketleridir.

John Davison Rockefeller ölünce arkasında 912 Milyon $ servet bırakmıştır. Bu servet günümüzün enflasyon şartlarına dönüştürülünce yaklaşık 189 Milyar $ etmektedir. Böylece insanlık tarihinin en zenginleri listesinde birinci sırada yer almaktadır.

KaynakçaDüzenle

  1. ^ "The 20 Richest People Of All Time". Business Insider. September 2, 2010. Retrieved May 4, 2014.
  2. ^ "The All-Time Richest Americans". All the Money in the World. Forbes. September 14, 2007. Retrieved May 4, 2014.
  3. ^ The All-Time Richest Americans". All the Money in the World. Forbes. September 14, 2007. Retrieved May 4, 2014.
  4. ^ The 20 Richest People Of All Time". Business Insider. September 2, 2010. Retrieved May 4, 2014.
  5. ^ 10 Things You May Not Know About John D. Rockefeller, history.com; accessed October 21, 2016.
  6. ^ The Richest Americans". Fortune. CNN. Retrieved March 25, 2016.
  7. ^ The Wealthiest Americans Ever". The New York Times. July 15, 2007. Retrieved July 17, 2007.
  8. ^ Top 10 Richest Men of All Time". AskMen.com. Retrieved May 29, 2007.
  9. ^ The Rockefellers". PBS. Retrieved May 29, 2007.
  10. ^ Hanson, Elizabeth (January 2000). The Rockefeller University Achievements: A Century of Science for the Benefit of Humankind, 1901–2001. The Rockefeller University Press. ISBN 9780874700312.
  11. ^ 10 richest people in the entire history, fbacs.com; accessed October 21, 2016.
  12. ^ US Gross Domestic Product 1913-1939 Stuck on Stupid Us Economy
  13. ^ United States Department of Labor: Bureau of Labor Statistics; the family fortune is estimated at 11 billion in 2016 Fox Business Report September 1, 2016

NotlarDüzenle

  • Bringhurst, Bruce. Antitrust
  • Chernow, Ron. Titan: The Life of John D. Rockefeller, Sr. Warner Books. (1998). ISBN 0-679-75703-1 Online review.
  • Collier, Peter, and David Horowitz. The Rockefellers: An American Dynasty. New York: Holt, Rinehart and Winston, 1976.
  • Ernst, Joseph W., editor. "Dear Father"/"Dear Son:" Correspondence of John D. Rockefeller and John D. Rockefeller, Jr. New York: Fordham University Press, with the Rockefeller Archive Center, 1994.
  • Folsom, Jr., Burton W. The Myth of the Robber Barons. New York: Young America, 2003.
  • Fosdick, Raymond B. The Story of the Rockefeller Foundation. New York: Transaction Publishers, Reprint, 1989.
  • Gates, Frederick Taylor. Chapters in My Life. New York: The Free Press, 1977.
  • Giddens, Paul H. Standard Oil Company (Companies and men). New York: Ayer Co. Publishing, 1976.
  • Goulder, Grace. John D. Rockefeller: The Cleveland Years. Western Reserve Historical Society, 1972.
  • Harr, John Ensor, and Peter J. Johnson. The Rockefeller Century: Three Generations of America's Greatest Family. New York: Charles Scribner's Sons, 1988.
  • Harr, John Ensor, and Peter J. Johnson. The Rockefeller Conscience: An American Family in Public and in Private. New York: Charles Scribner's Sons, 1992.
  • Hawke, David Freeman. John D: The Founding Father of the Rockefellers. New York: Harper and Row, 1980.
  • Hidy, Ralph W. and Muriel E. Hidy. History of Standard Oil Company (New Jersey : Pioneering in Big Business). New York: Ayer Co. Publishing, Reprint, 1987.
  • Jonas, Gerald. The Circuit Riders: Rockefeller Money and the Rise of Modern Science. New York: W.W. Norton and Co., 1989.
  • Josephson, Matthew. The Robber Barons. London: Harcourt, 1962.
  • Kert, Bernice. Abby Aldrich Rockefeller: The Woman in the Family. New York: Random House, 1993.
  • Klein, Henry H. Dynastic America and Those Who Own It. New York: Kessinger Publishing, [1921] Reprint, 2003.
  • Knowlton, Evelyn H. and George S. Gibb. History of Standard Oil Company: Resurgent Years 1956.
  • Latham, Earl ed. John D. Rockefeller: Robber Baron or Industrial Statesman? 1949.
  • Manchester, William. A Rockefeller Family Portrait: From John D. to Nelson. New York: Little, Brown, 1958.
  • Morris, Charles R. The Tycoons: How Andrew Carnegie, John D. Rockefeller, Jay Gould, and J. P. Morgan Invented the American Supereconomy . New York: Owl Books, Reprint, 2006.
  • Nevins, Allan. John D. Rockefeller: The Heroic Age of American Enterprise. 2 vols. New York: Charles Scribner's Sons, 1940.
  • Nevins, Allan. Study in Power: John D. Rockefeller, Industrialist and Philanthropist. 2 vols. New York: Charles Scribner's Sons, 1953.
  • Pyle, Tom, as told to Beth Day. Pocantico: Fifty Years on the Rockefeller Domain. New York: Duell, Sloan and Pierce, 1964.
  • Roberts, Ann Rockefeller. The Rockefeller Family Home: Kykuit. New York: Abbeville Publishing Group, 1998.
  • Rockefeller, John D.; Random Reminiscences of Men and Events. New York: Sleepy Hollow Press and Rockefeller Archive Center, 1984 [1909].
  • Rose, Kenneth W. and Stapleton, Darwin H. "Toward a "Universal Heritage": Education and the Development of Rockefeller Philanthropy, 1884; 1913 " Teachers College Record" 1992/93(3): 536–555. ISSN.
  • Sampson, Anthony. The Seven Sisters: The Great Oil Companies and the World They Made. Hodder & Stoughton., 1975.
  • Smith, Sharon. Rockefeller Family Fables Counterpunch May 8, 2008 http://www.counterpunch.org/sharon05082008.html
  • Stasz, Clarice. The Rockefeller Women: Dynasty of Piety, Privacy, and Service. St. Martins Press, 1995.
  • Tarbell, Ida M. The History of the Standard Oil Company 2 vols, Gloucester, Mass: Peter Smith , 1963. [1904].
  • Williamson, Harold F. and Arnold R. Daum. The American Petroleum Industry: The Age of Illumination,, 1959; also vol 2, American Petroleum Industry: The Age of Energy, 1964.
  • Yergin, Daniel. The Prize: The Epic Quest for Oil, Money, and Power. New York: Simon & Schuster, 1991.
  • Public Diary of John D. Rockefeller, now found in the Cleveland Western Historical Society

Dış bağlantılarDüzenle