Ana menüyü aç

Doğu Asya, Asya kıtasının doğu bölgesidir. Çin, Tayvan, Japonya, Kore (Kuzey Kore ve Güney Kore), Uzak Doğu Rusya ve bazen Moğolistan ülkelerini kapsar, ancak Moğolistan genellikle Orta Asya kapsamına girer.

Doğu Asya
Çince: 东亚/東亞
Japonca: 東アジア
Korece :동아시아
Moğolca: Дорнод Ази
Asya'nın parçası
Doğu Asya konumu
Devletler
Bağımlılıklar
Büyük şehirler
Yüzölçümü
 • Toplam 11.839.074 km² (4.571.092 mil²)
Nüfus
 • Toplam 1.641.908.531
Zaman dilimi
Dil ve dil aileleri
  GSYH(Nominal) US$20.8 trilyon
(2018 est.)[1]
Doğu Asya'nın konumu

1,5 milyar kişi nüfusu ile toplam dünya nüfusunun dörtte biri Doğu Asya'da yaşamaktadır, ve ortalama nüfus yoğunluğu km2 başına 131 kişi olması nedeniyle bölgenin nüfus yoğunluğu, dünyanın ortalama nüfus yoğunluğundan üç kat daha büyük.

Bölgenin başkentleri Pekin (Çin), Taipei (Tayvan), Tokyo (Japonya), Pyongyang (K. Kore), Seul (G. Kore), Habarovsk (Uzak Doğu Rusya bölgesi) ve Ulan Batur (Moğolistan). Pekin, Seul ve Tokyo dışında Doğu Asya bölgesinin en büyük şehirleri Osaka, Şanghay, Guangzhou, Shenzhen ve Nagoya şehirleridir.

EkonomiDüzenle

Gümrük bölgesi GSYİH nominal

milyar ABD doları (2017)

Kişi başına GSYH nominal

USD (2017)[2]

GSYİH PPP

milyar ABD doları (2017)[2]

Kişi başına GSYH PPP

USD (2017)[2]

  Çin 12,014.610 8,643.107 23,159.107 16,660.269
  Hong Kong[3] 341.659 46,109.124 454.912 61,393.316
  Makao[4] 49.802 77,451.287 71.778 111,629.024
  Japonya 4,872.135 38,439.517 5,428.813 42,831.523
  Kuzey Kore N/A N/A N/A N/A
  Güney Kore 1,538.030 29,891.255 2,029.032 39,433.779
  Moğolistan 11.135 3,639.894 39.704 12,978.557
  Tayvan 579.302 24,576.665 1,185.480 50,293.541

Bölgesel veriDüzenle

EtimolojiDüzenle

Bayrak Yaygın isim Resmi isim ISO 3166 Ülke Kodu[5]
Exonym Endonym Exonym Endonym ISO Kısa ismi Alpha-2 Kodu Alpha-3 Kodu Sayısal
  Çin 中国 Çin Halk Cumhuriyeti 中华人民共和国 Çin CN CHN 156
  Hong Kong 香港 Hong Kong Çin Halk Cumhuriyeti Özel İdari Bölgesi 中華人民共和國香港特別行政區 Hong Kong HK HKG 344
  Makao 澳門 Makao Çin Halk Cumhuriyeti Özel İdari Bölgesi 中華人民共和國澳門特別行政區 Makao MO MAC 446
  Japonya 日本 Japonya 日本国 Japonya JP JPN 392
  Moğolistan Монгол улс / ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ
ᠤᠯᠤᠰ
Moğolistan Монгол Улсᠮᠣᠩᠭᠣᠯ
ᠤᠯᠤᠰ
Moğolistan MG MNG 496
  Kuzey Kore 조선 Kore Demokratik Halk Cumhuriyeti 조선민주주의인민공화국 (朝鮮民主主義人民共和國) Kore (Demokratik Halk Cumhuriyeti) KP PRK 408
  Güney Kore 한국 Kore Cumhuriyeti 대한민국 (大韓民國) Kore (Cumhuriyeti) KR KOR 410
  Tayvan[6] 臺灣 / 台灣 Çin Cumhuriyeti 中華民國 Tayvan (Çin eyaleti)[5] TW TWN 158

DemografikDüzenle

Devlet/Eyalet Alan km2 Nüfus

(2016)

Km2 başına

nüfus yoğunluğu

İGE[7] Başkent
  Çin 9,640,011[note 1] 1,403,500,365 138 0.752 Beijing
  Hong Kong 1,104 7,302,843 6,390 0.933 Beijing
  Makao 30 612,167 18,662 0.909 Beijing
  Japonya 377,930 127,748,513 337 0.909 Tokyo
  Kuzey Kore 120,538 25,368,620 198 0.733 Pyongyang[8]
  Güney Kore 100,210 50,791,919 500 0.903 Seul
  Moğolistan 1,564,100 3,027,398 2 0.741 Ulaan Batur
  Tayvan 36,188 23,556,706 639 0.885 Taipei[9]

Etnik gruplarDüzenle

Etnik köken Yerel ad Nüfus Dil(ler) Yazma sistem(leri) Büyük nüfuslu

eyaletler/bölgeler*

Fiziksel görünüş
Han/Çinliler 漢族 veya 汉族 1,260,000,000[10] Çince, Mandarin, Kantonca, Şangayca, Hokkien, Hakka, Gan, Hsiang, vb. Basitleştirilmiş Çin yazısı, Geleneksel Çin yazısı   (   )      
Yamato/Japonlar 大和民族 125,117,000[11] Japonca Han karakterleri (Kanji), Katakana, Hiragana  
Koreliler 조선족 (朝鮮族) 한민족 (韓民族) 79,432,225[kaynak belirtilmeli] Korece Hangul, Han karakterleri (Hanja)        
Bai 白族 1,858,063 Bai, Güneydoğu Mandarin Basitleştirilmiş Çin yazısı, Latin alfabesi  
Hui 回族 10,586,087[kaynak belirtilmeli] Kuzeydoğu Mandarin, diğer Çin Lehçeleri, Huihui dili, vb. Basitleştirilmiş Çin yazısı[note 2]  
Moğollar Монголчууд/ᠮᠣᠩᠭᠣᠯᠴᠤᠳ Монгол/ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ 8,942,528 Moğolca Moğol alfabesi, Kiril alfabesi    
Zhuanglar 壮族/Bouxcuengh 18,000,000 Zhuang, Güneybatı Mandarin, vb. Basitleştirilmiş Çin yazısı, Latin alfabesi  
Uygurlar ئۇيغۇر 15,000,000+[12] Uyghurca Arap alfabesi (Uygur Arap Yazısı), Kiril alfabesi  [note 3]
Mançular 满族/ᠮᠠᠨᠵᡠ 10,422,873[kaynak belirtilmeli] Kuzeydoğu Mandarin, Mançurya (tehlikede), vb. Basitleştirilmiş Çin yazısı, Moğol alfabesi  
Hmong/Miao Ghaob Xongb/Hmub/Mongb 9,426,007[kaynak belirtilmeli] Hmong, Güneybatı Mandarin Latin alfabesi, Basitleştirilmiş Çin yazısı  
Tibetliler བོད་པ་ 6,500,000 Tibetçe, Rgyal Rong, Rgu, vb. Tibet alfabesi  
Yi ꆈꌠ/彝族 8,714,393 Çeşitli Loloish, Güneybatı Mandarin Yi alfabesi, Basitleştirilmiş Çin yazısı  
Tujia 土家族 8,353,912 Kuzey Tujia, Güney Tujia Basitleştirilmiş Çin yazısı  
Kam Gaeml 2,879,974 Gaeml Basitleştirilmiş Çin yazısı, Latin alfabesi  
Tu 土族/Monguor 289,565 Tu, Kuzeybatı Mandarin Basitleştirilmiş Çin yazısı  
Daur 达斡尔族/ᠳᠠᠭᠤᠷ 131,992 Daur, Kuzeydoğu Mandarin Mongol script, Basitleştirilmiş Çin yazısı    
Tayvan Aborjinleri Pangcah, etc. 533,600 Avusturya dilleri (Amis, Yami), vb. Latin alfabesi, Geleneksel Çin yazısı  
Ryukyulular 琉球民族(沖縄人) 1,900,000 Japonca, Ryukyuca Han karakterleri (Kanji), Katakana, Hiragana    
Ainular アイヌ 200,000 Japonca, Ainuca[13] Han karakterleri (Kanji), Katakana, Hiragana  

Şehirler ve kasabalarDüzenle


  • Taipei, Çin Cumhuriyeti'nin başkentidir ve Tayvan'da büyük bir yüksek teknoloji sanayi bölgesi kurmaktadır.

  • Kaohsiung, Güney Tayvan’daki Liman Başkenti ve en büyük şehridir.

  • Pekin, Çin Halk Cumhuriyeti'nin başkenti ve kuzey Çin'deki en büyük metropoldür.

  • Şangay, Çin'deki en büyük ve dünyanın en büyük şehirlerinden biridir ve dünyanın en yoğun konteyner limanına sahip küresel bir finans merkezi ve ulaşım merkezidir.

  • Guangzhou, Güney Çin'in en önemli şehirlerinden biridir. 2.200 yıldan fazla bir geçmişe sahip olan ve deniz İpek Yolu'nun önemli bir bitiş tarihi olmuş ve günümüzde büyük bir liman ve ulaşım merkezi olarak hizmet vermeye devam etmektedir.

  • Xi'an veya Chang'an, en önemli hanedanların birkaçının altında yer alan Çin'in Dört Büyük Antik Başkentinin en eskisidir. Doğu Asya'da önemli bir kültürel etkiye sahiptir.

  • Hong Kong, dünyanın önde gelen küresel finans merkezlerinden biridir ve kozmopolit bir metropol olarak bilinir.

  • Tokyo, Japonya'nın başkentidir ve hem büyükşehir nüfusunda hem de ekonomide, dünyanın en büyük şehirlerinden biridir.

  • Osaka, Japonya'nın en büyük ikinci büyükşehir bölgesidir.

  • Kyoto, bin yıldan fazla bir süredir Japonya'nın imparatorluk başkentiydi.

  • Seul, dünyanın en büyük şehirlerinden biri olan ve önde gelen bir küresel teknoloji merkezi olan Güney Kore'nin başkentidir.

  • Pyongyang, Kuzey Kore'nin başkentidir ve Kore Yarımadası'nda önemli bir metropoldür.

  • Ulaanbaatar, 2008 yılı itibarıyla 1 milyon nüfusa sahip Moğolistan'ın başkentidir.

  • DipnotDüzenle

    1. ^ ÇHC'nin hükümet kontrolü altındaki tüm bölgeleri ("Güney Tibet" ve tartışmalı adalar hariç) içerir.
    2. ^ Hui halkı ayrıca dini alanda Arap alfabesini kullanır; ayrıca bakınız: Xiao'erjing.
    3. ^   ayrıca Khotons .

    KaynakçaDüzenle

    1. ^ "Report for Selected Countries and Subjects". 12 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
    2. ^ a b c "World Economic Outlook Database, April 2018". IMF. 1 Aralık 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
    3. ^ IMF listesinde "Hong Kong SAR" (Hong Kong Özel İdari Bölgesi) olarak geçer.
    4. ^ IMF listesinde "Macao SAR" (Makao Özel İdari Bölgesi) olarak geçer.
    5. ^ a b "Country codes". iso.org. 10 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
    6. ^ 1949'dan 1971'e kadar ÇC "Çin" veya "Milliyetçi Çin" olarak anıldı.
    7. ^ "Human Development Reports". www.hdr.undp.org (İngilizce). 4 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Ekim 2018. 
    8. ^ Seul, Kuzey Kore'nin 1948'den 1972'ye dek jüri başkentiydi.
    9. ^ Taipei, ÇC’nin hükümet yönetmeliğidir. Anayasal olarak, ÇC için atanmış hiçbir resmi sermaye bulunmamaktadır.
    10. ^ CIA Factbook: "Han Chinese 91.6%" out of a reported population of 1,379 billion (July 2017 est.)
    11. ^ 人口推計 – 平成 28年 12月 報 (PDF). 7 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. 
    12. ^ "新疆维吾尔自治区统计局". www.xjtj.gov.cn. 31 Mart 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
    13. ^ Gordon, Raymond G. Jr., (Ed.) (2005). Ethnologue: Languages of the World (15th bas.). Dallas: SIL International. ISBN 978-1-55671-159-6. OCLC 224749653. 

    Ayrıca bakınızDüzenle

      Wikimedia Commons'ta Doğu Asya ile ilgili çoklu ortam kategorisi bulunur.