Yeni Türkiye Partisi (1961)

Türkiye'de bir siyasi parti (1961–1973)

Yeni Türkiye Partisi (YTP), 1961 ile 1973 arasında Türkiye'de faaliyet göstermiş siyasi parti.

Yeni Türkiye Partisi (1961)
KısaltmaYTP
KurucuEkrem Alican
Kuruluş tarihi13 Şubat 1961
Kapanış tarihi10 Mart 1973
ÖnceliDemokrat Parti
Hürriyet Partisi
ArdılıAdalet Partisi
İdeolojiLiberal muhafazakârlık
Siyasi pozisyonMerkez sağ

Kuruluşu

değiştir

27 Mayıs 1960 Darbesi'nden sonra Demokrat Parti'nin kapatılmasıyla siyasi yaşamda doğan boşluğu doldurmak üzere 13 Şubat 1961'de kuruldu. Kurucuları ve yöneticileri arasında İrfan Aksu, Yusuf Azizoğlu, Raif Aybar gibi ilk dönem DP'lilerin de yer aldığı partinin siyasi kadrosu, geçmişte Celal Bayar-Adnan Menderes çizgisine karşı çıkan DP'nin merkez kanadını temsil ediyordu. Genel başkanlığına Millî Birlik Komitesi yönetiminde maliye bakanlığı yapmış olan Ekrem Alican getirildi. Aynı dönemde DP'nin mirasçısı olarak ortaya çıkan Adalet Partisi'ne (AP) karşı askeri yönetimden destek gören YTP'nin programı, gerek siyasi açıdan, gerekse iktisat politikası açısından liberal nitelikteydi. Temelde AP'ninkinden çok farklı olmayan programda, 27 Mayıs'ın DP'li seçmene karşı değil, DP yöneticilerine karşı yapıldığına dikkat çekiliyordu.

9 Temmuz 1961 tarihinde yapılan anayasa referandumunda 1961 Anayasası’nın kabulü yönünde propaganda sürdürdü.[1]

YTP, 15 Ekim 1961'deki milletvekili genel seçimlerinde oyların yüzde 13,7'sini elde ederek, toplam 65 milletvekilliği kazandı. Cumhuriyet Senatosu'nda ise 28 üyelik elde etti. 1961 Genel Seçimleri'nde, YTP’nin en yüksek oy oranına ulaştığı bölgeler, AP’nin en az oy aldığı bölgeler olan Güneydoğu Anadolu Bölgesi (%38.12) ve Doğu Anadolu Bölgesi (%34.20) bölgeleri oldu.[1]

25 Haziran 1962'de kurulan İsmet İnönü başkanlığındaki ikinci koalisyon hükûmetine altı bakan verdi. Ekrem Alican da devlet bakanı ve başbakan yardımcısı olarak yeni hükûmette görev aldı.

Gerilemesi ve kapanması

değiştir

17 Kasım 1963'teki yerel seçimlerde YTP'nin oy oranının yüzde 6,5'e inmesinin gerekçesini CHP ile koalisyon olarak gösteren Alican, koalisyon hükûmetinden çekildi.[2] Daha sonra 20 Şubat 1965'te Suat Hayri Ürgüplü başkanlığındaki koalisyon hükûmetine dört bakanla katılan YTP'nin 10 Ekim 1965'teki genel seçimlerde oy oranı daha da azalarak yüzde 3,72'ye kadar düştü ve yalnızca 19 milletvekilliği kazanabildi.

Seçim başarısızlıklarının parti yönetiminde yarattığı ağır bunalım nedeniyle 1966'da genel başkanlığa İrfan Aksu seçildi. İstifalar sonucu boşalan bu göreve 1968'de Yusuf Azizoğlu, 1970'te ise Tahsin Banguoğlu getirildi.

YTP 12 Ekim 1969'daki genel seçimlerde yüzde 2,18'lik oy oranıyla altı milletvekili çıkardı. Bazı milletvekillerinin AP'ye ve yeni kurulan Millî Nizam Partisi'ne (MNP) katılmasından sonra bir varlık gösteremedi. 19 Mart 1973'te kongre kararıyla feshedildi.[3]

Seçimler

değiştir

Genel seçimler

değiştir
Seçim Genel Başkan Oy Sandalye Meclis Sıra Kurulan Hükûmetler Haritalar
# % ± # ±
1961
 

Ekrem Alican
1.391.934
%13,73
65 / 450
Ana Muhalefet 4. 27. Türkiye Hükûmeti
(Koalisyon)
29. Türkiye Hükûmeti
(Koalisyon)
 
1965 346.514
%3,72
  10,01
19 / 450
  46 Muhalefet 4.  
1969 Yusuf Azizoğlu 197.912
%2,18
  1,54
6 / 450
  13 Muhalefet 8. Hiçbir ilde 1. olamadı

Yerel seçimler

değiştir
Seçim Genel Başkan İl Genel Meclisi Belediye Harita
Oy % ±
1963
 
Ekrem Alican
621.600
%6,51
-
55 / 1.045
 
1968 Yusuf Azizoğlu 65.593
%0,72
 5.79
9 / 1.252
Hiçbir ilde 1. olamadı

Kaynakça

değiştir
  1. ^ a b Hüseyin Çavuşoğlu, "Merkez Sağda 27 Mayıs ve 12 Eylül Sonrası Partileşme 13 Mayıs 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.", Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Cilt 12, Sayı 22, Aralık 2009, ss.165-178
  2. ^ Ahmad, Feroz; Turgay, Bedia (1976). Türkiye'de Çok Partili Politikanın Açıklamalı Kronolojisi: 1945-1971. İstanbul: Bilgi Yayınevi. s. 267. 
  3. ^ "Cumhuriyet Döneminde Kurulan ve Kapanan Siyasi Partiler 20 Ekim 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.", tesav.org.tr

Dış bağlantılar

değiştir