Yeni Türkiye Partisi (1961)

Yeni Türkiye Partisi (YTP), 1961 ile 1973 arasında Türkiye'de faaliyet göstermiş siyasi parti.

Yeni Türkiye Partisi
Kısaltma YTP
Kurucu Ekrem Alican
Kuruluş tarihi 13 Şubat 1961
Kapanış tarihi 10 Mart 1973
Öncülü Demokrat Parti
İdeoloji Liberalizm
Siyasi pozisyon Merkez sağ

KuruluşuDüzenle

27 Mayıs 1960 Darbesi'nden sonra Demokrat Parti'nin kapatılmasıyla siyasi yaşamda doğan boşluğu doldurmak üzere 13 Şubat 1961'de kuruldu. Kurucuları ve yöneticileri arasında İrfan Aksu, Yusuf Azizoğlu, Raif Aybar gibi ilk dönem DP'lilerin de yer aldığı partinin siyasi kadrosu, geçmişte Celal Bayar-Adnan Menderes çizgisine karşı çıkan DP'nin merkez kanadını temsil ediyordu. Genel başkanlığına Millî Birlik Komitesi yönetiminde maliye bakanlığı yapmış olan Ekrem Alican getirildi. Aynı dönemde DP'nin mirasçısı olarak ortaya çıkan Adalet Partisi'ne (AP) karşı askeri yönetimden destek gören YTP'nin programı, gerek siyasi açıdan, gerekse iktisat politikası açısından liberal nitelikteydi. Temelde AP'ninkinden çok farklı olmayan programda, 27 Mayıs'ın DP'li seçmene karşı değil, DP yöneticilerine karşı yapıldığına dikkat çekiliyordu.

9 Temmuz 1961 tarihinde yapılan anayasa referandumunda 1961 Anayasası’nın kabulü yönünde propaganda sürdürdü.[1]

YTP, 15 Ekim 1961'deki milletvekili genel seçimlerinde oyların yüzde 13,7'sini elde ederek, toplam 65 milletvekilliği kazandı. Cumhuriyet Senatosu'nda ise 28 üyelik elde etti. 1961 Genel Seçimleri'nde, YTP’nin en yüksek oy oranına ulaştığı bölgeler, AP’nin en az oy aldığı bölgeler olan Güneydoğu Anadolu (%38.12) ve Doğu Anadolu (%34.20) bölgeleri oldu.[1]

25 Haziran 1962'de kurulan İsmet İnönü başkanlığındaki ikinci koalisyon hükûmetine altı bakan verdi. Ekrem Alican da devlet bakanı ve başbakan yardımcısı olarak yeni hükûmette görev aldı.

GerilemesiDüzenle

17 Kasım 1963'teki yerel seçimlerde oy oranı yüzde 6,5'e indiği için koalisyon hükûmetinden çekilen YTP, daha sonra 20 Şubat 1965'te Suat Hayri Ürgüplü başkanlığındaki koalisyon hükûmetine dört bakanla katıldı. 10 Ekim 1965'teki genel seçimlerde oy oranı daha da azalarak yüzde 3,72'ye düştü ve yalnızca 19 milletvekilliği kazanabildi.

Seçim başarısızlıklarının parti yönetiminde yarattığı ağır bunalım nedeniyle 1966'da genel başkanlığa İrfan Aksu seçildi. İstifalar sonucu boşalan bu göreve 1968'de Yusuf Azizoğlu, 1970'te Tahsin Banguoğlu getirildi.

KapanmasıDüzenle

YTP 12 Ekim 1969'daki genel seçimlerde yüzde 2,18'lik oy oranıyla altı milletvekili çıkardı. Bazı milletvekillerinin AP'ye ve yeni kurulan Millî Nizam Partisi'ne (MNP) katılmasından sonra bir varlık gösteremedi. 19 Mart 1973'te kongre kararıyla feshedildi.[2]

SeçimlerDüzenle

Genel seçimlerDüzenle

Türkiye Büyük Millet Meclisi
Seçim Oy Oran Sandalye
1961 1.391.934 %13,73
65 / 450
1965 346.514 %3,72
19 / 450
1969 197.912 %2,18
6 / 450

Yerel seçimlerDüzenle

Seçim İl Genel Meclisi Belediye
Oy %
1963 621.600 %6,51 55
1968 65.593 %0,72 9

KaynakçaDüzenle

  1. ^ a b Hüseyin Çavuşoğlu, "Merkez Sağda 27 Mayıs ve 12 Eylül Sonrası Partileşme", Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Cilt 12, Sayı 22, Aralık 2009, ss.165-178
  2. ^ "Cumhuriyet Döneminde Kurulan ve Kapanan Siyasi Partiler", tesav.org.tr