1963 Türkiye yerel seçimleri

1963 Türkiye yerel seçimleri, 17 Kasım 1963 tarihinde yapılmıştır. 1961 Anayasası'nın kabulünden sonra yapılan ilk yerel seçimdir. Aynı zamanda, belediye başkanlığı seçimleri ilk kez tek dereceli olarak yapılmıştır. Yani, belediye başkanları doğrudan halk tarafından seçilmiştir.[1] Bu yerel seçimlerden önce belediye başkanı seçilen meclis üyelerinin kendi aralarından birini belirlemesi yoluyla seçilmekteydi. Seçimlerin Türkiye genelindeki galibi ise, 1960 Darbesi sonrası dönemde kapatılan Demokrat Parti'nin oylarına talip olan Adalet Partisi olmuştur. Adalet Partisi; İzmir dahil 40 ilin belediye başkanlıklarını kazanmıştır. Onu Ankara ve İstanbul'un da aralarında bulunduğu 25 ilde kazanan Cumhuriyet Halk Partisi izlemektedir. Yeni Türkiye Partisi ve bağımsız adaylar birer ilde (Adıyaman ve Kırşehir) seçimleri kazanmıştır. Hem gerçekleştirildiği toplumsal ve siyasal atmosfer ve hem de sonuçları bakımından bu yerel seçimler, Türk siyasi hayatında, genel seçim havası estirmiştir. Öyle ki, seçim sonuçları, merkezi hükûmetin istifa etmesine yol açmıştır.[2]

1963 Türkiye yerel seçimleri
Türkiye
← 1955 17 Kasım 1963 (57 yıl önce) (1963-11-17) 1968 →
Katılım %77,64

  Birinci parti İkinci parti Üçüncü parti
  Blanco portrait.svg İsmet İnönü 1964 (cropped).jpg Blanco portrait.svg
Lider Ragıp Gümüşpala İsmet İnönü Ekrem Alican
Parti Adalet Partisi Cumhuriyet Halk Partisi Yeni Türkiye Partisi (1961)
Aldığı oy 4.344.185 3.458.972 621.600
Oran %45.48 %36.22 %6.51

1963 yerel seçimleri.png
İl merkezlerine göre kazanan partiler

İl Genel Meclisi SonuçlarıDüzenle

Parti Genel başkan Aldığı oy sayısı Aldığı oy oranı
Adalet Partisi Ragıp Gümüşpala 4.344.185 % 45,48
Cumhuriyet Halk Partisi İsmet İnönü 3.458.972 % 36,22
Yeni Türkiye Partisi Ekrem Alican 621.600 % 6,51
Bağımsız 500.315 % 5,24
Millet Partisi Osman Bölükbaşı 295.523 % 3,09
Cumhuriyetçi Köylü Millet Partisi Ahmet Tahtakılıç 292.596 % 3,06
Türkiye İşçi Partisi Mehmet Ali Aybar 37.898 % 0,4
Toplam 9.551.089 % 100.00

Belediye başkanlıkları seçimiDüzenle

Parti Aldığı oy sayısı Aldığı oy oranı Belediye başkanlığı
sayısı
Adalet Partisi 1.489.648 % 45,39 500
Cumhuriyet Halk Partisi 1.170.296 % 35,66 337
Bağımsızlar 346.541 % 10,56 139
Yeni Türkiye Partisi 117.111 % 3,57 55
Cumhuriyetçi Köylü Millet Partisi 45.448 % 1,38 8
Millet Partisi 88.940 % 2,71 6
Türkiye İşçi Partisi 24.016 % 0,73 0
Toplam[3] % 100,00 1.045

NotlarDüzenle

Dış bağlantılarDüzenle

KaynakçaDüzenle

  1. ^ Tayfun Çınar, “Yerel Seçimlerde Kent Büyüklüğü İle Oy Vermenin Yönü Arasındaki İlişki: Türkiye Örneği 1963-1999”, Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, Cilt: 62, Sayı: 3, (2007), sf. 149.
  2. ^ Akbulut, Ö. (2006). "Seçim sonuçlarının değerlendirmesi 1963 yılı raporu". TODAİE-YERELNET, 07.02.2006.
  3. ^ "1963 Belediye Başkanlığı Seçimi - Yerelnet". 3 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Mart 2016.