Ruşen Eşref Ünaydın

Türk gazeteci, siyasetçi ve diplomat

Ruşen Eşref Ünaydın (18 Mart 1892 - 21 Eylül 1959), Türk edebiyatçı, gazeteci, yazar, siyasetçi ve diplomat. Galatasaray'ın kurucularından -12 numaralı üye- biridir.

Ruşen Eşref Ünaydın
Türkiye Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri
Görev süresi
21 Ekim 1933 - 17 Mart 1934
Başkan Mustafa Kemal Atatürk
Yerine geldiği Yusuf Hikmet Bayur
Yerine gelen Hasan Rıza Soyak
Kişisel bilgiler
Doğum Mehmed Ruşen Eşref
18 Mart 1892
İstanbul, Osmanlı İmparatorluğu
Ölüm 21 Eylül 1959 (67 yaşında)
İstanbul, Türkiye
Partisi Cumhuriyet Halk Partisi
Bitirdiği okul Darülfünûn Edebiyat Fakültesi
Mesleği Gazeteci, Yazar, Siyasetçi, Diplomat
Ruşen Eşref Bey, Cumhurbaşkanı Gazi Mustafa Kemal ile Ertuğrul Yatı'nda (5 Haziran 1928)

1914'te Batı edebiyatından yaptığı tercümelerle yazı hayatına başlayan Ünaydın, vefat ettiği 1959 yılına kadar çocuk şiiri, deneme, edebî mülakat, mensur şiir ve hatırat gibi çeşitli edebî türlerde birçok eser kaleme aldı. 1917 ve 1918 yıllarında Türk edebiyatının ünlü yazar, şair ve fikir adamlarıyla yaptığı edebî mülakatları 1918'in sonlarına doğru "Diyorlar ki" adıyla kitaplaştırdı. Yine 1918'de "Anafartalar Kumandanı Mustafa Kemal ile Mülâkat" adlı eseriyle Mustafa Kemal Atatürk 'ü ilk kez Türk ve dünya kamuoyuna tanıttı. Millî Mücadele'ye fiilen katıldı, Atatürk'ün yakınında çalıştı, kırk ay süren bu dönemi yazılarında anlattı. Cumhuriyet döneminde Atatürk'ün genel sekreterliğini yaptı, milletvekili oldu. Dil işlerinde çalıştı, Türk Dil Kurumunun kuruluş çalışmalarına katıldı, kurumun ilk Umumî Kâtipliği görevini yaptı. Daha sonra diplomat olarak görev yaptı.

Falih Rıfkı Atay'a göre Ruşen Eşref Ünaydın'ın "üç büyük aşkı vardı: eşi Saliha Hanım, hocası Tevfik Fikret ve her şeyi Mustafa Kemal Atatürk."

HayatıDüzenle

Galatasaray Sultanisini ve Darülfünun Edebiyat Fakültesini bitirdi.[1] Askerî Baytar Âlisinde, Darülmuallimini Âlide Türkçe ve Fransızca öğretmenliği yaptı. Yazarlık hayatına 1914 yılında mütercimlikle başladı. 1918 yılında Yeni Gün muhabiri olarak Kafkasya'ya, Tasviri Efkar muhabiri olarak Sivas'a gitti. Servet-i Fünun, Donanma, Tedrisat, Türk Yurdu ve Yeni Mecmuada yayımladığı mülakat, mensur şiir ve hatıra türünde yazılarıyla tanındı. Dergi ve gazetelerde mülakat ve gezi türünde yazıları yayımlandı.

1920 yılında TBMM Hükûmeti'nin çağrısı üzerine İnebolu yoluyla Ankara'ya giderek Türk Kurtuluş Savaşı'na katıldı. 1922 yılında Buhara Sovyet Halk Cumhuriyeti elçiliği başkâtibi olarak atandı. Lozan Konferansı'nda matbuat müşavirliği yaptı. TBMM II., III. ve IV. dönem Afyonkarahisar milletvekili olarak görev yaptı. Riyaseti Cumhur Umumi Kâtipliği'nde (Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği); Tiran, Atina, Budapeşte Elçiliğinde ve Roma, Londra ve Atina Büyükelçiliğinde bulundu. 1937 yılında yapılan Trakya Manevraları'na katılarak yabancı heyetlere eşlik etti. 1952 yılında emekliye ayrıldı.

21 Eylül 1959 tarihinde İstanbul'da öldü.

Edebiyattaki yeriDüzenle

Ruşen Eşref Ünaydın, Türk edebiyatına "edebî mülakat" türünü kazandırdı. 1917 ve 1918 yıllarında Türk edebiyatının ünlü yazar, şair ve fikir adamlarıyla yaptığı edebî röportajları 1918'in sonlarına doğru "Diyorlar ki" adıyla kitaplaştırdı. Bu eseriyle üne kavuşan Ünaydın, uzun seneler "Diyorlar ki Muharriri" olarak anıldı. Fiilen de katıldığı Millî Mücadele döneminde Atatürk'ün en yakınında bulunan isimlerden biri olarak yazdığı yazılar Millî Mücadele edebiyatında önemli bir yer tuttu. Atatürk'ü ve Tevfik Fikret'i birçok yönleriyle kamuoyuna tanıttı. Yazar, eserlerini sade bir dille kaleme aldı.

KitaplarıDüzenle

MülakatDüzenle

  • Diyorlar ki (1918)
  • Anafartalar Kumandanı Mustafa Kemal ile Mülâkat (1918)
  • Çanakkale'de Savaşanlar Dediler ki (1918)
  • Atatürk'ün Hastalığı: Prof. Dr. Nihad Reşad Belger'le Mülâkat (1959)

AnılarıDüzenle

  • Geçmiş Günler (1919)
  • Boğaziçi-Yakından (1938)
  • Atatürk ve Millî Tesanüt (1954)
  • Atatürk'ü Özleyiş (1957)
  • Galatasaray ve Futbol (1957)

Millî MücadeleDüzenle

  • İstiklâl Yolunda (1922)

Mensur ŞiirDüzenle

  • Damla Damla (1928)

Ayrıca bakınızDüzenle

KaynakçaDüzenle

  1. ^ Birinci, Necat (1988). Ruşen Eşref Ünaydın. Türk Büyükleri Dizisi: 95. Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları. s. 2. ISBN 975-17-0199-6. 

Dış bağlantılarDüzenle

Hükûmet görevi
Önce gelen:
Yusuf Hikmet Bayur
Türkiye Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri
21 Ekim 1933 - 17 Mart 1934
Sonra gelen:
Hasan Rıza Soyak