Homo floresiensis

insan (homo) türü

Homo floresiensis ya da Flores insanı (resmi olmayan Hobbit ismi de kullanılır[2]) henüz ayrıntıları çok iyi bilinmeyen ve Flores'de 50.000 yıl öncesine kadar yaşamış insan türüdür.[1] Bu forma ait ilk fosillerin 2003 yılında keşfedilmesi ve çok az olması nedeniyle bu insanlar hakkındaki bilgiler oldukça azdır. İlk aşamada bu insanların kretenizm hastalığına sahip olan bir homo sapiens alt türü olduğu düşünülse de[3] homo erectus'un küçülmüş bir versiyonu olduğu da ortaya atılmıştır. Yeni incelemeler ışığında homo floresiensis fosillerinin, homo sapiens'lere ait olmadığı kesinleşmiştir.[4][5]

Homo floresiensis
Yaşadığı dönem aralığı: 0,19-0,05 Ma
Rancholabrean-Holosen[1] 
Homo floresiensis.jpg
Homo floresiensis kafatasının alçı modeli
Korunma durumu

Tükenmiş (IUCN 2.3)
Bilimsel sınıflandırma Bu sınıflandırmayı düzenle
Âlem: Animalia
Şube: Chordata
Sınıf: Mammalia
Takım: Primates
Alt takım: Haplorhini
İnfra takım: Simiiformes
Familya: Hominidae
Alt familya: Homininae
Oymak: Hominini
Cins: Homo
Tür: H. floresiensis
İkili adlandırma
Homo floresiensis
P. Brown, 2004
Flores map.png
Yeşil alan günümüz Endonezyası ve sarı ile gösterilmiş kısım Homo floresiensis'in yaşadığı bölge

Homo floresiensis'in en belirgin özellikleri, yetişkin fosil örneklerinin boylarının ortalama 1 metre,ağırlıklarının ise 25 kg civarında olmasıdır. Bu küçük boyutları nedeniyle, J.R.R. Tolkien'in Yüzüklerin Efendisi kitabından esinlenerek hobbit ismi verilmiştir. Ayrıca ateş yakabilecek düzeyde zeki olmaları, onları oldukça tartışmalı konuma getirmiştir.

Türün iskelet kalıntılarının yanı sıra arkeolojik kazılarında taş aletler de bulunmuştur.[2]

SınıflandırmaDüzenle

 
Restorasyonu

Bu türün kalıntılarının, hastalıklı modern insanlar mı yoksa ayrı bir tür mü oldukları yoğun araştırmalara konu olmuştur.

2007'de yayınlanan iki ortopedik çalışma, bilek kemiklerinin modern insanlardan çok şempanzeler ve Australopithecus'unkilere benzediğini bildirdi.[6]

2008 yılında, Güney Afrikalı paleoantropolog Lee Rogers Berger ve meslektaşları, Palau Takımadaları'ndaki en eski insan kalıntılarını tanımladılar ve H. floresiensis ile birkaç paralellik kaydettiler; H. floresiensis'in sözde tanısal özelliklerinin bir H. erectus popülasyonunun, adada cüceleşmesinin bir sonucu olduğunu öne sürdüler.[7]

 
Homo habilis, Homo erectus, Homo floresiensis ve Homo naledi'nin kafatası karşılaştırması

2009 yılında yapılan bir kladistik analiz, H. floresiensis'in modern insan soyundan çok erken bir tarihte, H. habilis'in 1,96-1,66 milyon yıl önce evriminden kısa bir süre önce veya kısa bir süre sonra ayrıldığı sonucuna varmıştır.[8] 2015 yılında yapılan bir Bayes analizi, Australopithecus sediba, Homo habilis ve ilkel H. erectus georgicus ile büyük benzerliği bulmuştur ve bu, H. floresiensis'in atalarının Afrika'yı H. erectus'un ortaya çıkmasından önce terk ettiği ve hatta muhtemelen bunu yapan ilk homininler olduğu olasılığını yükseltmiştir.[9]

2016 yılında, H. floresiensis'in atası olduğu varsayılan homininlere ait fosil dişler ve kısmi bir çene keşfedildi.[10] Mata Menge'de (Flores), Liang Bua'dan yaklaşık 74 km (46 mil) uzaklıkta bulunan bu fosiller 700.000 yıl öncesine tarihlendi.[11]

2017 yılında yapılan bir araştırma, filogenetik analizle H. floresiensis'in Homo habilis'in kardeş bir taksonu olarak, Homo'nun erken ortaya çıkmış bir türü olduğu sonucuna varıyor.[12]

Fosil buluntularıDüzenle

 
Örneklerin keşfedildiği Liang Bua mağarası.

Homo floresiensis iskelet kalıntıları şimdi 60.000 ila 100.000 yıl öncesine tarihleniyor; iskelet kalıntılarının yanında ele geçen taş aletler, 50.000 ila 190.000 yıl öncesine ait arkeolojik bulgulardandı.[1] Modern insanlar bölgeye yaklaşık 50.000 yıl önce ulaştı ve bu zamana kadar H. floresiensis'in neslinin tükendiği düşünülüyor.[1] H. floresiensis'in, ateş kullanımı, kasaplık ve taş alet yapımı gibi gelişmiş davranışlara ilişkin kanıtlar da bulunmaktadır.[13][14]

AnatomiDüzenle

 
MGL 95216 adlı örneğin kafatası
 
Kadın Homo floresiensis'in iskeleti, Londra Doğal Tarih Müzesi

LB1 adlı örneğin yüksekliğinin 1,06 m olduğu tahmin edilmektedir. İkinci bir iskelet olan LB8'in yüksekliği, kaval kemiği uzunluğuna dayalı olarak 1,09 olarak tahmin edilmiştir.[15] Küçük bir vücut boyutuna ek olarak, H. floresiensis, dikkate değer ölçüde küçük bir beyin boyutuna sahipti. LB1'in beyninin, şempanzelere veya soyu tükenmiş australopithecinlere yakın olarak, 380 cm3 (23 cu inç) bir hacme sahip olduğu tahmin edilmektedir.[16] Bacak kemikleri modern insanınkinden daha sağlamdır. Ayakları, vücudun geri kalanına göre alışılmadık şekilde düz ve uzundur.[14][15][17] Sonuç olarak, yürürken dizlerini modern insanlardan daha fazla bükmeleri gerekirdi. Bu nedenle, yüksek adımlı bir yürüyüşe ve düşük yürüme hızına sahip oldukları düşünülüyor.[18] Ayak parmakları ise alışılmadık bir şekle sahipti ve ayak başparmakları çok kısaydı.[19]

KaynakçaDüzenle

  1. ^ a b c d Sutikna, Thomas; Tocheri, Matthew; Morwood, Michael; Saptomo, E.; Jatmiko, -; Due, Rokus Awe; Wasisto, Sri; Westaway, Kira; Aubert, Maxime; Li, Bo; Zhao, J. (1 Ocak 2016). "Revised stratigraphy and chronology for Homo floresiensis at Liang Bua in Indonesia". Faculty of Science, Medicine and Health - Papers: part A: 366-369. doi:10.1038/nature17179. 
  2. ^ a b Zimmer, Carl (20 Haziran 2016). "Are Hobbits Real?". The New York Times (İngilizce). ISSN 0362-4331. Erişim tarihi: 4 Nisan 2021. 
  3. ^ http://journals.royalsociety.org/content/jl77276376781n87[ölü/kırık bağlantı]
  4. ^ "Arşivlenmiş kopya". 4 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Şubat 2016. 
  5. ^ "Hobbitlerin Köken Sorunu Nihayet Çözüldü". Arkeofili. 2 Mayıs 2017. 5 Mayıs 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Haziran 2021. 
  6. ^ Tocheri, M.W.; Orr, CM; Larson, SG; Sutikna, T; Jatmiko; Saptomo, EW; Due, RA; Djubiantono, T ve diğerleri. (21 Eylül 2007). ""The Primitive Wrist of Homo floresiensis and Its Implications for Hominin Evolution"" (PDF). Science. doi:10.1126/science.1147143. Erişim tarihi: 13 Haziran 2021. 
  7. ^ Berger, Lee R.; Churchill, Steven E.; De Klerk, Bonita; Quinn, Rhonda L. (12 Mart 2008). "Small-Bodied Humans from Palau, Micronesia". PLoS ONE. 3 (3). doi:10.1371/journal.pone.0001780. ISSN 1932-6203. PMC 2268239 $2. PMID 18347737. 
  8. ^ Argue, Debbie; et al. (July 2009). "Homo floresiensis: A cladistic analysis". Journal of Human Evolution. Online Only as of Aug 4, 09. (5): 623–639
  9. ^ Dembo, Mana; Matzke, Nicholas J.; Mooers, Arne Ø.; Collard, Mark (7 Ağustos 2015). "Bayesian analysis of a morphological supermatrix sheds light on controversial fossil hominin relationships". Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences. 282 (1812). doi:10.1098/rspb.2015.0943. ISSN 0962-8452. PMC 4528516 $2. PMID 26202999. 
  10. ^ Callaway, Ewen (1 Haziran 2016). "'Hobbit' relatives found after ten-year hunt". Nature (İngilizce). 534 (7606): 164-165. doi:10.1038/534164a. ISSN 1476-4687. 
  11. ^ Brumm, A.; van den Bergh, G. D.; Storey, M.; Kurniawan, I.; Alloway, B. V.; Setiawan, R.; Setiyabudi, E.; Grün, R.; Moore, M. W.; Yurnaldi, D.; Puspaningrum, M. R.; Wibowo, U. P.; Insani, H.; Sutisna, I.; Westgate, J. A.; Pearce, N. J. G.; Duval, M.; Meijer, H. J. M.; Aziz, F.; Sutikna, T.; van der Kaars, S.; Flude, S.; Morwood, M. J. (8 Haziran 2016). ""Age and context of the oldest known hominin fossils from Flores"" (PDF). Nature. s. 249-253. Erişim tarihi: 12 Haziran 2021. 
  12. ^ Argue, Debbie; Groves, Colin P.; Lee, Michael S.Y.; Jungers, William L. (Haziran 2017). "The affinities of Homo floresiensis based on phylogenetic analyses of cranial, dental, and postcranial characters". Journal of Human Evolution. 107: 107-133. doi:10.1016/j.jhevol.2017.02.006. ISSN 0047-2484. 
  13. ^ Morwood, M. J.; Brown, P.; Jatmiko; Sutikna, T.; Wahyu Saptomo, E.; Westaway, K. E.; Awe Due, Rokus; Roberts, R. G.; Maeda, T.; Wasisto, S.; Djubiantono, T. (Kasım 2005). "Further evidence for small-bodied hominins from the Late Pleistocene of Flores, Indonesia". Nature. 437 (7061): 1012-1017. doi:10.1038/nature04022. ISSN 0028-0836. 
  14. ^ a b Morwood, M. J.; Soejono, R. P.; Roberts, R. G.; Sutikna, T.; Turney, C. S. M.; Westaway, K. E.; Rink, W. J.; Zhao, J.- x.; van den Bergh, G. D.; Due, Rokus Awe; Hobbs, D. R. (Ekim 2004). "Archaeology and age of a new hominin from Flores in eastern Indonesia". Nature. 431 (7012): 1087-1091. doi:10.1038/nature02956. ISSN 0028-0836. 
  15. ^ a b Morwood, M. J.; Brown, P.; Jatmiko; Sutikna, T.; Wahyu Saptomo, E.; Westaway, K. E.; Awe Due, Rokus; Roberts, R. G.; Maeda, T.; Wasisto, S.; Djubiantono, T. (Ekim 2005). "Further evidence for small-bodied hominins from the Late Pleistocene of Flores, Indonesia". Nature. 437 (7061): 1012-1017. doi:10.1038/nature04022. ISSN 0028-0836. 
  16. ^ Falk, D. (8 Nisan 2005). "The Brain of LB1, Homo floresiensis". Science. 308 (5719): 242-245. doi:10.1126/science.1109727. ISSN 0036-8075. 
  17. ^ Brown, P.; Sutikna, T.; Morwood, M. J.; Soejono, R. P.; Jatmiko; Wayhu Saptomo, E.; Awe Due, Rokus (Ekim 2004). "A new small-bodied hominin from the Late Pleistocene of Flores, Indonesia". Nature (İngilizce). 431 (7012): 1055-1061. doi:10.1038/nature02999. ISSN 1476-4687. 
  18. ^ Blaszczyk, Maria B.; Vaughan, Christopher L. (2007). "Re-interpreting the evidence for bipedality in Homo floresiensis". South African Journal of Science. 103 (103): 103.
  19. ^ Callaway, Ewen. "Flores 'hobbit' walked more like a clown than Frodo". New Scientist (İngilizce). 6 Ekim 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Haziran 2021. 

Dış bağlantılarDüzenle

Vikitür'de konuyla ilgili taksonomik bilgiler bulunur:
  • Hawks, John. Blog of a professor of anthropology who closely follows this topic.