Eski Dünya maymunları

Eski Dünya'ya özgü maymunlar, insansılar ve insanları içeren parvo takım

Eski Dünya maymunları veya Aşağı burunlu maymunlar (Catarrhini), simiyenlerin bir parvo takımı. Bu grup Avrasya ve Afrika'nın tüm maymun (insan ve insansılar dahil) türlerini kapsar ve kuyruklu eski dünya maymunları (Cercopithecoidea) ve insansılar (Hominoidea) olarak iki üst familyaya ayrılır.

Eski Dünya maymunları
Yaşadığı dönem aralığı: 30-0 Ma
Arikeean-Günümüz[1][2] 
Tierpark 08 05 51a.jpg
Beyaz elli gibon (Hylobates lar)
Bilimsel sınıflandırma Bu sınıflandırmayı düzenle
Âlem: Animalia
Şube: Chordata
Sınıf: Mammalia
Takım: Primates
Alt takım: Haplorhini
İnfra takım: Simiiformes
Parvo takım: Catarrhini
E. Geoffroy,1812
Sınıflandırma
Metne bakınız.

ÖzellikleriDüzenle

Eski Dünya maymunları genel olarak yeni dünya maymunlarından büyüktür. En küçükleri 0,8 - 1,3 kiloya ulaşırken, en büyükleri (goril) 200 kiloya kadar varabilir. Burunlarında, kulaklarında (kemikleşmiş duyma kanalı) ve dişlerinde ortak özellikleri bulunur. Ayrıca popo kısmında oturma kasları bulunur ve başparmak da tutunmak için kullanılabilir. Bu grupta farklı uzunlukta kuyrukları olan türler vardır, ancak kuyruk tutunmak için kullanılamaz. Parmaklarda yassı tırnaklar bulunur.

Yayılım ve yaşam şekliDüzenle

Dünyanın her yanına yayılmış olan insanın haricinde eski dünya maymunları Afrika'nın (Madagaskar hariç) ve Asya'nın tropik ve subtropik iklimlerde yaşar. Asya'da özellikle güneyde ve güneydoğuda rastlanılırlar. Asya'daki yayılımları Japonya'ya ve Timor'a kadar uzanır. Avrupa'da yaşayan tek temsilcileri berberi şebeğidir. Ormanları ve diğer ağaçlı alanları tercih ederler. Yaşam alanı açısından yeni dünya maymunlarından daha uyumsaldırlar, ve yerde yaşayan türlerde vardır.

Bütün eski dünya maymunları gündüz faaldir. İyi gelişmiş sosyal davranışlara sahibtirler ve çift olarak ya da grub içinde yaşarlar. Çoğunlukla bitkisel beslenirler, ama hepsi farklı ölçüde hepçildir.

SınıflandırmaDüzenle

Amerika'da yaşayan, ve ortak özellikleri ayrık duran burun delikleri olan Yeni Dünya maymunları, Eski Dünya maymunlarının kardeş taksonudur.

Yaşayan Eski Dünya maymunları iki üst familyaya ayrılır:

Fosil gruplar:

Dış bağlantılarDüzenle

KaynakçaDüzenle

  1. ^ Seiffert, Erik R. (28 Mart 2006). "Revised age estimates for the later Paleogene mammal faunas of Egypt and Oman". Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America. 103 (13): 5000-5005. doi:10.1073/pnas.0600689103. ISSN 0027-8424. PMC 1458784 $2. PMID 16549773. 
  2. ^ "Catarrhini". paleobiodb.org. 12 Haziran 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Ağustos 2021. 

KitaplarDüzenle

  • Thomas Geissmann: Vergleichende Primatologie. Springer-Verlag 2003, ISBN 3-540-43645-6 (Almanca)