Candaroğulları Beyliği

1291-1461 yıllarında Karadeniz bölgesinde hüküm sürmüş Beylik.
(Candaroğulları Beyi sayfasından yönlendirildi)

Candaroğulları Beyliği, Anadolu Selçuklu Devleti'nin yıkılışından sonra Kastamonu ve çevresinde kurulan bir Türkmen beyliğidir.

Candaroğulları (İsfendiyaroğulları) Beyliği
1291-1461
bayrağı
Bayrak
Beyliğin en geniş sınırları
Beyliğin en geniş sınırları
Başkent Eflani (1291-1309)
Kastamonu (1309-1398)
Sinop (1398-1461)
Yaygın diller Türkçe
Bey  
• 1291
Şemsettin Yaman Candar
• 1461
Kızıl Ahmed Bey
Tarihçe  
• Kuruluşu
1291
• Dağılışı
1461
Öncüller
Ardıllar
Anadolu Selçuklu Devleti
Osmanlı İmparatorluğu
Candaroğulları ailesi

Denizci özellikleri, Sinop'ta kurdukları tersanenin Osmanlı Devleti'ne katılması ve geliştirilmesi, Osmanlı Donanması'na güç kattı. Kastamonu'nun Küre ilçesindeki bakır ocakları, Beylik daha Osmanlı Devleti'ne ilhak olmadan önce, Osmanlı Devleti'nin top üretimi için kullanılmıştır.

TarihDüzenle

Beylik, İlhanlı hükümdarı Alaeddin Keyhatu tarafından Eflani'nin Şemseddin Yaman Candar'a ikta verilmesi sonucu 1291 yılında kurulmuştur.

Yaman Candar'dan sonra tahta geçen Süleyman Paşa, Kastamonu ve Sinop'u fethederek beyliğin sınırlarını genişletmiştir.

Yıldırım Bayezid, Anadolu'daki birliği sağlama yolundaki çalışmaları sırasında Candaroğulları topraklarına sahip olmuş, fakat Sinop'ta Candaroğulları Beyliğini devam ettirmiştir.

İsfendiyar Bey Ankara Savaşı'ndan (1402) sonra Timur'un hakimiyetini tanıdı. Bunun karşılığında da eski Candaroğulları toprakları kendisine verildi, böylece Kastamonu'ya yeniden hakim oldu.

İsmail Bey tahta geçtiğinde Kızıl Ahmed Beyin isyan etmesi sonucu beylik sona doğru sürüklendi. Nihayet 1461 yılında II. Mehmed'in Trabzon seferi öncesinde Candaroğulları, Osmanlı İmparatorluğu topraklarına tamamen katıldı.

15. Yüzyılın ortalarında Sinop, Candaroğullarının ve Karadeniz'in en müstahkem kalelerinden biri olup, bir rivayete göre 400 topu vardı; kalede 10.000 muhafız ve 2.000 topçu bulunuyordu; limanında Candaroğullarına ait 900 tonluk bir gemi vardı ki bu gemi, Osmanlılar henüz bu büyüklükte gemi yoktu ve İsmâil Bey'e ait olan bu gemi Osmanlı denizciliğinde benzeri yapılmak üzere bir örnek olmuştu.[1]

Beyliğin Kastamonu-Sinop kolunun sona ermesinin haricinde, Çankırı'nın Çelebi Mehmed tarafından 1417[2] yılında kendisine tahsis edilmesiyle burada bey olan İsfendiyar Beyin oğlu Kasım, ölümüne kadar (1464) berat yazdıran ve tuğra çektiren bir Bey olarak varlığını sürdürdü.[3]

Candaroğulları HükümdarlarıDüzenle

Sıra No Bey Hüküm Süresi Notlar
1 Şemseddin Yaman Candar (Şemseddin veya Temür) 1291(?)-? İlk hükümdar. 1291-1292 yılları arasında tahta geçti.
2 (Şücâeddin) I. Süleyman Paşa 1309(?) - 1340(?)[4] İbn Battuta, Süleyman Paşa döneminde beyliği gezmiştir. Toprakları Kastamonu, Sinop ve Safranbolu'ya kadar genişletmiştir. Bu dönemde beylik, İlhanlı etkisi altıdan henüz çıkmamıştı.
3 (Gıyâseddin) I. İbrahim Bey 1340(?)-?[5] 1339, 1340 veya 1341 yıllarından birinde tahta geçtiği sanılıyor. Babasına isyan ederek tahta geçti.[6]
4(?) Yakup Bey ?-? Bey olup olmadığı, olduysa ne kadar hüküm sürdüğü belli değildir.[7]
5 Emir Adil Bey 1346(?)-1361(?) Ceneviz ve Venedik kolonilerine ilk defa bu dönemde rastlanmaktadır.[8]
6 (Celâleddin) Kötürüm Bâyezid 1361-1385 Tahta geçmesini istediği oğlu olan İskender, diğer oğlu Süleyman tarafından öldürülünce buna karşılık Süleyman'ın biri kız biri erkek olmak üzere iki çocuğunu öldürmüştür.[9]
7 II. Süleyman Paşa 1385-1392 Kardeşi İskender'i öldürmesiyle Murat Hüdavendigar himayesinde tahta geçip, I. Kosova Muharebesi'nde Osmanlı'ya asker göndererek yardımda bulundu.[10]
8 İsfendiyar Bey 1385-1440 Osmanlı ve Timur ile olan münasebetleri ile hatırda kalır. Bunlara ithafen Candaroğulları ismi yerine İsfendiyaroğulları ismi de kullanılmıştır.[11]
9 (Tâceddin) II. İbrahim Bey 1440-1443 3 yıllık hüküm süresince önemli bir olay yaşanmamıştır.
10 (Kemâleddin) İsmâil Bey 1443-1461 Hüküm sürdüğü dönemlerde Candaroğulları Beyliği, bir ilim merkezi haline gelmişti. Kendisin de Hulviyyat-ı Şahi adlı bir Fıkıh eseri vardır.[2]
11 Kızıl Ahmed Bey 1461-1461 11. ve son beydir. Kardeşi ölünce Osmanlı himayesinde, Beylik Osmanlı'ya katılmadan birkaç ay önce tahta geçti.[12][13]
Beyliğin Çankırı Kolu
Kasım Bey 1417[14]-1464[3] İsfendiyar Beyin oğlu Kasım Bey, Mehmed Çelebi'den aldığı topraklarda tuğra çekip berat verebilen bir Bey olarak 1464 yılına kadar hüküm sürmüştür.

KaynakçaDüzenle

ÖzelDüzenle

  1. ^ Uzunçarşılı, İsmail Hakkı (1947). a.g.e, II (1988 bas.), syf. 50.
  2. ^ a b Uzunçarşılı, İsmail Hakkı (1947). a.g.e, I (1988 bas.), syf. 88.
  3. ^ a b "Tarihi bir yanlış daha düzeltildi". Sabah. 17 Kasım 2011. Erişim tarihi: 28 Mayıs 2020
  4. ^ Yücel, Yaşar (1980). a.g.e, syf. 57.
  5. ^ Yücel, Yaşar (1980). a.g.e, syf. 66.
  6. ^ Uzunçarşılı, İsmail Hakkı (1937). a.g.e, (2019 bas.), syf. 124.
  7. ^ Yücel, Yaşar (1980). a.g.e, syf. 67.
  8. ^ Yücel, Yaşar (1980). a.g.e, syf. 68.
  9. ^ Uzunçarşılı, İsmail Hakkı (1937). a.g.e, (2019 bas.), syf. 126.
  10. ^ Uzunçarşılı, İsmail Hakkı (1947). a.g.e, I (1988 bas.), syf. 84.
  11. ^ Yaman, Talat Mümtaz (1935). a.g.e, syf. 95.
  12. ^ Yeni Rehber Ansiklopedisi 4, Türkiye Gazetesi, 1993. s. 275 (Türkçe)
  13. ^ Yücel, Yaşar (1980). a.g.e, syf. 117.
  14. ^ Uzunçarşılı, İsmail Hakkı (1937). a.g.e, (2019 bas.), syf. 131.

GenelDüzenle

  • Uzunçarşılı, İsmail Hakkı (1947). Büyük Osmanlı Tarihi: İstanbul'un Fethinden Kanuni Sultan Süleyman'ın Ölümüne Kadar. II (1988 bas.). Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları. ISBN 9756945117.