İstanköy

İstanköy veya Kos[1] (Yunanca: Κως, Kos) Bodrum Yarımadası'nın karşısında, Anadolu'dan 8 mil uzakta yer alan bir Ege adasıdır. Yunanistan'ın 12 Adalar Vilayeti'ne bağlıdır. 2019 verilerine göre nüfusu 60.500'dür. Adada turizm oldukça gelişmiştir. Antik kalıntılar bulunmaktadır. İstanköy şehrinde yer alan ve hekim Hipokrat ile ilişkilendirilen bir ağaç (Hipokrat Ağacı) meşhurdur. Adada yaşayan halkın bir bölümü Yunanistan vatandaşı Türk ve Müslümanlardan oluşur. Sayıları 3.000 ila 4.000 arası olduğu tahmin edilen Türk kökenli nüfus ağırlıklı olarak Platani köyünde ve Kos şehir merkezinde yaşar.

İstanköy Adası
Kos
2010 Dimos Ko.svg
Coğrafya
Bölge Güney Ege
Koordinatlar 36°51′K 27°14′D / 36.850°K 27.233°D / 36.850; 27.233
Takımadası Oniki ada
Denizi Ege Denizi
İklim Akdeniz iklimi
Sahil şeridi 112 km
Zirve  Dikaio Dağı (843 m)
Siyasi
Adadaki ülke(ler)
Yerleşim yerleri
Demografi
Nüfus 60.500
Etnik grup(lar) Yunanlar, Türkler

Oniki Ada grubuna bağlı olarak Ege Denizi'nde Karya sahiline yakın bir durumdadır. İstanköy adası ayrıca, Meropis ve Nymphsea olarak da bilinir.

Diodrus Siculus (xv, 76) ve Strabo (xiv, 657) onu iyi takviye edilmiş liman olarak tanımlarlar.

Büyük İskender ve Mısırlı Ptolemies'in idaresi altında iken (MS 336'dan beri) kasaba Ege'deki büyük merkezlerin birinde gelişti. Josepheus ("Ant."xiv, 7,2) Strabo'dan aktarım yoluyla sonucu şöyle der, Mithridates, Kraliçe Cleopatra tarafından oraya depo edilmiş altınları gidip-getirmesi için yollanır. Herod'un bir yıllık maaşı atletik oyunlarda ödül kazananın kari için sağlamak zorunda olduğu söylenir. (Josephus,"B.J",i,21,11) ve oraya oğlu Herod için bir heykel dikildi ("C.I.G", 2502).

TarihDüzenle

 
Kos kasabasında Agora yıkıntıları

Adaya ilk olarak Karyalılar yerleşir. Dorlar MÖ 11 yüzyılda istila ederler ve adayı Delian League (Yunan Şehir Devletleri) ye bağlarlar.

Adayı Persler iki defa istila ederlerse de başarışı olamazlar ve kovulurlar. Pers savaşları nın Yunan kültürüne ve dolaylı olarak dünya siyasi yaşamına yegane katkısı , oligarşik siyasi yapılanmanın yıkılması ve demokrasinin tartışılmaya başlaması şeklinde olur. Nitekim Ada'daki dneminde var olan zorba hükümdarlar yıkılır ve demokrasi tartışılmaya başlanır. Ada, Rodos ayaklanmasından sonra güney doğu Ege'de önemli bir Atinalı istasyonu olarak hizmet vermiştir (411-407).

MÖ 336'da Demokrasi tesis edilir. Sosyal savaş (358-355) süresince yardımları nedeni ile zayıflayan Atina kuvvetleri onu birkaç yıllığına Karya satrapı Mausolus'a bırakırlar. MÖ 366'da Kos kasabası inşa edilir. Kısa bir zaman sonra Roma ve Bizans İmparatorluğu'nun bir parçası olur. Hellenistik çağda Kos Zenith in refahını elde eder. Onun başarısı Mısır kralları tarafından takdir edilir ve ada Mısırlılar tarafından bir dış askeri merkez olarak deniz kuvvetlerinin Ege'yi gözlemesi için kullanırlar. Ada ilerleyen dönemde Ptolemaios Hanedanlığı'nda prenslerin eğitimi için gözde dinlenme yeri haline gelir. Adanın en bilinen sakinleri, hekim Hipokrat, ressam Apelles, şair Philates ve Theocritus'dur.

Korsanların fırsatçı akınları ve şiddetli depremler hariç, ada barışın bozulmasına nadiren tanık olur. Büyük komşusunun öncülüğünü takiben Rodos ve Kos genellikle Romalılara karşı dostça davranış gösterir. MS 53'te özgür şehir yapılır. Ada daha sonra Venedik Cumhuriyeti'nce zapt edilir ve onlar adayı Aziz John Şövalyeleri'ne satarlar (1315). İki yüzyıl sonra şövalyeler Türk istilası ile yüzleşirler ve adayı Osmanlılara bırakırlar (1525).

Osmanlı İmparatorluğu adayı 1912'de İtalyanlara transfer edilene kadar 400 yıl yönetir. II. Dünya Savaşı'nda ada 1945 yılına kadar Almanların elinde kalır. Savaş sonunda Birleşik Krallık'ın korumasında iken 1947 yılında Yunanistan'a devredilir.

CoğrafyaDüzenle

 
Bölge haritası

Ada, Antik Çağ zamanında deprem ve çökme sonrası ayrılmış bulunan dağ zincirinin bir parçasıdır. Bu dağlar Kalymnos ve Kappari'yi içine alır ki onlar 70 metre su altı yarığıyla ayrılır. Kos'da coğrafi şekillenmeyle ilgili olan geniş farklı kayalar vardır. Bunlar içinde önemlisi Kuaterner tabakasıdır. At, suaygırı ve fil gibi memeli fosil kalıntıları bulunmuştur. Adada bulunmuş bir fosil fil dişi Atina Üniversitesi Paleontoloji müzesinde sergilenmektedir.

İstanköy adasının sahilleri Karpat Denizi suları ile yıkanır. Sahili 112 km uzunluğundadır.

KültürDüzenle

 
Kos limanı

Ada bir turist ve kültür merkezidir. Beyaz badanalı binalar pek çok hotel, restaurant ve az sayıda gece kulüplerini içerir. Bar Sokakları meşhurdur. Kasaba liman girişinde 1315 yılında Rodos'un Hospitalier şövalyeleri tarafından yapılan 14. yüzyıl hisarına sahiptir.

Antik Çağ hekimi Hippocrates'in İstanköy'de doğduğu düşünülür. Hippocrates'in ağacı kasabanın merkezindedir. Bir düşünce tapınağı, şimdi yaşlı ağacın dalları, yapı iskelesi kerestesi ile desteklenir. Küçük şehir ayrıca Ululararası Enstitüsü ne yuvadır. Hipokrat müzesi ona adanır. Enstitünün yanı Asklepieion harabeleridir. Orada Herodicus (MÖ 5 yüzyıl Trakyalı hekimdir, doğum yeri Slymbria Silivri Hippocrates'in öğrencisi olduğu düşünülmektedir.) Hippocrates hekimliğini düşünüyordu.

İstanköy'ün ana köyleri: Kardemena, Kefalos, Tigaki, Antimachia, Mastihar, Marmari ve Pyli dir.

Daha küçükleri: Zia, Zipari, Lagoudi ve Asfendiou dur.

Kardemena genç İngiliz tatilcileri için şimdi popüler bir dinlenme yeridir ve çok sayıda gece kulübüne sahiptir.

DemografiDüzenle

 
İstanköy'de Osmanlılar devrinden kalma bir cami

DinDüzenle

En yaygın din Rum Ortodoksluğu'dur. Adadaki en büyük dini azınlık ise Türk kökenli olan Müslümanlardır. İstanköy'de ayrıca çok sayıda cami ve bir Latin Katolik Kilisesi de vardır. Kos merkezindeki Defterdar Cami ve Platani köyündeki her zaman açılmaktadır

II. Dünya Savaşı'nda Naziler tarafından ortadan kaldırılan sinagog, İstanköy'deki Yahudi Cemaati tarafından uzun süredir kullanılamamaktadır. Ancak yakın zamanda restore edilmiş ve İbrahimî dinin sembolü olarak dokunulmamış bir şekilde varlığını sürdürmektedir. Sinagog İstanköy Belediyesi tarafından çeşitli kültürel faaliyetlerde kullanılmaktadır.

EkonomiDüzenle

Kos'taki ana endüstri turizmdir. Tarım ada halkının pek çoğunun birincil işidir. Buğday ve mısırın yanı sıra ana ekin üzüm, incir, zeytin, badem, domates dir.

KaynakçaDüzenle

Dış bağlantılarDüzenle

  1. ^ "Yunanistan'dan skandal uygulama! Kos'ta 2 gün gözaltında kaldı". Sabah. 7 Kasım 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Şubat 2021.