İncir

İncir, dut familyası'ndaki küçük ağaç türleri olan Ficus caricanın yenilebilir meyvesidir. İncir, Akdeniz ve batı Asya'ya kadar yerlisi ağacı olup eski zamanlardan beri yetiştirilir. Şimdi hem meyvesi hem de süs bitkisi olarak dünya çapında yaygın olarak yetiştirilir.[2][3] Ficus carica 800'den fazla tropikal ve subtropikal bitki içeren Ficus cinsinin tip türüdür.

İncir
Ficus carica L, 1771.jpg
1771 yılında çizilmiş ağaç yaprakları ve meyve[1]
Feigen incir fig.jpg
Korunma durumu

Asgari endişe altında (IUCN 3.1)
Bilimsel sınıflandırma Bu sınıflandırmayı düzenle
Âlem: Plantae
Klad: Tracheophyta
Klad: Angiosperms
Klad: Eudicots
Klad: Rosids
Takım: Rosales
Familya: Moraceae
Oymak: Ficeae
Cins: Ficus
Tür: F. carica
İkili adlandırma
Ficus carica
Sinonimler
  • Caprificus insectifera Gasp.
  • Caprificus leucocarpa Gasp.
  • Caprificus oblongata Gasp.
  • Caprificus pedunculata (Miq.) Gasp.
  • Caprificus rugosa (Miq.) Gasp.
  • Caprificus sphaerocarpa Gasp.
  • Ficus albescens Miq.
  • Ficus burdigalensis Poit. & Turpin
  • Ficus caprificus Risso
  • Ficus colchica Grossh.
  • Ficus colombra Gasp.
  • Ficus communis Lam.
  • Ficus deliciosa Gasp.
  • Ficus dottata Gasp.
  • Ficus globosa Miq. 1848 not Blume 1825
  • Ficus hypoleuca Gasp.
  • Ficus hyrcana Grossh.
  • Ficus kopetdagensis Pachom.
  • Ficus latifolia Salisb.
  • Ficus leucocarpa Gasp.
  • Ficus macrocarpa Gasp.
  • Ficus neapolitana Miq.
  • Ficus pachycarpa Gasp.
  • Ficus pedunculata Miq.
  • Ficus polymorpha Gasp.
  • Ficus praecox Gasp.
  • Ficus regina Miq.
  • Ficus rugosa Miq.
  • Ficus silvestris Risso
  • Ficus rupestris (Hausskn. ex Boiss.) Azizian

İncir bitkisi, 7-10 metre (23-33 ft) boyuna kadar büyüyen, pürüzsüz beyaz kabuğu olan küçük yaprak döken bir ağaç veya büyük çalıdır.

Büyük yaprakları üç ila beş lobludur.

Meyvesi gözyaşı şeklinde (botanik olarak infructescence, bir tür çoklu meyvedir), 3-5 santimetre (1,2-2,0 in) uzunluğunda ve mora doğru olgunlaşabilen yeşil kabuğu ve çok sayıda gevrek tohum içeren kahverengi, tatlı ve yumuşak kırmızımsı eti vardır. Yeşil kısımların sütsü özü insan derisi için tahriş edici bir maddedir.

Kuzey Yarımküre'de taze incir mevsimi yaz sonundan sonbahar başlarına kadardır. Ilımlı mevsimsel donlara dayanırlar ve sıcak yaz karasal iklimlerde bile yetiştirilebilirler.

İncirler taze olarak yenebilir veya kurutulabilir veya reçel, rulo, bisküvi ve diğer tatlı türlerinde işlenebilir. Olgunlaşmış meyve taşınmadığı ve iyi muhafaza edilemediği için ticari üretimin çoğu kurutulmuş ve işlenmiş formlardadır. Çiğ incir, çok az protein, yağ ve mikro besin içeriği ile kabaca %80 su ve %20 karbonhidrat içerir. Orta derecede bir diyet lifi kaynağıdırlar.

2018 yılında dünya çiğ incir üretimi 1.14 milyon ton olarak gerçekleşti ve toplu olarak en büyük üreticiler Türkiye ve Kuzey Afrika ülkeleri (Mısır, Fas ve Cezayir) liderliğinde toplamın %64'ünü oluşturur.[4]

İncir, dutgiller (Moraceae) familyasına ait olan incir cinsinin içerdiği yaklaşık 800 tür içinde ticari önemli meyve veren tek bitkidir. Dişi ve erkek olarak ağaçları ikiye ayrılır, aynı ağaç üstünde hem dişi hem de erkek nitelikli organlar bulunmaz. Dişi ağaçların meyvesi büyük ve fazladır, erkek ağaçların ise ufak ve az meyvesi bulunmakla meyvesi dişilerininki gibi yenilebilir lezzette de değildir ancak tozlaşma için gereklidir. Genelde tozlaşma için pek çok dişi ağacın yakınına sadece bir tane erkek ağaç dikilir. İncir bitkisinin çiçeklerinde tozlaşma olayı mazı böcekleriyle gerçekleşir. Bu olaya "Kaprifikasyon" denir.

Meyvelerinin besin değeri yüksektir. Meyvelerin bileşimini %30-40 şeker, A,B,C vitaminleri oluşturmaktadır.

İncir başlıca dış satım ürünümüzdür. Ege bölgesinde tarımda ön planda yer alır. Türkiye'de en fazla Aydın yöresinde yetiştirilir.

ÜretimDüzenle

İncir üretimi – 2018
Ülke (ton)
  Türkiye
306,499
  Mısır
189,339
  Fas
128,380
  Cezayir
109,214
  İran
59,339
  İspanya
47,750
  Suriye
35,300
  ABD
28,874
  Tunus
25,696
  Arnavutluk
24,448
  Brezilya
23,674
Dünya
1,135,316
Kaynak: Birleşmiş Milletler FAOSTAT[4]

2018 yılında dünya çiğ incir üretimi 1,14 milyon ton olarak gerçekleşti. Dünya toplamının %27'si ile Türkiye ve Mısır, Fas ve Cezayir tarafından en büyük üreticiler toplamın %64'ünü oluşturur.[4]

Kuru İncir (pişirilmemiş) 100g için besin değeri
kJ 1041
protein 3.30 g
yağ 0.93 g
karbonhidrat 63.87 g
lif 9.8 g
şekerler 47.92 g
demir_mg 2.03 mg
calcium_mg 162 mg
Magnezyum_mg 68
Fosfor_mg 67 mg
potasyum_mg 680 mg
çinko_mg 0.55 mg
C vitamini_mg 1.2 mg
pantothenik_asit_mg 0.434 mg
B6 vitamini_mg 0.106 mg
folate_ug 9 ug
tiamin_mg 0.085 mg
riboflavin_mg 0.082 mg
niasin_mg 0.619 mg
Kaynak: ABD Tarım Bakanlığı (USDA) verileri

Dış bağlantılarDüzenle

KaynakçaDüzenle

  1. ^ 1771 illustration from Trew, C.J., Plantae selectae quarum imagines ad exemplaria naturalia Londini, in hortis curiosorum nutrit, vol. 8: t. 73 (1771), drawing by G.D. Ehret
  2. ^ The Fig: its History, Culture, and Curing, Gustavus A. Eisen, Washington, Govt. print. off., 1901
  3. ^ RHS A-Z encyclopedia of garden plants. United Kingdom: Dorling Kindersley. 2008. s. 1136. ISBN 978-1405332965. 
  4. ^ a b c "Raw fig production in 2018; Crops/World Regions/Production Quantity from picklists". UN Food and Agriculture Organization Corporate Statistical Database, FAOSTAT. 2019. 12 Kasım 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Haziran 2020.