Türk futbolunda lig sistemi

Türkiyedeki futbol liglerinin statüsü

Bu madde, Türkiye futbol liglerinin sistemini içermektedir.

TarihçeDüzenle

Millî Lig kurulmadan önce Türkiye'nin bazı illerinde (İstanbul, İzmir, Eskişehir, Adana, Trabzon, Bursa)[1] mahalli ligler kurulmuştu. Bu liglerden İstanbul Ligi ise yabancılar, özellikle de İngiliz askerler ve tüccarlar [2] tarafından kurulmuştur. Türkiye topraklarında yapılan ilk maç ise 1897 yılında İzmir'den İstanbul'a gelen İzmir Karması'yla İstanbul Karması arasında oynanmıştır.[1]

1905 yılından itibaren Türk futbol kulüplerinin kurulmasıyla birlikte Cuma Ligi, Pazar Ligi, İstanbul Şampiyonluğu Ligi gibi organizasyonlar oluşturulmuştur. Daha sonra, 1918 yılında Beşiktaş, Cuma Ligi'ni yetersiz bulması sebebiyle yeni bir lig kurulması fikrini ortaya atmış ve bu fikri destekleyen kulüpler ile birlikte İstanbul Türk İdman Birliği Ligi'ni kurmuştur.

1923 yılında Türkiye Futbol Federasyonu, Yusuf Ziya Öniş başkanlığında kurulmuştur. Yeni kurulan federasyon, 21 Mayıs 1923 tarihinde FIFA'ya, 1962 yılında UEFA'ya üye olmuştur.

Türkiye'de futbol, 1936-1950 yılları arasında İstanbul, Ankara, İzmir şehirlerinin takımlarının ağırlıkta olduğu Millî Küme adlı deplasmanlı bir ligde oynanmıştır.

Türkiye millî futbol takımının 1954 FIFA Dünya Kupası'na katılması ile birlikte Federasyon, profesyonel bir ligin kurulmasına karar vermiştir. Bu doğrultuda, 1956-57 ve 1957-58 sezonlarında Federasyon Kupası adında bir lig düzenlenmiştir. Bu iki sezonda şampiyonluk kupasını Beşiktaş kazanmıştır.

1959 yılında, şu andaki adı Süper Lig olan Millî Lig kurulmuştur. Düzenlenen ilk sezonda ligin şampiyonu Fenerbahçe olmuştur. Ligin ilk golünü İzmirsporlu Özcan Altuğ atmıştır. Yeni kurulan ligin ilk sezonunda gol kralı ise Galatasaraylı Metin Oktay olmuştur.

1962 yılında Federasyon, UEFA'ya üye olmuş ve bunun sonucunda UEFA Kupa Galipleri Kupası'na takım göndermeye hak kazanmıştır. Bu sebeple, aynı yıl Türkiye Kupası organize edilmeye başlamıştır. İlk kupayı Galatasaray kazanmıştır.

1963 yılında, şu andaki adı 1. Lig olan Türkiye 2. Futbol Ligi kurulmuştur. Bu ligin ilk kazananı Şekerspor olmuştur.

1967 yılında 3. Lig düzenlenmeye başlamıştır.

1989-90 sezonunda, 15 Ekim 1989 tarihinde Beşiktaş, Adana Demirspor'u 10-0 yenerek, Türkiye profesyonel futbol liglerindeki en farklı skora ulaşmıştır. Fenerbahçe, 1989-90 sezonunu 93 puanla kapatmış ve Süper Lig tarihinde bir rekor kırmıştır.

1991-92 sezonunda Beşiktaş, Türkiye 1. Futbol Ligi'ni namağlup şampiyon olarak bitirmiştir. Aynı sezonun son haftasında Fenerbahçe, Gaziantepspor'u 8-4 yenerek rekor kırmıştır.

Türkiye'de mevcut olan lig sistemine 2010 yılında geçilmiştir. 4 kademe şeklinde (Süper Lig, 1. Lig, 2. Lig, 3. Lig) profesyonel Lig oynanmaktadır. Profesyonel Liglerde 126 takım mücadele etmektedir. Amatörden Profesyonele geçiş için Bölgesel Amatör Ligler kurulmuştur. Burada da 12 grup halinde oynanan sezonda şampiyonlar play off oynayıp 3. Lige yükselmektedir. Amatör Ligler ise idari olarak her il bazında süper amatör, 1. Amatör ve 2. amatör şeklinde 3 kademede oynanmaktadır.

Lig tablosuDüzenle

Seviye

Ligler

1

Süper Lig
(Spor Toto Süper Lig)
19 kulüp (2023-24 sezonundan itibaren 18)

2

1. Lig
(Spor Toto 1. Lig)
19 kulüp (2023-24 sezonunda 19, 2024-25 sezonundan itibaren 18)

3

2. Lig Beyaz Grup
(TFF 2. Lig)
19 kulüp

2. Lig Kırmızı Grup
(TFF 2. Lig)
20 kulüp

4

Spor Toto 3. Lig 1. Grup
(TFF 3. Lig)
18 kulüp

Spor Toto 3. Lig 2. Grup
(TFF 3. Lig)
17 kulüp

Spor Toto 3. Lig 3. Grup
(TFF 3. Lig)
18 kulüp

5

Bölgesel Amatör Lig 1. Grup 14 kulüp (Batman, Bitlis, Diyarbakır, Hakkari, Mardin, Muş, Siirt, Şırnak, Van)
Bölgesel Amatör Lig 2. Grup 14 kulüp (Adıyaman, Bingöl, Elazığ, Kahramanmaraş, Malatya, Şanlıurfa, Tunceli)
Bölgesel Amatör Lig 3. Grup 14 kulüp (Ağrı, Ardahan, Artvin, Bayburt, Erzurum, Iğdır, Kars, Rize, Trabzon)
Bölgesel Amatör Lig 4. Grup 14 kulüp (Amasya, Erzincan, Giresun, Gümüşhane, Ordu, Samsun, Sivas, Tokat)
Bölgesel Amatör Lig 5. Grup 14 kulüp (Ankara, Bartın, Bolu, Çankırı, Düzce, Karabük, Kastamonu, Sinop, Zonguldak)
Bölgesel Amatör Lig 6. Grup 14 kulüp (Aksaray, Ankara, Çorum, Kayseri, Kırıkkale, Kırşehir, Nevşehir, Niğde, Yozgat)
Bölgesel Amatör Lig 7. Grup 14 kulüp (Adana, Gaziantep, Hatay, Kilis, Mersin, Osmaniye)
Bölgesel Amatör Lig 8. Grup 14 kulüp (Afyonkarahisar, Antalya, Burdur, Eskişehir, Isparta, Konya)
Bölgesel Amatör Lig 9. Grup 14 kulüp (Aydın, Denizli, İzmir, Muğla)
Bölgesel Amatör Lig 10. Grup 14 kulüp (İstanbul, İzmir, Manisa, Uşak)
Bölgesel Amatör Lig 11. Grup 14 kulüp (Bilecik, İstanbul, Sakarya, Tekirdağ)
Bölgesel Amatör Lig 12. Grup 14 kulüp (Balıkesir, Çanakkale, İstanbul, Kütahya)
Bölgesel Amatör Lig 13. Grup 14 kulüp (Bursa, Edirne, İstanbul, Kırklareli, Kocaeli)
Bölgesel Amatör Lig 14. Grup 14 kulüp (Bursa, İstanbul, Kocaeli, Yalova)
(Ligin tüm grupları birbirine paralel şekilde hareket etmektedirler.)

6

Süper Amatör Lig (Adana, Afyonkarahisar, Ankara, Antalya, Aydın, Balıkesir, Bursa, Çanakkale, Denizli, Diyarbakır, Düzce, Edirne, Eskişehir, Gaziantep, Giresun, Hatay, İstanbul, İzmir, Kayseri, Kırklareli, Kocaeli, Konya, Kütahya, Manisa, Mersin, Muğla, Rize, Sakarya, Samsun, Şanlıurfa, Tekirdağ, Yalova, Zonguldak)
1. Amatör Lig (Adıyaman, Ağrı, Aksaray, Amasya, Ardahan, Artvin, Bartın, Batman, Bayburt, Bilecik, Bingöl, Bitlis, Bolu, Burdur, Çankırı, Çorum, Elazığ, Erzincan, Erzurum, Gümüşhane, Hakkari, Iğdır, Isparta, Kahramanmaraş, Karabük, Karaman, Kars, Kastamonu, Kırıkkale, Kırşehir, Kilis, Malatya, Mardin, Muş, Nevşehir, Niğde, Ordu, Osmaniye, Siirt, Sinop, Sivas, Şırnak, Tokat, Trabzon, Tunceli, Uşak, Van, Yozgat)

7

1. Amatör Lig (Adana, Afyonkarahisar, Ankara, Antalya, Aydın, Balıkesir, Bursa, Denizli, Diyarbakır, Düzce, Edirne, Eskişehir, Gaziantep, Giresun, Hatay, İstanbul, Kayseri, Kırklareli, Kocaeli, Kütahya, Manisa, Mersin, Muğla, Sakarya, Şanlıurfa, Tekirdağ, Yalova, Zonguldak)
2. Amatör Lig (Batman, Mardin, Trabzon)

KaynakçaDüzenle

  1. ^ a b "Arşivlenmiş kopya". 6 Mayıs 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Mart 2012. 
  2. ^ "Arşivlenmiş kopya". 12 Eylül 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Mart 2012.