Prusya Ordusu

Prusya Kraliyet Ordusu (AlmancaKöniglich Preußische Armee), Prusya Krallığı'nın ordusu olarak hizmet etti. Brandenburg Prusya'nın bir Avrupa gücü olarak gelişmesinde önemli bir rol oynadı.

Prusya Kraliyet Ordusu
Königlich Preußische Armee
War Ensign of Prussia (1816).svg
Prusya savaş sancağı
Etkin 1701-1919
Ülke  Prusya
Bağlılık Hohenzollern Hanedanı
Sınıfı Ordu
Tipi Kara kuvvetleri, donanma
Büyüklük 70,000 - 700,000
Garnizon/Karargâh Potsdam
Savaşları İspanya Veraset Savaşı
Büyük Kuzey Savaşı
Avusturya Veraset Savaşı
Yedi Yıl Savaşı
Bavyera Veraset Savaşı
Fransız Devrim Savaşları
Napolyon Savaşları
Birinci Schleswig Savaşı
İkinci Schleswig Savaşı
Avusturya-Prusya Savaşı
Fransa-Prusya Savaşı
I. Dünya Savaşı
Komutanlar
Ünlü
komutanları
I. Friedrich Wilhelm
Büyük Friedrich
Friedrich Wilhelm von Seydlitz
Gerhard von Scharnhorst
Gebhard Leberecht von Blücher
Ludwig Yorck von Wartenburg
Carl von Clausewitz
Helmuth von Moltke
Albrecht von Roon
Friedrich Karl
Paul von Hindenburg
Erich Ludendorff
Erich von Falkenhayn
Mollwitz Muharebesi sırasında Prusya Ordusu

Prusya ordusunun kökeni, 1618-1648'deki Otuz Yıl Savaşı sırasında Brandenburg'un kuvvetlerinin özünü oluşturan paralı askerlere dayanmaktaydı. Elektör Frederick Wilhelm bunu daimi bir ordu hâline getirdi ve Prusya Kralı I. Friedrich Wilhelm ise ordunun büyüklüğünü önemli ölçüde artırdı ve öğretilerini geliştirdi. Kral Büyük Friedrich önderliğindeki Prusya birliklerinin disiplini 18. yüzyıl Silezya Savaşları'nda zafere götürdü ve Prusya Krallığı'nın itibarını büyük ölçüde arttırdı.

Ordu, Napolyon Savaşları'nın başlangıcında diğer ülkelerden geri kalmıştı ve Dördüncü Koalisyon Savaşı'nda Fransa'ya yenildi. Bununla birlikte Gerhard von Scharnhorst'un önderliğindeki reformcular Altıncı Koalisyon Savaşı sırasında Napolyon Bonapart'ın yenilgisine büyük katkıda bulunan Prusya ordusunu modernleştirmeye başladılar. Ancak muhafazakârlar reformların bir bölümünü durdurdu ve Prusya Ordusu daha sonra muhafazakâr Prusya hükûmetinin bir kalesi hâline geldi.

19. yüzyılda Prusya Ordusu Danimarka, Avusturya ve Fransa'ya karşı başarılı bir şekilde savaştı ve Almanya'yı birleştirmeyi ve 1871'de Alman İmparatorluğu'nu kurmasını sağladı. Prusya Ordusu Alman İmparatorluk Ordusu'nun çekirdeğini oluşturdu. I. Dünya Savaşı'ndan sonra lağvedilerek Reichswehr'e katıldı.

Büyük ElektörDüzenle

Ordunun oluşturuluşuDüzenle

Prusya ordusu Brandenburglu Elektör Friedrich Wilhelm (1640-1688) saltanatı sırasında oluşturulmuş birleşik silahlı kuvvetlerin büyümesiyle ortaya çıktı. Hohenzollern hanedanının Brandenburg Prusya'sı Brandenburg'un harap olduğu Otuz Yıl Savaşı sırasında esasen landsknecht denilen paralı askerlere dayanmaktaydı. Ülke, İsveç ve İmparatorluk kuvvetlerinin istilası altındaydı. 1644'ün baharında Friedrich Wilhelm, devletini daha iyi savunabilmek için zorunlu askerlik sistemiyle daimi bir ordu yaratmaya başladı.

1643-44'ten itibaren gelişmekte olan ordu, Friedrich William'ın muhafızı olan 500 silahşor de dahil olmak üzere 5500 birlik ihtiva ediyordu.[1] Elektörün sırdaşı Johann von Norprath, Cleves Düklüğü'nde bir miktar kuvvet topladı ve 1646'da Renanya'da 3000 Flemenk ve Alman askerlerden oluşan bir ordu örgütledi. Brandenburg'da ve Prusya Düklüğü'nde garnizonlar da yavaşça arttırılmıştı.[2] Friedrich Wilhelm, Habsburg Avrusturyası'nın geleneksel düşmanı Fransa'dan yardım istedi ve Fransızlardan sübvansiyon almaya başladı. Reformlarını Fransız Kralı 14. Louis'in Savaş Bakanı Louvois'kilerin üzerine temellendirdi.[3] Ordusunun genişlemesi, Friedrich Wilhelm'in 1648'de Vestfalya Antlaşması'nda, Brandenburg'un savaştaki göreceli başarı yoksunluğuna rağmen, önemli toprak kazanımlarında bulunmasını sağladı.

İl mülkleri barış zamanında ordunun büyüklüğünde bir azalma arzuluyorlardı ancak elektör siyasi imtiyazlar vererek gerektiğinde ekonomik yollara başvurarak bu taleplerden kaçındı.[4] 1653'teki, Friedrich Wilhelm ve Brandenburg mülkeri arasındaki Brandenburg Molası'nda soylular ayrıcalıklarının tanınması karşılığında hükümdara 530.000 thaler sağladı. Junkerler böylelikle köylülük pahasına siyasi güçlerini pekiştirdiler.[5] Elektör ve ordusu yeteri kadar güçlendiğinde Friedrich Wilhelm; Cleves, Mark ve Prusya'daki mülkleri bastırmayı başardı.[6]

Friedrich Wilhelm, paralı askerlerin yaygın olduğu bir dönemde askerlerini profesyonelleştirmeye çalıştı. Bireysel olarak alaylar oluşturmaya ve albaylar atamaya ek olarak elektör, işlenen suçlara -yağma için asarak idam edilme, askerlikten firar için sıra dayağı gibi- ağır cezalar vermeye başladı. Sivillere şiddet uygulayan subaylar bir yıllığına görevden alınırdı.[7] Soylular için bir harp kurumu geliştirdi, her ne kadar üst tabaka kısa vadede fikre karşı olsa da soyluların subay kadrosuyla birleşmesi onları uzun vadede Hohenzollern monarşisinin müttefiği haline getirdi.[8] Brandenburg Prusya'nın feldmareşalleri arasında Derfflinger, John George II, Spaen ve Sparr vardı. Elektörün birlikleri geleneksel olarak bağlantısız taşra güçleri şeklinde örgütlenmişti. 1655 yılında, Friedrich Wilhelm çeşitli müfrezeleri Sparr'ın genel komutası altına alarak birleştirmeye başladı. Generalkriegskommissar Platen'in levazım şefi olarak atanmasıyla da birleşme arttı. Bu tedbirler, Otuz Yıl Savaşları sırasında göze çarpan paralı albayların otoritesini azalttı.[9]

Büyük Elektör'ün SeferleriDüzenle

Brandenburg Prusya'nın yeni ordusu, Kuzey Savaşları sırasında, 1656 Varşova Muharebesi'yle birlikte zorlu bir sınavdan geçti. Gözlemciler, Brandenburg birliklerinin disiplininden ve müttefiklerinden İsveç ordusundan daha insancıl olduğu düşünülen sivillere muamelelerinden etkilendiler.[10] Hohenzollern'in başarısı, Brandenburg-Prusya'nın Polonya-Litvanya Topluluğu ile ittifak kurduğu 1657 Wehlau Antlaşması'nda Friedrich Wilhelm'in Prusya Dükalığı üzerinde egemenlik kazanmasını sağladı. İsveç güçlerini bölgeden atmasına rağmen güç dengesi yeniden sağlanmış olduğu için seçmen, 1660 Oliva Antlaşması'nda Vorpommern'i elde edemedi.

1670'lerin başlarında, Friedrich Wilhelm, İmparatorluk'un Alsace'i geri alma ve Fransa Kralı XIV.Louis'in genişlemesine karşı koyma girişimlerini destekledi. İsveç birlikleri, Elektörün birliklerinin çoğunluğu Franconia'nın kış karagahındayken İsveç birklikleri 1674'te Brandenburg'u işgal etti. 1675'te Friedrich Wilhelm'in birlikleri kuzeye doğru yürüdü ve Wrangel'in birliklerini kuşattı. Elektör en büyük zaferini Fehrbellin Savaşı'nda elde etti; küçük bir savaş olmasına rağmen Brandenburg-Prusya Ordusu'na şöhret getirdi ve Friedrich Wilhelm'e "Büyük Elektör" lakabını verdi. İsveç 1678'in sonlarında Prusya'yı işgal ettikten sonra, Friedrich Wilhelm'ın kuvvetleri 1678-79'daki "Büyük Kızak Sürüşü" sırasında İsveçli işgalcileri sınır dışı etti; Thomas Carlyle kış mevsiminde İsveç'in geri çekilişini Moskova'dan Napolyon'un çekilişiyle karşılaştırdı.[11]

Asker KralDüzenle

Büyük FriedrichDüzenle

Silezya SavaşlarıDüzenle

Üçüncü Silezya SavaşıDüzenle

Devleti olan bir orduDüzenle

Napolyon SavaşlarıDüzenle

YenilgiDüzenle

IslahatDüzenle

Sekizinci ve Yedinci Koalisyon SavaşlarıDüzenle

19. YüzyılDüzenle

Muhafazakarlığın kalesiDüzenle

Büyük MoltkeDüzenle

İttihat SavaşlarıDüzenle

Alman İmparatorluğuDüzenle

KarakteristikleriDüzenle

KaynakçaDüzenle

  • Citino, Robert M. (2005). The German Way of War: From the Thirty Years' War to the Third Reich. University Press of Kansas. p. 428. ISBN 0-7006-1410-9.
  • Koch, H. W. (1978). A History of Prussia. New York: Barnes & Noble Books. ISBN 0-88029-158-3.
  • Craig, Gordon A. (1964). The Politics of the Prussian Army: 1640–1945. London: Oxford University Press. ISBN 0-19-500257-1.

Dış bağlantılarDüzenle

  1. ^ Citino, p. 6
  2. ^ Koch, p. 49
  3. ^ Koch, p. 59
  4. ^ Craig, p. 3.
  5. ^ Citino, p. 7
  6. ^ Craig, p. 5
  7. ^ Koch, p. 59
  8. ^ Koch, p. 60
  9. ^ Craig, p. 6.
  10. ^ Citino, p. 8.
  11. ^ Citino, p. 28.