Ana menüyü aç

Hatay Devleti (Fransızca: État du Hatay, Arapça: دولة هتاي Devlat Hatay), İskenderun Sancağı'nın 2 Eylül 1938'de[1] bağımsızlığını ilan etmesi ile kurulmuş olan Türk devleti. 29 Haziran 1939 günü devletin yasama organı olan 22 üyesi Türk olan 40 üyeli Hatay Devleti Millet Meclisi'nin aldığı karar gereği Türkiye'ye katılmış ve Hatay ili olmuştur.

Hatay Devleti
État du Hatay
دولة هتاي
1938-1939
bayrağı
Bayrak
Fransız mandası altındaki Suriye haritasında turuncu (kuzeybatı) gösterilmiş Hatay Devleti/İskenderun Sancağı.
Fransız mandası altındaki Suriye haritasında turuncu (kuzeybatı) gösterilmiş Hatay Devleti/İskenderun Sancağı.
Başkent Antakya
Yaygın diller Türkçe (resmî), Fransızca, Arapça
Hükûmet Cumhuriyet
• Devlet Başkanı
Tayfur Sökmen
• Başbakan
Abdurrahman Melek
• Meclis Başkanı
Abdülgani Türkmen
Yasama organı Hatay Devleti Millet Meclisi
Tarihçe  
• Kuruluşu
1938
2 Eylül 1938
• Türkiye'ye ilhak
29 Haziran 1939
• Dağılışı
1939
Yüzölçümü
• Toplam
4.700 km2 (1.800 sq mi)
Nüfus
• Sayılan
234379
Para birimi Suriye lirası, daha sonra Türk lirası
Öncüller
Ardıllar
Fransız Suriye ve Lübnan Mandası
İskenderun Sancağı
Hatay (il)
Türk tarihi
Mahmud al-Kashgari map.jpg

1937'de Milletler Cemiyeti kararıyla Hatay sorununun çözümü için kurulmuştur. Devletin kuruluşu Hatay Millet Meclisi'nin 2 Eylül 1938 tarihli kararıyla ilan edilmiştir. Devlet Başkanlığı'na Tayfur Sökmen, Meclis Başkanlığı'na Abdülgani Türkmen, Başbakanlığa ise Abdurrahman Melek seçilmiştir. Devletin resmî dili Türkçe, ikinci dili ise Fransızca olmuştu ancak Arapça eğitim veren okullar Arapça eğitime devam edeceklerdi. Kuruluş taslağında iç işlerinde bağımsız olarak düşünülmüş; dış ilişkiler, mali ilişkiler, gümrüklerin ve toprak bütünlüğünün Fransa ve Türkiye tarafından denetim ve güvence altına alınmasına karar verilmişti.

Bütün karar ve yürütme organları Türk nüfusunun yönetiminde olan devletin statü gereği Fransız Suriye mandasına olan bağımlılığı sorun yaratıyordu. Bu nedenle, aşama aşama gerçekleştirilen değişikliklerle Türkiye'ye bağlanmaya doğru giden Hatay, II. Dünya Savaşı'nın yaklaşması nedeniyle Fransa'nın da ısrarcı olamamasından ve Türkiye ile savaşmayı göze alamaması sonucunda, Fransa ile Türkiye arasında 23 Haziran 1939 tarihinde Ankara'da, “Türkiye ile Suriye Arasında Toprak Sorunlarının Kesinlikle Çözümüne İlişkin Antlaşma”nın imzalanması[2] ile Fransa, Hatay’ın Türkiye’ye katılmasını kabul etmesiyle, 29 Haziran 1939'da Meclisinin aldığı karar doğrultusunda Türkiye'ye katıldı. Türkiye ise, 7 Temmuz 1939 günü çıkarılan bir yasa ile "Hatay" ilini kurarak katılma işlemini sonuçlandırdı. 23 Temmuz 1939 tarihinde de Fransız Birlikleri Hatay'ı terk ettiler.[2]

Demografik yapıDüzenle

Fransız nüfus sayımına gore Hatay'ın 1936'daki nüfus yapısı[3]
Etnik grup Sayı %
Arap Alevîleri 61,600 28%
Sünni Araplar 22,000 10%
Yunanlar ve diğer Hıristiyanlar 17,600 8%
Türkler 85,800 39%
Ermeniler 24,200 11%
Çerkesler, Yahudiler, Kürtler 8,800 4%
Toplam 220,000 100%

Popüler kültürdeDüzenle

Hatay Devleti, Indiana Jones: Son Macera filminde geçmekte ve filmde Kutsal Kâse'nin Hatay sınırlarında olduğu iddia edilmektedir.[kaynak belirtilmeli]

GaleriDüzenle

Koordinatlar: 36°25′49″K 36°10′27″D / 36.43028°K 36.17417°D / 36.43028; 36.17417

Dış bağlantılarDüzenle

KaynakçaDüzenle