Cumhurbaşkanlığı Külliyesi

Türkiye cumhurbaşkanlığı resmî konutunun bulunduğu yerleşke

Cumhurbaşkanlığı Külliyesi, ya da kamuoyundaki yaygın adıyla Cumhurbaşkanlığı Sarayı veya Beştepe Sarayı,[3] Türkiye'nin başkenti Ankara'daki Atatürk Orman Çiftliği'nin içerisinde bulunan ve Türkiye cumhurbaşkanı tarafından 2014'ten itibaren kullanılan yerleşke. İçinde Cumhurbaşkanlığı Sarayı, Millet Camii, Millet Kütüphanesi ve 15 Temmuz Şehitler Anıtı'nın yer aldığı külliyedeki yapılardan ilk olarak sarayın inşası tamamlanmıştır. Saray, resmî olarak 29 Ekim 2014'te Türkiye'nin 91. kuruluş yıldönümünü anmak için düzenlenen Cumhuriyet Bayramı resepsiyonda açılışının yapılacağı açıklanmışsa da Ermenek maden kazasının gerçekleşmesi nedeniyle açılış resepsiyonu iptal edildi.

Cumhurbaşkanlığı Külliyesi
Külliyenin yukarıdan görünümü
Harita
Genel bilgiler
KonumAtatürk Orman Çiftliği, Beştepe, Ankara, Türkiye
Koordinatlar39°55′51″K 32°47′56″D / 39.93083°K 32.79889°D / 39.93083; 32.79889
Mevcut kullananTürkiye cumhurbaşkanı
Başlama2012
Tamamlanma2014
Açılış29 Ekim 2014
Maliyet
  • ₺1.370.000.000 (resmî)
  • ₺4.856.000.000 (iddia)[1]
SahipTürkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı
Teknik ayrıntılar
Zemin alanı750.000 m2[2]
Tasarım ve inşaat
Mimar(lar)Şefik Birkiye
Resmî site

Yerleşke hizmete girdiğinde adı "Cumhurbaşkanlığı Sarayı" olarak açıklanmıştır. Daha sonra Temmuz 2015 tarihinde yerleşkeye resmi olarak "Cumhurbaşkanlığı Külliyesi" ismi verilmiştir.

Tarihi değiştir

2011 yılında Atatürk Orman Çiftliği'nin "Doğal ve Tarihi Sit Alanı" statüsü 1. dereceden 3. dereceye düşürüldü ve "Tarihi Sit" statüsü kaldırıldı. Aynı yıl çıkarılan kanun hükmünde kararname ile arazinin bir kısmının ya da tamamının Bakanlar Kurulu’nca belirlenecek kamu hizmetlerinde kullanılması için bedelsiz bir şekilde hazineye devredilebilmesinin önü açıldı.[4]

2012 yılında Bakanlar Kurulu, Başbakanlık Hizmet Binası'nın yapımı amacıyla, Gazi Yerleşkesi arazisini "Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Proje Alanı" ilan etti. Ardından da Ankara Büyükşehir Belediyesi, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, Kültür ve Turizm Bakanlığı, TOKİ, Orman Genel Müdürlüğü ve Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu'nun iş birliğiyle "Ak Saray" adıyla Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nin inşaatına başlandı.[4]

AOÇ’daki söz konusu arazi ve projeyle ilgili iki kez durdurma kararı verildi. Önce Ankara 11. İdare Mahkemesi AOÇ’daki yedi hektarlık alanı sit statüsünden çıkaran kararın yürütmesini durdurdu. Daha sonra Ankara 5. İdare Mahkemesi, AOÇ’daki 33.500 dekarlık alanda yapılan imar planını durdurdu.[4]

Recep Tayyip Erdoğan'ın 2014 yılında cumhurbaşkanı olarak seçilmesinden sonra yerleşke cumhurbaşkanlığına tahsis edildi.[5] Sarayın açılış töreninin 29 Ekim 2014'te Cumhuriyet Bayramı resepsiyonunda yapılacağı açıklandı ancak Ermenek maden kazası nedeniyle açılış resepsiyonu iptal edildi.[6]

Temmuz 2015'te yerleşkenin adı "Cumhurbaşkanlığı Külliyesi" olarak değiştirildi.[7]

Atatürk Orman Çiftliği arazisi üzerinde inşa edilen Külliye'nin yapımına temel oluşturan Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulu’nun ilke kararının yürütmesi, Şubat 2022'de Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu tarafından durduruldu.[8]

Külliyedeki yapılar değiştir

Saray değiştir

 
Cumhurbaşkanlığı Sarayı

Sarayın başlangıçta ülkenin başbakanları için yeni bir merkez olarak tasarlandığı bildirildi. Ancak 10 Ağustos 2014'te Recep Tayyip Erdoğan'ın cumhurbaşkanı seçilmesinin ardından binanın cumhurbaşkanlığına tahsis edileceği duyuruldu.[9][10] Çankaya, ülke kurulduğundan bu yana cumhurbaşkanları için sembolik bir merkez olduğu için bu olay tarihî bir değişiklik olarak görüldü. Kasım 2014'te binaların maliyeti 1.370.000.000 Türk lirası (yaklaşık 612,7 milyon dolar) olarak açıklandı.[11]

Beştepe Millet Camii değiştir

 
Beştepe Millet Camii

Cumhurbaşkanlığı külliyesi içinde bulunan cami 3 Temmuz 2015 tarihinde Recep Tayyip Erdoğan'ın katılımıyla ibadete açılmıştır. Cami yaklaşık 3 bin kişinin ibadet etme kapasitesine sahiptir. Caminin çevresi ve kapladığı alan toplam 5 bin 177 metrekaredir. 4 minare mevcuttur ve her minarenin yüksekliği 59.30 metredir. Türk ve Osmanlı mimarisini yansıtmaktadır.[12][13][14][15]

Cumhurbaşkanlığı Millet Kütüphanesi değiştir

 
Cumhurbaşkanlığı Millet Kütüphanesi

Külliye içerisinde bulunan Cumhurbaşkanlığı Millet Kütüphanesi, Türkiye'nin en büyük kütüphanesi olup açılışı 20 Şubat 2020 tarihinde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından yapılmıştır.[16] Halka açık olan bu kütüphanede 5 milyon cilt kitabın bulunacağı belirtilmiştir.[17]

Cumhurbaşkanlığı Konutu değiştir

Külliyenin içerisinde bulunan Cumhurbaşkanlığı Konutu, Türkiye Cumhurbaşkanı'nın ikamet ettiği yapıdır.[18] Yapı tamamlanmadan önce cumhurbaşkanları konut olarak Çankaya Köşkü'nü kullanıyordu.

15 Temmuz Şehitler Anıtı değiştir

 
15 Temmuz Şehitler Anıtı

Külliyenin karşısında bulunan anıt 15 Temmuz darbe girişiminin simgelemek amacıyla Ankara Büyükşehir Belediyesi tarafından yapılmıştır. Anıt 16 Temmuz 2017 tarihinde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın katılımıyla açılmıştır.[19] Anıtın yüksekliği 31 metre ve toplam kapladığı alan 2.500 metrekaredir. Tek Bayrak, Tek Devlet, Tek Millet ve Tek Vatan olmak üzere toplam 4 bölümden oluşmaktadır. Tek Bayrak bölümünde Türk bayrağının mermer rölyef uygulaması bulunmaktadır. Tek Devlet bölümünde cumhurbaşkanlığı forsu ve Türk devletlerinin yıldızları bulunmaktadır. Tek Millet bölümünde Kurtuluş Savaşı'nı temsilen insan silüetleri yer almaktadır. Tek Vatan bölümünde Türkiye haritası ve 81 ilin ismi yer almaktadır. Anıtın tam üstünde ay yıldız taşıyan 7 insan figürü mevcuttur. İnsanlar 15 Temmuz günü sokağa çıkan vatandaşları, 7 tane olmaları ise Türkiye'nin 7 coğrafi bölgesini temsil etmektedir.[20]

Popüler kültürde değiştir

  • Gökçe Bolat, Tezcan Karakuş Candan ve Ali Hakkan Kaçak Saray adını verdikleri kitapta sarayın inşa aşamasını, tartışmalı noktalarını ele almıştır.[21]

Galeri değiştir

Ayrıca bakınız değiştir

Kaynakça değiştir

  1. ^ "Mimarlar Odası'ndan 'Ak Saray'ın maliyet tablosu: En az 4,5 milyar TL". diken.com.tr. 5 Haziran 2015. 7 Haziran 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  2. ^ "Cumhurbaşkanlığı Külliyesi İdari Binaları Basına Açıldı". tccb.gov.tr. 3 Temmuz 2015. 29 Ocak 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Ocak 2018. 
  3. ^ ""Saray" resmen "Külliye" oldu". NTV. 7 Temmuz 2015. 9 Temmuz 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Temmuz 2015. 
  4. ^ a b c "9 Soruda dünyanın dilindeki 'Ak Saray'". diken.com.tr. 12 Kasım 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Nisan 2020. 
  5. ^ "Saray Cumhurbaşkanlığı'na tahsis edildi". haberturk.com. Haber Türk. 21 Haziran 2015. 24 Haziran 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Nisan 2020. 
  6. ^ "29 Ekim resepsiyonu iptal". hurriyet.com.tr. Hürriyet. 30 Ekim 2014. 2 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Aralık 2014. 
  7. ^ "Ak Saray'ın ismi değişiyor İşte Ak Saray'ın yeni ismi". internethaber.com. 15 Ocak 2015. 5 Temmuz 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  8. ^ "Danıştay, ulu önderin mirası üzerine yapılan külliye için kararını verdi". Cumhuriyet. 5 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Şubat 2022. 
  9. ^ "KÖŞK'e değil yeni 'saray'a taşınıyor". cumhuriyet.com.tr. Cumhuriyet. 3 Eylül 2014. 7 Eylül 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Eylül 2017. 
  10. ^ "29 Ekim resepsiyonu yeni Cumhurbaşkanlığı Sarayı'nda". sabah.com.tr. Sabah. 13 Eylül 2014. 13 Eylül 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Eylül 2017. 
  11. ^ "Saray+uçak 1.8 milyar TL". Hürriyet. 5 Kasım 2014. 2 Aralık 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Aralık 2016. 
  12. ^ "İşte detaylarıyla Beştepe Millet Camii". takvim.com.tr. Takvim (gazete). 3 Temmuz 2015. 5 Eylül 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Eylül 2017. 
  13. ^ "Beştepe Millet Camii İbadete Açıldı". tccb.gov.tr. Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı. 3 Temmuz 2015. 5 Eylül 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Eylül 2017. 
  14. ^ "İşte Beştepe Millet Camii'nin şifreleri". karar.com. Karar (gazete). 3 Temmuz 2015. 5 Eylül 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Eylül 2017. 
  15. ^ "Cumhurbaşkanı Erdoğan, Beştepe Millet Camiini açtı". mynet.com. Mynet. 3 Temmuz 2015. 5 Eylül 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Eylül 2017. 
  16. ^ "Cumhurbaşkanı Erdoğan, Cumhurbaşkanlığı Millet Kütüphanesi'nin açılışını gerçekleştirdi". Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı. 8 Mart 2020. 6 Mart 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Şubat 2020. 
  17. ^ Çelikkan, Erdinç (3 Ekim 2017). "İşte Beştepe kütüphanesi". Hürriyet. Ankara. 3 Ekim 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Ekim 2017. 
  18. ^ "Cumhurbaşkanlığı Sarayı kompleksinin havadan çekilmiş fotoğrafları yayınlandı". 24 Mayıs 2016. 25 Ekim 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  19. ^ "15 Temmuz Şehitler Abidesi Anıtı". Ensonhaber. 16 Temmuz 2017. 31 Ağustos 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Ağustos 2017. 
  20. ^ "Cumhurbaşkanlığı, '15 Temmuz Şehitler Abidesi'nin mimari bilgilerini paylaştı". Hürriyet. 10 Temmuz 2017. 31 Ağustos 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Ağustos 2017. 
  21. ^ Tezcan Karakuş Candan; Ali Hakkan; Gökçe Bolat (1 Kasım 2015). Kaçak Saray. Kırmızı Kedi Yayınları. ISBN 9786059799539.