Ana menüyü aç

ÜretimiDüzenle

Asetonitril, akrilonitrilin üretimi sırasında çıkan bir yan üründür.[1] Asetonitrilin üretim eğrileri akrilonitrilkileri takip eder. Asetonitril aynı zamanda karbon monoksit, amonyak, ve hidrojen gazları ile tepkimesiyle de üretilebilmektedir.[2] ABD’de asetonitrilin dört ana üreticisi : INEOS, DuPont, J.T. Baker Chemical, ve Sterling Chemicalsdır. 1992’de ABD’de 14,700 ton asetonitril üretilmiştir.

UygulamalarDüzenle

ÇözücüDüzenle

Asetonitril bütadienin saflaştırılmasında çözücü olarak kullanılmaktadır. Göreceli olarak zehirli olmadığından bazen oje çıkarıcıların formüllerinde; aseton ve etil asetat gibi kullanılmaktadır. Daha özgün uygulamalarda, sıklıkla bilinmeyen bir kimyasal tepkimenin denenmesinde sık kullanılan bir seçenektir. Uygun sıvı genişliği ile polardır (3.84 D)). Düşük asidik özelliği sayesinde sorun çıkarmadan geniş bir bileşik yelpazesini çözer. Bu nedenden dolayı HPLC’de hareketli bir faz olarak yoğun bir kullanımı söz konusudur. Benzer şekilde döngüsel voltametre de görece yüksek dielektrik sabiti nedeniyle çok kullanılan bir çözücüdür. Asetonun özellikleri de benzerdir ancak bazlara ve nükleofillere karşı yüksek oranda tepkilidir.

Organik bireşimDüzenle

Asetonitril, zirai ilaçlardan parfüm yapımına kadar organik bireşimde iki karbon yapıcı bloktur.[3] Siyanojen klorür ile tepkimesi (ing:reaction) malononitrili meydana getirir.

İnorganik kimyada ligand olarakDüzenle

İnorganik kimyada, asetonitril değiştirilebilir ligand olarak geniş bir kullanıma sahiptir. Buna güzel bir örnek; asetonitrilde (polimerik) paladyum klorür süspansiyonunu ısıtarak hazırlanan PdCl2(MeCN)2'un kullanımıdır

[PdCl2]n + 2n MeCN → n PdCl2(MeCN)2

GüvenlikDüzenle

Asetonitril düşük bir toksisiteye sahiptir, fareler için LD50 3.8 g/kg'dır. Diğer nitrillerin aksine asetonitril metabolizmada siyanür vermez.[1]

DipnotlarDüzenle

  1. ^ a b Peter Pollak, Gérard Romeder, Ferdinand Hagedorn, Heinz-Peter Gelbke "Nitriles" in Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry, Wiley-VCH, 2002: Weinheim. DOI: 10.1002/14356007.a17_363
  2. ^ Şablon:Ref patent
  3. ^ Şablon:OrgSynth

KaynakçaDüzenle

Dış bağlantılarDüzenle