Airbus A400M Atlas

Dört turboprop motorlu askerî kargo uçağı
(Airbus A400M sayfasından yönlendirildi)

Airbus A400M Atlas dört turboprop motorlu, Avrupa ülkeleri ordularının askerî havadan taşıma isteklerini karşılayabilmek amacı ile Airbus Military tarafından tasarlanıp geliştirilen bir ulaştırma uçağıdır. Proje başlangıcından daha sonraki tarihlerde Malezya gibi başka Avrupa dışı ülkeler tarafından da sipariş edilmiştir.

Airbus A400M Atlas
Alman Hava Kuvvetlerine ait bir Airbus A400M
Alman Hava Kuvvetlerine ait bir Airbus A400M
Türü Uzun menzilli Askeri Nakliye
Ulusal köken  Avrupa Birliği
Üretici Airbus Military (EADS)
İlk uçuş 11 Aralık 2009
Ana kullanıcı Fransa Hava Kuvvetleri
Türk Hava Kuvvetleri
Alman Hava Kuvvetleri
İspanya Hava Kuvvetleri
Kraliyet Hava Kuvvetleri
Üretim aralığı 2007-
Üretim sayısı 80
Birim maliyeti €152.4 Milyon

Proje planıDüzenle

Geleceğin Uluslararası Askeri Nakliye Uçağı (Future International Military Airlifter (FIMA)) olarak başlatılan Proje, C-130 Hercules ve C-160 Transall'ın yerine geçmesi amacı ile Aerospatiale, British Aerospace, Lockheed ve MBB firmaları tarafından 1982'de planlanmıştır. Değişen gereksinimler ve milletlerarası politik görüşler nedeni ile yavaş bir ilerleme sağlandı. 1989'da Lockheed gruptan ayrıldı ve ikinci nesil Hercules, C-130J, üzerinde çalışmaya başladı. Alenia ve CASA'in de eklenmesi ile FIMA grubu Euroflag'e dönüştü.

 
İlk prototip A400M iniş halinde.

Ortak ülkeler olan Fransa, Almanya, İtalya, İspanya, Birleşik Krallık, Türkiye, Belçika ve Lüksemburg Mayıs 2003'te 212 adet uçak alımı için imza attılar. Bu ülkeler OCCAR'ı A400M tedarik yönetimi ile görevlendirdiler.

İtalya'nın projeden çekilmesinin ve tedarik sayısının gözden geçirilmesinin ardından gereksinim, 180 uçak için, ilk uçuşun 2008 ve ilk teslimatın 2009'da olacağı şekilde değiştirildi. 28 Nisan 2005'te Güney Afrika da ortaklık programına dahil oldu.

Airbus A400M, aslen yerine geçmesinin tasarlandığı eski versiyon Hercules ve Transall'ın nakliye ve menzil değerlerinin üstüne çıkacak. Kargo kapasitesinin, hem hacim hem de ağırlık olarak varolan uçakların iki katına çıkması beklenmektedir ve menzil de büyük ölçü de arttırılmıştır. Airbus'ın diğer uçakları gibi, A400M'in bütün bilgilerin büyük renkli ekranlarla görüntülenebilmesine izin veren cam kokpit ve fly-by-wire gibi yenilikleri ile şu anda çoğu ülkenin kullandığı eski C-130 ve C-160'lara göre teknolojik bir atlama sunacaktır.

Airbus A400M, kargo taşıma, asker taşıma, MEDEVAC, havada yakıt ikmali ve elektronik gözetleme gibi görevleri de içeren birçok yapılandırmada çalışacaktır.

EuroProp'un motorlarının seçimi tartışmalı bir konu olarak kalmıştır; son ana kadar, Pratt & Whitney Canada, teknik ve fiyatlandırma manasında önde giden motor üreticisi olarak bakılmakta idi. Bununla birlikte, Avrupa hükûmetleri ve endüstrisinden gelen yüksek miktarda son dakika baskısı ile Airbus'ın bu konudaki duruşu değişti ve EuroProp'un önerisini kabul etmek zorunda kaldı.

TarihçeDüzenle

 
Hamilton-Sundstrand üretim A400M pervanesi Paris Havacılık Şovunda gösterimde.

A400M programında yaşanan politik ve finansal gecikmeler İngiliz Kraliyet Hava Kuvvetlerinin (RAF), C-17'yi geçici olarak stratejik nakliye uçağı gereksinimini karşılayacak uçak olarak seçen Kısa Süreli Stratejik Uçak (Short-Term Strategic Aircraft (STSA)) programını, A400M kullanıma girene kadar başlatma kararı almasına neden olmuştur. C-17'nin kullanıma girdiğinden beri sağladığı tecrübeye dayanarak, RAF orijinal anlaşmayı büyüttü. 21 Temmuz 2004'te, Geoff Hoon A400M üretime başlamaya doğru gittiği halde, RAF'ın kontrat sonunda dört adet C-17 alacağını açıkladı. Aynı zamanda bir C-17 için takip isteği de çıkardılar ve daha fazla A400M gecikmeleri sonucunda oluşan endişeler yüzünden, ABD Hava Kuvvetlerinin uzatmalı üretim isteğine bağlı olarak fazladan üç adet C-17 daha alınmasını planlamaktalar.[1]

9 Aralık 2004'te, Güney Afrika Hava Kuvvetleri sekiz adet A400M'i toplam olarak 837 milyon €'ya almayı planladığını ve altı tane daha almayı planladığını açıkladı. Böylece Güney Afrika Airbus Military grubuna endüstriyel ortak olarak eklenmiş oldu. Teslimatları 2010-2014 arası olması beklenmektedir.

18 Temmuz 2005'te, Şili Hava Kuvvetleri 2018-2022 arası teslim edilecek olan üç adet uçak için bir MOU imzaladı.[2]

8 Aralık 2005'te Malezya Kraliyet Hava Kuvvetleri eskiyen C-130 filosunu yenileyebilmek için dört adet A400M siparişi verdi.

Kanada 5 Temmuz 2006'da eski C-130E ve H modellerinin yerine geçebilmesi amacı ile 17 yeni taktik nakliye uçağı için teklif hazırladı.[3] A400M, sipariş için Lockheed C-130J ile rekabet etmek zorunda. Airbus A400M'leri Kanada Hava Kuvvetlerinin orta-menzilli nakliyeleri olarak hizmet vereceklerken, hükûmet uzun-menzilli nakliye uçağı olarak kullanacağı 4 adet Boeing C-17 için ayrı bir satın alma isteği yayınladı. 22 Kasım 2006 tarihi itibarı ile Kanada Hükûmeti A400M'in test uçuşlarının yapılamadığını ve testlerinin karşılaştırılamayacağından söz ederek resmi olmayan kanallardan kontratı Lockheed-Martin'e C-130J modelleri için vermiş durumdadır.[4]

A400M'in, Eylül 2006 tarihi ile Airbus Military hissedarı olan EADS İspanya'nın Sevilla fabrikasında montajı başlamıştır. .[5][6]

EASA CS-25 altındaki sivil sertifikasyon ve daha sonraları askeri amaçlar için devam eden sertifikasyon çalışmaları tamamlanarak A400M uçağının ilk uçuşu, 11.12.2009'da İspanya'nın Sevilla şehrinde gerçekleşmiştir.

9 Mayıs 2015 tarihinde İspanya'nın Sevilla kentinde test uçuşu yapan bir Airbus A400M uçağı düştü. Dört kişinin öldüğü uçağın Türk Hava Kuvvetleri için üretildiği açıklandı.[7]

TeknolojiDüzenle

A400M'in kanatları genel olarak karbon lif takviyeli plastik olacaktır. Kokpit, yan kontroller ile birlikte kablolu uçuş kontrol sistemi ve uçuş zarfı korumasına sahip olacaktır. Yüksek performanslı turboprop motorlar sivil hava trafik kontrol ortamında seyri mümkün kılacaktır.[8]

KullanıcılarDüzenle

 
Eylül 2021 itibarıyla A400M kullanıcıları
  Geçerli kullanıcılar
  Gelecekte olası kullanıcılar
A400M kullanıcıları (30 Kasım 2021 (2021-11-30) itibarıyla)
Tarih Ülke Sipariş Teslimatlar Hizmete giriş
tarihi
Notlar
27 Mayıs 2003   Almanya 53 37[9] Aralık 2014[10] Sipariş 60'dan 53'e düşürüldü (artı 7 opsiyon)[11] ve 10'u uluslararası taşımacılık ittifakına entegre edilecek.[12]
  Fransa 50 18[9] Ağustos 2013[13]
  İspanya 27 11[9] Kasım 2016[14] 2010 Yılında €3,453M Euro olan asıl bütçe €5,493M Euro'ya yükselmiştir.[15] 13 uçağının teslimatı 2025-2030'a kadar ertelendi.[16]
  Birleşik Krallık 22 20[9] Kasım 2014[17] Sipariş 25'ten "en az 22"ye düşürüldü.[18] 2020'lerin sonu için ek uçak alımı planlanıyor.[19]
  Türkiye 10 10[9] Nisan 2014[20] A400M siparişleri 30 Mart 2022'de tamamlandı.[21]
  Belçika 7 5[9] Aralık 2020[22]
  Lüksemburg 1[9] 1[23] Ekim 2020[23] İki uluslu bir filonun parçası olarak Belçika'da konuşlandırıldı.[24]
8 Aralık 2005   Malezya 4 4[9] Mart 2015[25] A400M'yi satın alan ilk NATO dışı ülke. Son A400M Mart 2017'de teslim edildi.[25]
1 Eylül 2021   Kazakistan 2[26] 0 2024 (beklenen)[26] Teslimatlar 2024'ten itibaren planlanıyor.[26]
18 Kasım 2021   Endonezya 2 (4 opsiyon) 0   Belirsiz Ülkenin askeri hava ikmâl yeteneklerini artırmak için iki A400M sipariş edildi, dört ek uçak için bir seçenek de içeriyor.[27]
Toplam: 178[9] 106[9]

ÖzelliklerDüzenle

 
Airbus A400M siluetleri
 
A400M operasyon menzili;
  20 ton ile
  30 ton ile
Referans merkezi: Paris, Fransa
  • Mürettebat: 3-4 (2 pilot, 3. isteğe bağlı, 1 yükleme sorumlusu)
  • Kapasite: 37,000 kg (82,000 lb), 116 tam teçhizatlı asker/paraşütçü, 66 sedye ve 25 tıbbi personel,
  • Uzunluk: 43.8 m (143 ft 8 in)
  • Kanat Açıklığı: 42.4 m (139 ft 1 in)
  • Yükseklik: 14.6 m (47 ft 11 in)
  • Boş Ağırlık: 70 ton (154,000 lb)
  • Azami Kalkış Ağırlığı: 130 ton (287,000 lb)
  • Toplam İç Yakıt: 46.7 ton (103,000 lb)
  • Azami İniş Ağırlığı: 114 ton (251,000 lb)
  • Azami Faydalı Yük: 37 ton (82,000 lb)
  • Motor (prop): EPI (EuroProp International) TP400-D6[28]
    • Prop cinsi: Turboprop
    • Prop sayısı: 4
    • Ana güç: 8,250 kW (11,000 hp)
  • Azami seyir hızı: 780 km/s (421 kt)
  • Seyir hızı aralığı: Mach 0.68 - 0.72
  • Azami Görev Hızı: 300 kt CAS (560 km/h, 350 mph)
  • İlk Seyir İrtifası: at MTOW: 9,000 m (29,000 ft)
  • Azami İrtifa: 11,300 m (37,000 ft)
    • Azami Görev Yüksekliği - Özel Harekât: 12,000 m (40,000 ft)
  • Menzil :Azami yük ile: 3,300 km (1,782 nmi) (uzun menzilli seyir hızı; MIL-C-5011A'ye göre)
    • 30-ton yük ile menzil: 4,800 km (2,592 nmi)
    • 20-ton yük ile menzil: 6,950 km (3,753 nmi)
    • Yüksüz Uçuş: 9,300 km (5,022 nmi)
  • Taktik Kalkış Mesafesi: 940 m (3 080 ft) (Şartlar: uçak ağırlığı 100 ton, ham pist, ISA, deniz seviyesi)
  • Taktik İniş Mesafesi: 625 m (2 050 ft) (bkz. üst)
  • Dönüş yarıçapı (Yerde): 28.6 m

Ayrıca bakınızDüzenle

KaynakçaDüzenle

  1. ^ "MoD pins hopes on Boeing C17 amid Airbus doubts[ölü/kırık bağlantı]." Robertson, D. The Times. 28 Aralık 2006.
  2. ^ Airbus Military signs agreement with Chile 18 Aralık 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Airbus Military Website
  3. ^ Airlift Capability Project - Tactical 9 Mayıs 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. MERX website - Government of Canada
  4. ^ "Lockheed wins $4.9B contract: Tories quietly pick U.S. aerospace giant to replace Hercules". Ottawa Citizen. 11 Ağustos 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  5. ^ Seville, A400M Assembly and Delivery Centre 16 Kasım 2006 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. EADS
  6. ^ invierte 22 millones y cede 130.000 m2 a EADS-CASA para posibilitar el desarrollo del A-400M[ölü/kırık bağlantı] Andalucia24Horas
  7. ^ "Türkiye için üretilen askeri nakliye uçağı İspanya'da düştü: 4 ölü". Hürriyet. 10 Mayıs 2015. 13 Mayıs 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Mayıs 2015. 
  8. ^ Airbus Military 12 Haziran 2004 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. www.airbusmilitary.com
  9. ^ a b c d e f g h i j "Orders, Deliveries, In Operation Military aircraft by Country - Worldwide" (PDF). Airbus. 15 Şubat 2022 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Şubat 2022. 
  10. ^ Hoyle, Craig (18 Aralık 2014). "Germany receives first A400M airlifter". FlightGlobal. 16 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Mayıs 2020. 
  11. ^ "Durchbruch im Streit über A400M" (German) 28 Ekim 2010 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Sueddeutsche Zeitung. Retrieved: 27 October 2010.
  12. ^ "Germany to form A400M Multinational Air Transport Unit with Hungary". Janes.com. 18 Eylül 2020. 23 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Ocak 2021. 
  13. ^ "Airbus Military's initial A400M is delivered to the French Air Force". airbus.com. 1 Ağustos 2013. 20 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Mayıs 2020. 
  14. ^ "Spain receives its first A400M transport". flightglobal.com. 17 Kasım 2016. 18 Kasım 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  15. ^ "Evaluación de los Programas Especiales de Armamento (PEAs)" (in Spanish). 24 Ekim 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Ministerio de Defensa, Madrid (Grupo Atenea), September 2011.
  16. ^ "Avión de transporte A400M." 7 Mayıs 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Ministerio de Defensa. Retrieved: 6 May 2018.
  17. ^ "UK's first A400M arrives at Brize Norton home". flightglobal.com. 2 Temmuz 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Mayıs 2015. 
  18. ^ "UK approaches Airbus Military, Thales for A400M training service" 22 Mayıs 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. flightglobal.com, August 2010.
  19. ^ "UK planning to purchase additional A400M transport aircraft". UK Defence Journal. 6 Ocak 2022. 6 Ocak 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Ocak 2022. 
  20. ^ "Airbus Defence and Space delivers A400M to Turkish Air Force". airbus-group.com. 22 Mayıs 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Mayıs 2014. 
  21. ^ "Arşivlenmiş kopya". 1 Nisan 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Mart 2022. 
  22. ^ Hoyle, Craig. "Belgium’s first Atlas caps A400M deliveries for year" 12 Nisan 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. Flight Global, 22 December 2020.
  23. ^ a b "Luxembourg Takes Delivery Of A400M | Aviation Week Network". aviationweek.com. 12 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  24. ^ "Airbus-Lieferung wird auf 2020 verschoben" (Almanca). lessentiel.lu. 9 Mart 2018. 12 Mart 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  25. ^ a b "Fourth and Final A400M Delivered to Malaysia". Airheads Fly. 9 Mart 2017. 10 Mart 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  26. ^ a b c "The Republic of Kazakhstan orders two Airbus A400Ms". Airbus. 1 Eylül 2021. 1 Eylül 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  27. ^ "Indonesia Ministry of Defence orders two Airbus A400Ms | Airbus". www.airbus.com. 18 Kasım 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Kasım 2021. 
  28. ^ A400M engine decision 9 Aralık 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.[1] 27 Eylül 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.|erişimtarihi=6 Haziran 2005

Dış bağlantılarDüzenle