Zekâ geriliği

Zekâ geriliği veya mental retardasyon, AAIDD (American Association on Intellectual and Developmental Disabilities)'nin 2002 Haziran tarihli son yönergesinde "Bireyin zihinsel işlevlerinde ve kavramsal, sosyal, pratik uyumsal becerilerinde kendini gösteren uyumsal davranışlardan en az ikisinde, 18 yaşından önce ortaya çıkan anlamlı derecedeki yetersizlik/sınırlılık" olarak tanımlanmıştır.[1][2][3]

Zekâ geriliği
Bir çocuk bitirme çizgisinden geçerken
Zihinsel engelli veya diğer gelişimsel bozukluklara sahip olan çocuklar Özel Olimpiyatlar'da yarışabilirler.
Uzmanlık Psikiyatri, psikoloji, nöroloji Bunu Vikiveri'de düzenle
Zekâ geriliği sembolü

20. yüzyılın ilk yarısında yetersizliğin derecesine göre idiot, embesil ve moron şeklinde sınıflandırılmış olsa da, bu kelimelerin halk arasında kötü biçimde kullanılması ve bu durumun devam etmesine olanak vermemek için günümüzde tıbbi, psikolojik ya da eğitsel bakış açılarının her birinin kendine göre işlevsel olacak biçimde sınıflandırma yaklaşımları söz konusudur.


Yunanca kökenli Oligofreni (Oligophrenia) olan bir kavramdır. Oligofreni'nin ortaya çıkmasını etkileyen faktörlerin bazıları şunlardır: kalıtımsal etkenler, doğum öncesi ve sonrası etkenler, doğum travmalarıdır. Ayrıca genetik değişiklikler tarafından da tetiklenebilmektedir. (ağır derece)İdiosi, (orta derece)Embesilite ve (hafif derece)Debilite olmak üzere 3 şekilde sınıflanmaktadır.

İdiosi: Ağır derecede zeka geriliği olarak isimlendirilen idioside kişinin zeka yaşı daima 0-3 yaş aralığındaki bir çocuğunki gibidir ve zeka seviyeleri 0-35 aralığında olduğundan sürekli olarak başkalarının bakımına muhtaçtırlar. Kendilerini zarardan koruyamaz ve konuşamazlar. Duygusal olarak hisleri gelişmeyen idiosiler, özbakımlarını gerçekleştiremez, kendi başlarına yemek yiyemez, tuvalet eğitimi alamazlar. Ayrıca bakışları boştur, davranışları dikkatsiz ve özensizdir, genel olarak 14-15 yaşına kadar yaşarlar.

Embesilite: Eğitilebilir zeka geriliği olarak adlandırılır. Embesilitede kişiye normal bir eğitim verilmemekle birlikte üstünü temiz tutma, oturup kalkma, kendi başına yemek yiyebilme gibi yaşamlarını sürdürmelerini sağlayacak basit kurallar ve alışkanlıklar öğretilebilmektedir. Zeka seviyeleri 35-50 aralığında olup yukarı embesil ve aşağı embesil olmak üzere ikiye ayrılırlar. Yukarı embesillerin zekası 6-8 yaş aralığındaki bir çocuğunki kadarken aşağı embesillerin ise 4-5 yaş aralığındaki bir çocuğunki kadardır. Kelime hazineleri geniş olmayan ve fiziksel olarak normal görünen embesillerin konuşmaları bozuktur. Bu kişiler alay konusu olduklarında öfke nöbetleri geçirebilmekte ve saldırganca davranabilmektedirler.

Debilite: Öğretilebilir derecedeki zeka geriliği olarak adlandırılır. Zeka seviyeleri 50-75 aralığında olup zeka yaşları yaşıtlarına göre 3-5 yaş geridedir. Özel eğitim aracılığıyla zeka seviyeleri ilkokul çağındaki bir çocuğun zeka seviyesine çıkarılabilmektedir. Sahip oldukları zeka seviyesi bakımından yukarı debilite, aşağı debilite ve sınır zeka olmak üzere üç gruba ayrılırlar. Çevrelerince alay konusu edildiklerinde öfke nöbetleri geçirip saldırganca davranabilmektedirler. Hafızaları zayıf olan debiller, ayrıntıları göremez ve ince hesaplar yapamazlar.

KaynakçaDüzenle

  1. ^ "Çocuklarda zeka geriliği belirtileri nedenleri ve tedavisi". Medikal Akademi. 8 Nisan 2015. 12 Nisan 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Mart 2021. 
  2. ^ Egzersizleri, MentalUP Beyin. "Çocuklarda Zeka Geriliği Belirtileri ve Tedavisi". MentalUP. 13 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Mart 2021. 
  3. ^ "Çocuklarda Zeka Geriliği Nedir, Nasıl Anlaşılır?". Acıbadem Sağlık Grubu. 24 Ocak 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Mart 2021. 

Dış bağlantılarDüzenle

Sınıflandırma