VIII. Edward

Galler prensi (1911-1936) ve Birleşik Krallık hükümdarı

VIII. Edward, sonradan Windsor Dükü Prens Edward veya doğum adıyla Edward Albert Christian George Andrew Patrick David (23 Haziran 1894 – 28 Mayıs 1972), 20 Ocak 1936'dan, aynı yılın 11 Aralığı'nda ki istifasına kadar Birleşik Krallık Kralı, İngiliz İmparatorluğu'nun Dominyonu ve Britanya Hindistanı'nın İmparatoru olan, Windsor Hanedanı'nın üyesi İngiliz. Amerikalı Wallis Warferd Simpson ile evlenebilmek için tahttan çekilmiş ve böylece kendi isteğiyle tahtı bırakan ilk İngiliz Kralı olmuştur.[1]

VIII. Edward
Windsor Dükü
HRH The Prince of Wales No 4 (HS85-10-36416).jpg
Edward, Galler Prensi'yken (1919)
Birleşik Krallık ve İngiliz Dominyonları Kralı, Hindistan İmparatoru
Hüküm süresi 20 Ocak 1936 – 11 Aralık 1936
Önce gelen V. George
Sonra gelen VI. George
Bahamalar Valisi
Hüküm süresi 18 Ağustos 1940 – 16 Mart 1945
Önce gelen Sör Charles Dundas
Sonra gelen Sör William Lindsay Murphy
Hükümdar VI. George
Doğum 23 Haziran 1894(1894-06-23)
Surrey, İngiltere
Ölüm 28 Mayıs 1972 (77 yaşında)
Paris, Fransa
Defin 5 Haziran 1972
Windsor, Berkshire
Eş(ler)i
Wallis Simpson (e. 1937)
Tam ismi
Edward Albert Christian George Andrew Patrick David
Hanedan
Babası V. George
Annesi Teckli Mary
İmza

Saltanatı ve tahttan çekilmesiDüzenle

York dükü George (sonradan Kral V. George) ile Prenses Mary'nin (sonradan Kraliçe Mary) en büyük oğlu olan Edward, babasının tahta çıkması (6 Mayıs 1910) üzerine tahtın varisi oldu. Kraliyet Deniz Kuvvetleri'ne katılmak üzere eğitilmesine (1907 - 1911) karşın, I. Dünya Savaşı sırasında kurmay subay olarak özel bir piyade alayında görev aldı. 4 Eylül 1936 tarihinde Türkiye'ye ziyarette bulunan Edward babasının 1928'de hastalanmasından sonra ülke yönetimiyle ilgilenmeye başladı.

Edward 1930'da Simpson'larla tanıştı. İlk eşinden 1927'de ayrılan bayan Simpson, ikinci evliliğini 1928'de Ernest Simpson ile yapmıştı. Edward ile bayan Simpson arasındaki dostluk zamanla aşka dönüştü.[2] Ama Edward bu konuyu babasına açamadan V. George öldü (20 Ocak 1936) ve Edward kral ilan edildi. Edward'ın tahta çıktıktan sonra ilk girişimi, saray harcamalarını kısmak oldu. 1936'da ilk yurt dışı ziyaretini Türkiye'ye yaparak, Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Atatürk ile görüştü.[3] Kasım 1936'da Parlamento'yu açtıktan sonra Güney Galler'deki sorunlu bölgeleri ziyaret etti.[4] Bu arada, Bayan Simpson 27 Ekim 1936'da kocasından boşandı. Edward, Bayan Simpson'la evlenebilmek için kraliyet ailesinin onayını almaya çalıştıysa da başarılı olamadı. Öte yandan, İngiltere Kilisesi ve önde gelen siyaset adamları da bu evliliğe karşıydılar; bu konuda Edward'ı destekleyen tek kişi Winston Churchill'di.[5] Başbakan Stanley Baldwin ise, bu ilişkinin krallığın bütünlüğünü tehlikeye düşürdüğünü ileri sürerek, Edward'ı bu evlilikten vazgeçirmeye çalıştı. Edward, 13 Kasım'da Baldwin'e Bayan Simpson'la evlenmek istediğini ve eğer bu evliliği kral olarak gerçekleştiremeyecek olursa, tahttan çekilmeye hazır olduğunu bildirdi. Baldwin'in hükûmetinin bu evliliği kabul edemeyeceğini bildirmesi (2 Aralık)[6] üzerine, tahttan çekildiğini açıklayan belgeyi 10 Aralık'ta Parlamento'ya sundu. Bu belgenin Parlamento'da onaylandığı 11 Aralık akşamı yaptığı radyo konuşmasında tahttan çekildiğini açıkladı ve aynı gün İngiltere'yi terk etti. 12 Aralık'ta taç giyerek yerine geçen kardeşi VI. George, Edward'ı Windsor dükü yaptı.[7]

Tahttan çekildikten sonraki hayatıDüzenle

Bayan Simpson'ın boşanma kararı resmilik kazandıktan sonra, Edward ve Simpson 3 Haziran 1937'de Fransa'da İngiltere Kilisesi'ne bağlı bir papaz tarafından evlendirildi. Bundan birkaç gün önce Kral VI. George, Kabine'nin tavsiyesi üzerine, yalnızca düke altes unvanını vermiş, düşesi bu onur unvanından yoksun bırakmıştı.

Sonraki iki yıl boyunca daha çok Fransa'da yaşayan Edward, birçok Avrupa ülkesini ziyaret etti. Almanya'da Naziler tarafından çok iyi karşılandı ve Adolf Hitler'le görüştü (Ekim 1937).[8] II. Dünya Savaşı sırasında, Fransa'nın işgali üzerine Madrid'e geçti. Burada, Naziler onu yeniden kral ilan edip İngiltere'deki hükûmete karşı kullanmaya çalıştılar. 1940'ta Winston Churchill tarafından Bahamalar valiliğine getirildi ve bu görevini savaş sonuna değin sürdürdü. 1945'ten sonra çoğunlukla Paris'te yaşayan Edward, ilk kez 1967'de düşesle birlikte, kraliyet ailesinin diğer üyelerinin de katıldığı resmi bir törene davet edildi.[9] Dük ve düşeş öldükten sonra Windsor Şatosu topraklarındaki Frogmore'da yan yana gömüldüler.[10]

UnvanlarıDüzenle

  • 23 Haziran 1894 - 28 Mayıs 1898: Kraliyet Altesleri York Prensi Edward
  • 28 Mayıs 1898 - 22 Ocak 1901: Kraliyet Altesleri York Prensi Edward
  • 22 Ocak 1901 - 9 Kasım 1901: Kraliyet Altesleri Cornwall ve York Prensi Edward
  • 9 Kasım 1901 - 6 Mayıs 1910: Kraliyet Altesleri Galler Prensi Edward
  • 6 Mayıs 1910 - 23 Haziran 1910: Kraliyet Altesleri Cornwall Dükü
  • 23 Haziran 1910 - 20 Ocak 1936: Kraliyet Altesleri Galler Prensi
  • 20 Ocak 1936 – 11 Aralık 1936: Majesteleri Kral
  • 11 Aralık 1936 - 8 Mart 1937: Kraliyet Altesleri Prens Edward
  • 8 Mart 1937 - 28 Mayıs 1972: Kraliyet Altesleri Windsor Dükü
     
    Prens Edward'ın Windsor Dükü olarak kullandığı arması

GaleriDüzenle

Popüler kültürdeki yeriDüzenle

KaynakçaDüzenle

  1. ^ "tahttı bıraktığına dair belge". 3 Temmuz 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  2. ^ "Car dealer was Wallis Simpson's secret lover". the Guardian (İngilizce). 30 Ocak 2003. 28 Aralık 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Haziran 2021. 
  3. ^ Hacisalihoglu, Devrim (29 Ekim 2020). "Cumhuriyet'in 13'üncü yılında Atatürk - Kral Edward görüşmesi". euronews. 1 Kasım 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Haziran 2021. 
  4. ^ "Edward VIII [afterwards Prince Edward, duke of Windsor] (1894–1972), king of Great Britain, Ireland, and the British dominions beyond the seas, and emperor of India". Oxford Dictionary of National Biography (İngilizce). doi:10.1093/ref:odnb/9780198614128.001.0001/odnb-9780198614128-e-31061. 5 Haziran 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Haziran 2021. 
  5. ^ Pearce, Robert; Goodlad, Graham (2 Eylül 2013). British Prime Ministers From Balfour to Brown (İngilizce). Routledge. ISBN 978-1-135-04539-5. 
  6. ^ "hükümetin reddetmesi". 13 Ekim 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  7. ^ "Page 8111 | Issue 34349, 12 December 1936 | London Gazette | The Gazette". www.thegazette.co.uk. 6 Temmuz 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Haziran 2021. 
  8. ^ "When the Duke of Windsor met Adolf Hitler". BBC News (İngilizce). 10 Mart 2016. Erişim tarihi: 2 Haziran 2021. 
  9. ^ Zigler'in kitabı. ss. 554-556. 
  10. ^ Zigler'in kitabı. ss. 556-557. 
Resmî unvanlar
Önce gelen:
V. George
Büyük Britanya kralı
20 Ocak 1936 – 11 Aralık 1936
Sonra gelen:
VI. George