Avrupa Altın Ayakkabı

(UEFA Altın Ayakkabı Ödülü sayfasından yönlendirildi)

Avrupa Altın Ayakkabı, Avrupa'daki en üst düzey ulusal futbol liglerinde sezon içinde en çok gol atan futbolculara verilen ödüldür. Ödül futbol ayakkabısı şeklinde bir heykeldir. İlk kez 1967-68 sezonu sonrasında Fransız L'Équipe dergisi tarafından verilmeye başlanan ödüle 1990-91 sezonundan sonra ara verilmiş, 1996-97 sezonundan itibaren ise European Sports Media tarafından verilmeye başlanmıştır.

Avrupa Altın Ayakkabı
Dağıtan L'Équipe (1968-1991)
European Sports Media (1997-günümüz)
En çok kazanan Arjantin Lionel Messi (6 kez)

1968 yılında ödülü ilk kazanan isim Eusébio iken, ödülü en çok kazanan isim altı kezle Lionel Messi'dir. Messi bu ödülü arka arkaya üç yıl kazanan da tek isimdir. Üç futbolcusu toplamda sekiz kez ödül kazanan FC Barcelona bu alanda en başarılı kulüpken onu iki futbolcusu dört kez ödül kazanan Real Madrid izlemektedir. Liglere göre ise on beş kez ödül kazanan ismi çıkartan La Liga en başarılı ligken, onu yedi ödülle Primeira Liga takip etmektedir.

TarihçeDüzenle

1968 ile 1991 arasında ödülü kazanmak için ligin gücü veya oynanan maç sayısı gibi bir kriter yoktu, Avrupa'nın herhangi bir liginde en çok gol atan futbolcu ödülü kazanabiliyordu. Eusébio, Gerd Müller, Dudu Georgescu ve Fernando Gomes bu dönemde birden çok kez ödül kazanan isimler oldu.[1]

1990-91 sezonu sonrasında Kıbrıs Futbol Federasyonu'nun liglerinde bir futbolcunun 40 gol attığını iddia ederek (liglerinin gol krallığını 19 golle iki futbolcu paylaşmasına rağmen) 34 golle ödülü kazanan Darko Pančev'in kazanmasına itiraz etti. Bu olayın ardından L'Équipe bundan sonra ödül vermemeye karar verdi ve 1991-92 sezonundan 1996-97 sezonuna kadar en çok gol atan isimlere ödül verilmedi.[2]

1996-97 sezonundan itibaren ise ödül European Sports Media tarafından kolay liglerle zor ligleri birbirinden ayıracak bir puanlama sistemiyle verilmeye başlanmıştır. Bu puanlamada her ligden en başarılı takımların katıldığı Avrupa kupalarındaki geçmiş beş sezona bakılarak oluşan UEFA katsayılarına göre oluşan lig sıralaması esas alınır. Bu sıralamada en üstte yer alan beş ligde atılan gol sayısı 2 ile, 6 ila 21. sıra arasında yer alan liglerde atılan gol sayısı 1.5 ile, diğer liglerde atılan gol sayısı ise 1 ile çarpılır.[3] Bu değişiklikle daha iyi liglerde atılan gol sayısı diğer liglerde atılanlara göre daha değerli hale getirilmiş oldu. Bu değişiklikten sonra sadece iki futbolcu en iyi beş ligde yer almayıp bu ödülü kazanmayı başardı. Bu isimler 2000-01'de Scottish Premier League'den Henrik Larsson ve 1998-99 ve 2001-02'de Primeira Liga'dan Mário Jardel'di.

Ödülü iki futbolcunun paylaşması ise üç kere yaşandı. 1989-90'da 38'er gol atan Hristo Stoiçkov ile Hugo Sánchez, 2004-05'te 25'er gol atan Thierry Henry ile Diego Forlán ve 2013-14'te 31'er gol atan Luis Suárez ve Cristiano Ronaldo o yılki ödülü paylaştı.

KazananlarDüzenle

 
1968'de ödülü kazanan ilk isim olan Eusébio, 1973'te de ikinci kez ödülü kazanmıştır.
 
Gerd Müller ödülü birden çok kez kazanan ilk isim. (1970 ve 1972'de).
 
Lionel Messi altı kezle ödülü en fazla kez kazanan isim. (2010, 2012, 2013, 2017, 2018 ve 2019'da).
 
Cristiano Ronaldo dört kezle ödülü en fazla kez kazanan ikinci isim. (2008, 2011, 2014 ve 2015'te).
Oyuncu (X)
Oyuncunun ödülü kaçıncı kez kazandığını gösterir
^
Kazanan futbolcunun takımı lig şampiyonu olmuştur
Avrupa Altın Ayakkabı Ödülü kazananları[3]
Sezon Futbolcu Takım Lig Gol Sayısı Puan
Ödül L'Équipe tarafından verilmiştir
1967-68   Eusébio Benfica ^   Primeira Liga &0000000000000042.00000042 -
1968-69   Petar Zhekov PFK CSKA ^   Prva Liga &0000000000000036.00000036 -
1969-70   Müller, GerdGerd Müller Bayern München   Bundesliga &0000000000000038.00000038 -
1970-71   Skoblar, JosipJosip Skoblar Marseille ^   Ligue 1 &0000000000000044.00000044 -
1971-72   Müller, GerdGerd Müller (2) Bayern München ^   Bundesliga &0000000000000040.00000040 -
1972-73   Eusébio (2) Benfica ^   Primeira Liga &0000000000000040.00000040 -
1973-74   Yazalde, HéctorHéctor Yazalde Sporting CP ^   Primeira Liga &0000000000000046.00000046 -
1974-75   Georgescu, DuduDudu Georgescu Dinamo București ^   Divizia A &0000000000000033.00000033 -
1975-76   Kaiafas, SotirisSotiris Kaiafas Omonia Nicosia ^   A' Katigorias &0000000000000039.00000039 -
1976-77   Georgescu, DuduDudu Georgescu (2) Dinamo București ^   Divizia A &0000000000000047.00000047 -
1977-78   Krankl, HansHans Krankl Rapid Wien   Bundesliga &0000000000000041.00000041 -
1978-79   Kist, KeesKees Kist AZ   Eredivisie &0000000000000034.00000034 -
1979-80   Vandenbergh, ErwinErwin Vandenbergh Lierse   Eerste klasse &0000000000000039.00000039 -
1980-81   Slavkov, GeorgiGeorgi Slavkov Botev Plovdiv   Prva Liga &0000000000000031.00000031 -
1981-82   Kieft, WimWim Kieft Ajax ^   Eredivisie &0000000000000032.00000032 -
1982-83   Gomes, FernandoFernando Gomes Porto   Primeira Liga &0000000000000036.00000036 -
1983-84   Rush, IanIan Rush Liverpool ^   English Football League &0000000000000032.00000032 -
1984-85   Gomes, FernandoFernando Gomes (2) Porto ^   Primeira Liga &0000000000000039.00000039 -
1985-86   van Basten, MarcoMarco van Basten Ajax   Eredivisie &0000000000000037.00000037 -
1986-87   Polster, ToniToni Polster[a] FK Austria Wien   Bundesliga &0000000000000039.00000039 -
1987-88   Çolak, TanjuTanju Çolak Galatasaray ^   1. Futbol Ligi &0000000000000039.00000039 -
1988-89   Mateuț, DorinDorin Mateuț Dinamo București   Divizia A &0000000000000043.00000043 -
1989-90   Sanchez, HugoHugo Sánchez Real Madrid ^   La Liga &0000000000000038.00000038 -
  Stoiçkov, HristoHristo Stoiçkov PFK CSKA ^   A PFG
1990-91[b]   Pancev, DarkoDarko Pančev FK Crvena Zvezda ^   Prva Liga &0000000000000034.00000034 -
1991-1996 Ödül verilmedi. [c]
Ödül European Sports Media tarafından verilmiştir
1996-97   Ronaldo Barcelona   La Liga &0000000000000034.00000034 &0000000000000068.00000068
1997-98   Machlas, NikosNikos Machlas Vitesse Arnhem   Eredivisie &0000000000000034.00000034 &0000000000000068.00000068
1998-99   Jardel, MárioMário Jardel Porto   Primeira Liga &0000000000000036.00000036 &0000000000000072.00000072
1999-2000   Phillips, KevinKevin Phillips Sunderland   Premier League &0000000000000030.00000030 &0000000000000060.00000060
2000-01   Larsson, HenrikHenrik Larsson Celtic ^   Scottish Premier League &0000000000000035.00000035 &0000000000000052.50000052,5
2001-02   Jardel, MárioMário Jardel (2) Sporting CP ^   Primeira Liga &0000000000000042.00000042 &0000000000000063.00000063
2002-03   Makaay, RoyRoy Makaay Deportivo La Coruña   La Liga &0000000000000029.00000029 &0000000000000058.00000058
2003-04   Henry, ThierryThierry Henry Arsenal ^   Premier League &0000000000000030.00000030 &0000000000000060.00000060
2004-05   Henry, ThierryThierry Henry (2) Arsenal   Premier League &0000000000000025.00000025 &0000000000000050.00000050
  Forlán, DiegoDiego Forlán Villarreal   La Liga
2005-06   Toni, LucaLuca Toni Fiorentina   Serie A &0000000000000031.00000031 &0000000000000062.00000062
2006-07   Totti, FrancescoFrancesco Totti Roma   Serie A &0000000000000026.00000026 &0000000000000052.00000052
2007-08   Cristiano Ronaldo, Cristiano Ronaldo Manchester United ^   Premier League &0000000000000031.00000031 &0000000000000062.00000062
2008-09   Forlán, DiegoDiego Forlán (2) Atlético Madrid   La Liga &0000000000000032.00000032 &0000000000000064.00000064
2009-10   Messi, LionelLionel Messi Barcelona ^   La Liga &0000000000000034.00000034 &0000000000000068.00000068
2010-11   Cristiano Ronaldo, Cristiano Ronaldo (2) Real Madrid   La Liga &0000000000000040.00000040 &0000000000000080.00000080
2011-12   Messi, LionelLionel Messi (2) Barcelona   La Liga &0000000000000050.00000050 &0000000000000100.000000100
2012-13   Messi, LionelLionel Messi (3) Barcelona ^   La Liga &0000000000000046.00000046 &0000000000000092.00000092
2013-14   Suarez, LuisLuis Suárez Liverpool   Premier League &0000000000000031.00000031 &0000000000000062.00000062
  Cristiano Ronaldo, Cristiano Ronaldo (3) Real Madrid   La Liga
2014-15   Cristiano Ronaldo, Cristiano Ronaldo (4) Real Madrid   La Liga &0000000000000048.00000048 &0000000000000096.00000096
2015-16   Suarez, LuisLuis Suárez (2) Barcelona ^   La Liga &0000000000000040.00000040 &0000000000000080.00000080
2016-17   Messi, LionelLionel Messi (4) Barcelona   La Liga &0000000000000037.00000037 &0000000000000074.00000074
2017-18   Messi, LionelLionel Messi (5) Barcelona ^   La Liga &0000000000000034.00000034 &0000000000000068.00000068
2018-19   Messi, LionelLionel Messi (6) Barcelona ^   La Liga &0000000000000036.00000036 &0000000000000072.00000072
Notlar
  1. ^ 1986-87 sezonunda kazanan isim 44 golle Rodion Cămătaru olsa da daha sonra diskalifiye edildi ve ödül 1990 yılında Polster'a verildi. Yine de Cămǎtaru'ya verilen ödülün kendisinde kalmasına izin verildi.[4]
  2. ^ 1990-91 sezonunun kazananı Darko Pančev, Kıbrıs'tan bir futbolcunun 40 gol attığına dair itirazlardan dolayı ödülünü ancak 2006 yılında alabildi. (Kıbrıs Ligi'nde resmi olarak o sezon Suad Beširević ve Panayiotis Xiourouppas 19 golle gol krallığını paylaşmıştı.) [5]. Bu olaydan sonra L'Équipe tarafından ödül töreni düzenlenmedi.[4]
  3. ^ Ödül verilmeyen sezonlarda Avrupa liglerinde en çok gol atan isimler şunlardı: 1991-92 Ally McCoist (Rangers-34 gol), 1992-93 Ally McCoist (Rangers-34 gol), 1993-94 David Taylor (Porthmadog-43 gol), 1994-95 Arsen Avetisyan (Homenetmen-39 gol), 1995-96 Zviad Endeladze (Margveti-40 gol).

Birden fazla kazananlarDüzenle

Futbolcu Toplam Sezonlar Takım
  Messi, LionelLionel Messi &0000000000000006.0000006 2009-10, 2011-12, 2012-13, 2016-17, 2017-18, 2018-19 Barcelona (6)
  Ronaldo, CristianoCristiano Ronaldo &0000000000000004.0000004 2007-08, 2010-11, 2013-14, 2014-15 Manchester United (1), Real Madrid (3)
  Müller, GerdGerd Müller &0000000000000002.0000002 1969-70, 1971-72 Bayern Münih (2)
  Jardel, MárioMário Jardel 1998-99, 2001-02 Porto (1), Sporting CP (1)
  Henry, ThierryThierry Henry 2003-04, 2004-05 Arsenal (2)
  Forlán, DiegoDiego Forlán 2004-05, 2008-09 Villarreal (1), Atlético Madrid (1)
  Eusébio 1967-68, 1972-73 Benfica (2)
  Georgescu, DuduDudu Georgescu 1974-75, 1976-77 Dinamo București (2)
  Gomes, FernandoFernando Gomes 1982-83, 1984-85 Porto (2)
  McCoist, AllyAlly McCoist 1991-92, 1992-93 Rangers (2)
  Suárez, LuisLuis Suárez 2013-14, 2015-16 Liverpool (1), Barcelona (1)

Kulübe göre kazananlarDüzenle

Takım Toplam Futbolcu
  Barcelona 8 3
  Dinamo București 4 3
  Real Madrid 4 2
  Porto 3 2
  Liverpool 2 2
  Sporting CP 2 2
  PFK CSKA 2 2
  Ajax 2 2
  Rangers 2 1
  Benfica 2 1
  FC Bayern München 2 1
  Arsenal 2 1
  Marseille 1 1
  Omonia Nicosia 1 1
  Rapid Wien 1 1
  AZ 1 1
  Lierse 1 1
  Botev Plovdiv 1 1
  Austria Wien 1 1
  Galatasaray 1 1
  Crvena Zvezda 1 1
  Porthmadog 1 1
  Homenetmen 1 1
  Zestafoni 1 1
  SBV Vitesse 1 1
  Sunderland 1 1
  Deportivo La Coruña 1 1
  Villarreal 1 1
  Fiorentina 1 1
  Roma 1 1
  Manchester United 1 1
  Atlético Madrid 1 1
  Celtic 1 1

Millete göre kazananlarDüzenle

Ülke Toplam Futbolcu(lar)
  Portekiz 8 3
  Hollanda 4 4
  Romanya 4 3
  Arjantin 7 2
  Uruguay 4 2
  Bulgaristan 3 3
  Brezilya 3 2
  Galler 2 2
  İtalya 2 2
  Yugoslavya 2 2
  Fransa 2 1
  Almanya 2 1
  İskoçya 2 1
  Avusturya 2 2
  Kıbrıs Cumhuriyeti 1 1
  Belçika 1 1
  Meksika 1 1
  Ermenistan 1 1
  Gürcistan 1 1
  Yunanistan 1 1
  İngiltere 1 1
  Türkiye 1 1
  İsveç 1 1

Lige göre kazananlarDüzenle

Lig Toplam Futbolcu(lar)
  La Liga 15 7
  Primeira Liga 7 4
  Premier League 5 4
  Eredivisie 4 4
  Prva Liga 3 3
  Premier Division 3 2
  Divizia A 3 2
  Serie A 2 2
  Bundesliga 2 2
  Bundesliga 2 1
  Ligue 1 1 1
  First Division 1 1
  Eerste klasse 1 1
  Türkiye 1.Futbol Ligi 1 1
  Prva Liga 1 1
  Premier League 1 1
  Bardzraguyn humb 1 1
  Umaglesi Liga 1 1
  A' Katigorias 1 1

KaynakçaDüzenle

  1. ^ "Golden Boot: The Quotients Decide It All". soccerphile.com. 26 Haziran 2018 tarihinde kaynağından Arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Mart 2020. 
  2. ^ "What is the European Golden Shoe? Winners, scoring & guide to top scorer award". goal.com. 2 Mart 2020 tarihinde kaynağından Arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Mart 2020. 
  3. ^ a b "European Golden Shoe". European Sports Magazine. 4 Eylül 2019 tarihinde kaynağından Arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Mart 2020. 
  4. ^ a b "Golden Boot ("Soulier d'Or") Awards". Rsssf.com. 5 Eylül 2019 tarihinde kaynağından Arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Mart 2019. 
  5. ^ "Macedonia's Pancev awarded Golden boot....15 years late". Dnaindia.com. 4 Ağustos 2006. 30 Mart 2019 tarihinde kaynağından Arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Mart 2019. 

Dış bağlantılarDüzenle