Ana menüyü aç

Amsterdamsche Football Club Ajax, daha çok bilinen isimleriyle AFC Ajax, Ajax Amsterdam ya da Ajax (ismin geçmişi Aias'a dayanır), Amsterdam merkezli profesyonel Hollandalı futbol kulübü. Dünya'nın belli başlı futbol takımlarından olan Ajax, 1900 yılında kurulmuştur. Maçlarını 52,328 kişilik Johan Cruyff Arena'da oynar. Ajax dünyaca ünlü altyapısı Jong Ajax ile tanınan çok köklü bir kulüptür. Avrupa'nın en önemli 14 kulübünün bulunduğu eski G-14 kurulunda bulunmaktaydı. Ajax kazandığı birçok kupayla dünyanın en başarılı takımlarından birisidir, Uluslararası Futbol Tarihi ve İstatistikleri Federasyonu'na göre 20. Yüzyılın En Başarılı yedinci kulübüdür.[1]

AFC Ajax
AFC Ajax logosu
Tam isim Amsterdamsche Football Club Ajax NV
Takma isim(ler) de Godenzonen (Tanrı'nın çocukları)
Ajacieden, de Joden (Yahudiler)
de Amsterdammers (Amsterdamlılar)
Kısa isim(ler) Ajax
Renkler          Kırmızı-Beyaz
Kuruluş 18 Mart 1900
Stadyum Johan Cruyff Arena
(Kapasite: 52.328)
Başkan Hollanda Hennie Henrichs
Teknik direktör Erik ten Hag
Lig Eredivisie
2017-18 Eredivisie, 2.
Resmî site ajax.nl
İç saha
Deplasman
Şu anki sezon

İçindekiler

TarihçeDüzenle

 
Johan Cruyff , AFC Ajax formasıyla 3 kez Avrupa Kupası kazanan futbolcu, 1959-1973 ve 1981-1983 yılları arasında forma giymiştir. Johan Cruyff'un 14 numaralı formasını kulübü Ajax emekli etme kararı almıştır. Johan Cruyff 1985-1988 yılları arasında kulübe 3 yıl boyunca teknik direktörlük yapmıştır.

Kulüp, 18 Mart 1900 tarihinde Amsterdam kentinde Floris Stempel, Carel Reeser ve Johan Dade tarafından kurulur. 1911 yılında o dönem Hollanda futbolunun en üst seviyesi olan 1. Lig'e çıkar. 1917 yılında ilk ulusal kupa kazanılır. 1918 yılında ise ilk lig şampiyonluğu gelir. 1920'li yıllardan II. Dünya Savaşına kadar geçen dönem o kadar başarılıdır ki bu yıllar Altın dönem olarak adlandırılır.

1940’lı yıllarda teknik direktör Jack Reynolds'un emekli olmasıyla beraber kulüp yeniden yapılanma dönemine girer. 1954 yılında futbolda profesyonelliğe geçildiğinde Ajax yeni dönemde özellikle Avrupa’da mücadele etme gücünden uzaktır. Bu dönem bir aralar küme düşme aşamasına gelen Ajax, 1965 yılında Rinus Michels’in takımın başına geçmesiyle kabuk değiştirmeye başlar. Bu dönemde özellikle ileride Hollanda millî futbol takımı sayesinde total futbol olarak adlandırılacak sistemin tohumları atılır.

1967 yılında ikinci kez lig şampiyonluğunu yaşayan kulüp hala bir rekor olan bir sezonda 122 gol atma başarısını gösterir. O dönemde 20 yaşında olan Johan Cruyff bu gollerin 33 tanesini tek başına kaydetmiştir. 1971 yılında hem lig hem de kupa şampiyonluğu yaşayan Ajax, 1970-71 Şampiyon Kulüpler Kupası finalinde Panathinaikos’u 2-0 yenerek Avrupa’da da başarıyı yakalamıştır.

1973 yılında Cruijff’un FC Barcelona’ya transfer olmasıyla başlayan dönem gerilemenin habercisi olur. Buna rağmen Ajax’ın öncüsü olduğu total futbol mantığıyla oynayan Hollanda Mîllî Futbol Takımının 1974 FIFA Dünya Kupasında finale kadar çıkması futbol tarihinde önemli bir dönüm noktası olmuştur.

1980’li yıllarda Avrupa’da başarılı olamayan kulüp 1985 yılından sonra Cruijff’un teknik direktör olarak dönmesiyle yeniden çıkışa geçer. Ligde çok başarılı olmasa da 1986-87 UEFA Kupa Galipleri Kupası finalinde Demokratik Almanya Cumhuriyeti’nden Lokomotive Leipzig’i 1-0 yenerek kupayı kazanır

 
AFC Ajax'ın 1900-1901 sezonundaki ilk kadrosu

Bundan sonra yükselişe geçen PSV’nin gölgesinde kalan Ajax, Louis van Gaal yönetiminde eski günlerine dönmeye başlar. 1992 UEFA Kupası Finalinde İtalyan ekip Torino FC’yu eleyerek kupayı kazanır. Aynı başarıyı 1994-95 UEFA Şampiyonlar Ligi'nde de gösteren ekip, finalde İtalyan Milan’ı 1-0 yenerek kupayı müzesine götürür.

Ancak izleyen sezonlarda Van Gaal’ın ayrılması ve Bosman kanunu sayesinde önemli oyuncularının kulüpten ayrılmasıyla[2] Ajax düşüşe geçer.

2002 yılıyla beraber teknik direktörlük görevine gelen Ronald Koeman’ı Danny Blind izleyecektir. 2006 yılında başa geçen Henk ten Cate, gençlere fırsat verirken başarılı sonuçlar yakalayacaktır. O sezon Hollanda Kupası kazanılırken, Lig şampiyonluğu son anda yitirilir. Sonraki sezon en önemli kozları olan Ryan Babel Liverpool’a, Wesley Sneijder ise Real Madrid’e satılır. 2008 yılında teknik direktör olan Marco van Basten döneminde yeni genç futbolcular takıma dahil edilirken takım yönetimi başarılı futbolcularını sattıkları için bir ticarethane olmakla suçlanacaktır. 2009-2010 sezonunun son haftasında ligde üçüncü konumu başarısızlık olarak tanımlayan van Basten de görevi bırakacaktır.

UEFA sıralamasıDüzenle

14 Aralı 2016 itibarıyla[3]
Sıra Ülke Takım Puan
30   Lazio 55.999
31   Liverpool 55.478
32   VfL Wolfsburg 55.299
33   Ajax 54.732
34   AS Monaco 53.599
35   Dnipro Dnipropetrovsk 53.446
36   Fenerbahçe 50.360

Altyapı programıDüzenle

Ana madde: Jong Ajax

Ajax, her dönemde sayısız yıldız yetiştiren altyapı programıyla tanınmıştır. En üst seviyede futbol oynamış olan çok sayıda yıldız Ajax’ta yetişmiştir:

Kendi altyapısından yetişen futbolcuların ağırlıkta olduğu kadrosuyla 1994-95 UEFA Şampiyonlar Ligi kupasını kazanmıştır.[4]

Logo ve renklerDüzenle

1900 yılında kulüp kurulduğunda Ajax amblemi bir Ajax oyuncusunun resminden ibaretti. 1928 yılında Antik Yunanistan’daki kahraman Ajax’ın portresi logo olarak kabul edildi. 1990 yılında yeniden değiştirilen logoda Ajax resmi korunurken, portre 11 futbolcuyu simgeleyecek şekilde sadece 11 çizgiden oluşacak şekilde yeniden tasarlandı.

Ajax ilk başlarda sadece siyah renkli formayı tercih ediyordu. Ancak sonraları formada kırmızı-beyaz ve şortlarda da siyah renk yer almaya başladı. Bu üç renk aynı zamanda Ajax’ın kurulu olduğu Amsterdam kentinin de renkleridir. Kulüp 1911 yılında Eerste Klasse olarak bilinen 1.Lig’e çıktığında renklerini değiştirmek zorunda kaldı çünkü o ligde oynayan Sparta Rotterdam da aynı renkleri kullanıyordu. O dönemlerde deplasmanlarda farklı forma uygulaması olmadığından lige yeni çıkan Ajax, renklerini beyaz forma üzerine kırmızı çapraz şerit olacak şekilde değiştirmek zorunda kaldı.

StadyumDüzenle

Kulübün ilk stadyumu, 1911 yılında ahşaptan yapılmıştır. O dönemde stadın özel bir adı bulunmamaktaydı. Ajax daha sonra Amsterdam’da yapılan 1928 Yaz Olimpiyatları stadında maçlarını yaptı. Olimpik Stadyum olarak bilinen bu stadyumdan sonra 1934 yılında Amsterdam’ın doğusundaki De Meer Stadyumuna geçti.[5] 1996 yılına kadar maçlarını oynayacağı stadyum 29.500 kişilikti. 1996 yılında Amsterdam AreanA olarak bilinen yeni stadyum kompleksine geçti. 134 milyon dolara mal olan stadyum 52.000 kapasitelidir. Stadyumun açılır kapanır tavanının içeriye güneş ışığının girmesini engellediği için çim kalitesinin olumsuz etkilendiği stada yapılan eleştiriler arasındadır.

Ajax ve YahudilikDüzenle

Günümüzde Ajax taraftarları Yahudi olarak nitelendirilse de buna dair bir kanıt yoktur. 1930’lu yıllarda Avrupa’da yükselen faşizm ve anti-Semitizm yüzünden şehrin diğer taraftarları, stadyumları yoğun Yahudi göçü alan bölgede kaldığı için Ajaxlıları Yahudi olmakla suçlayıcı tezahüratlarda bulunmuştur. Arasında çok az sayıda Yahudiyi barındıran Ajax taraftarları da inadına bu kimliği benimsemiş ve Yahudi sembollerini maçlarda kullanmıştır. 1980’li yıllarla beraber siyasi arenadaki İsrail karşıtlığı Ajax’a karşı tezahüratlara da yansımıştır. Oldukça gergin atmosferde geçen maçlara gerçek Yahudiler gitmemeye başlamıştır. 2000’li yıllarda kulüp resmî olarak taraftarlardan Yahudi simgelerinin bırakılmasını talep etmiştir.[6]

OyuncularDüzenle

Güncel kadroDüzenle

1 Ağustos 2016 itibarıyla [7]
No. Mevki Futbolcu
2   DF Kenny Tete
3   DF Joël Veltman (2. kaptan)
4   DF Jaïro Riedewald
5   DF Davinson Sánchez
7   FV David Neres
8   DF Daley Sinkgraven
9   FV Bertrand Traoré (Chelsea'den kiralık)
10   OS Davy Klaassen (Kaptan))
11   FV Amin Younes
16   DF Heiko Westermann
17   FV Václav Černý
19   FV Mateo Cassierra
No. Mevki Futbolcu
20   OS Lasse Schöne (3. kaptan)
21   OS Frenkie de Jong
22   OS Hakim Ziyech
24   KL André Onana
25   FV Kasper Dolberg
26   DF Nick Viergever
30   OS Donny van de Beek
33   KL Diederik Boer
34   OS Abdelhak Nouri
36   DF Matthijs de Ligt
45   FV Justin Kluivert
48   KL Norbert Alblas

Kiralık gidenlerDüzenle

No. Mevki Futbolcu
  KL Xavier Mous (30 Haziran 2016'ya kadar FC Oss takımında kiralık)
  DF Ruben Ligeon (30 Haziran 2016'ya kadar Willem II takımında kiralık)
  OS Lucas Andersen (30 Haziran 2016'ya kadar Willem II takımında kiralık)
  FV Sheraldo Becker (30 Haziran 2016'ya kadar PEC Zwolle takımında kiralık)
No. Mevki Futbolcu
  FV Óttar Magnús Karlsson (30 Haziran 2016'ya kadar Sparta Rotterdam takımında kiralık)
  FV Queensy Menig (30 Haziran 2016'ya kadar PEC Zwolle takımında kiralık)
  FV Lesly de Sa (30 Haziran 2016'ya kadar Willem II takımında kiralık)
  FV Richairo Živković (30 Haziran 2016'ya kadar Willem II takımında kiralık)

Emekli numaralarDüzenle

MaskotDüzenle

BaşarılarıDüzenle

 
Ajax müzesindeki kupalar
 
Ajax ile Panathinaikos arasında oynanan 1971 Şampiyon Kulüpler Kupası Finali öncesinden bir görünüm.
Şampiyon (33): 1917-18, 1918-19, 1930-31, 1931-32, 1933-34, 1936-37, 1938-39, 1946-47, 1956-57, 1959-60, 1965-66, 1966-67, 1967-68, 1969-70, 1971-72, 1972-73, 1976-77, 1978-79, 1979-80, 1981-82, 1982-83, 1984-85, 1989-90, 1993-94, 1994-95, 1995-96, 1997-98, 2001-02, 2003-04, 2010-11, 2011-12, 2012-13, 2013-14
Şampiyon (18): 1916-17, 1942-43, 1960-61, 1966-67, 1969-70, 1970-71, 1971-72, 1978-79, 1982-83, 1985-86, 1986-87, 1992-93, 1997-98, 1998-99, 2001-02, 2005-06, 2006-07, 2009-10
Şampiyon (8): 1993, 1994, 1995, 2002, 2005, 2006, 2007, 2013
Şampiyon (4): 1970-71, 1971-72, 1972-73, 1994-95
Şampiyon (2): 1972, 1995
Şampiyon (1): 1991-92
Şampiyon (1): 1986-87
Şampiyon (3): 1972, 1973, 1995
Şampiyon (1): 1961-62

14 numaralı formaDüzenle

Johan Cruyff'ın onuruna formasının emekliye ayrılmasından sonra 2007-08 sezonundan itibaren Ajax takımındaki hiçbir futbolcu 14 numaralı formayı giymemiştir.[10][11] 14 numaralı formayı en son İspanyol orta saha Roger giymiştir. 2011-12 sezonunun öncesinde bir hazırlık maçında Marvin Zeegelaar bu formayı giyerken, aynı formayı Aras Özbiliz de bir sezon öncesi maçında giymiştir. Kulüp bunun hata olmadığını söylemiştir.[12]

Johan Cruyff'ın ayrılmasından sonra 14 numaralı formayı giyen futbolcular:[13]

1983-1997 yılları arasında kalıcı forma numaraları alınmamıştır.

KaynakçaDüzenle

  1. ^ "Europe's Club of the Century". International Federation of Football History & Statistics. 11 Eylül 2009. Erişim tarihi: 2009-09-12. 
  2. ^ Bu dönemde Edgar Davids, Michael Reiziger, Finidi George, Nwankwo Kanu, Patrick Kluivert, Marc Overmars, Winston Bogarde, Ronald de Boer, Frank de Boer, Edwin van der Sar, Jari Litmanen kulüpten ayrılmış, Frank Rijkaard ve Danny Blind de jübile yapmıştır
  3. ^ "UEFA coefficients". UEFA.com. UEFA. 20 Mart 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Kasım 2011. 
  4. ^ O yılki kadroda bulunan Edwin van der Sar, Michael Reiziger, Frank de Boer, Danny Blind, Ronald de Boer, Edgar Davids, Clarence Seedorf, Patrick Kluivert ve Marc Overmars gibi futbolcuların tamamı Ajax altyapısından gelmiştir.
  5. ^ Taraftarlarca çok sevilen stadyum artık yıkılmış ve arazisi şehir konseyine satılmıştır. Bugün stadın bulunduğu yerde sadece AJAX yazılı bir plaket bulunmaktadır.
  6. ^ 28 Mart 2005 tarihli The New York Times haberi (İngilizce) 1 Mart 2011 tarihinde erişilmiştir
  7. ^ "The Players". AFC Ajax. Erişim tarihi: 6 Mayıs 2016. 
  8. ^ "Cruijff viert 60ste verjaardag lo". De Ondernemer. 25 Nisan 2007. 23 Ekim 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ekim 2013. 
  9. ^ "Lucky Lynx Bio", Ajax.nl, Erişim tarihi: 7 Ağustos 2013.
  10. ^ "Ajax retire number 14". Ajax.nl. 1 Mayıs 2007 tarihinde kaynağından Arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Nisan 2007. 
  11. ^ "Ajax met Frank de Boer naar Milaan". Het Parool (Felemenkçe). 7 Aralık 2010. Erişim tarihi: 16 Aralık 2014. 
  12. ^ Özbiliz: 'Ik kreeg rugnummer veertien en ze zeiden dat het klopte' Voetbalzone, 3 Temmuz 2011
  13. ^ Alle Ajacieden met nummer veertien sinds Johan Cruijff Sportgeschiedenis, 21 Nisan 2007

Konuyla ilgili yazılan eserlerDüzenle

  • Simon Kuper, Ajax, Hollandalılar ve Savaş, İthaki Yayınları 2004 ISBN 9752730167

Dış bağlantılarDüzenle