Ana menüyü aç

Defans

futbolda savunma oyuncusu
Futbol sahası defans diziliş şeması

Defans (Türkçe: Savunma), futbol, basketbol ve diğer bazı takım oyunlarında takım halinde yapılan savunmadır. İngilizce savunma anlamındaki "defence" sözcüğünden Türkçeye geçmiştir.

Futbolda defansın amacı gol yemeyi önlemektir. Dört tip defans oyuncusu vardır: stoper, libero, bek ve kanat-bek. Stoper ve bekler modern dizilişlerinden çoğunda önemlidir. Libero ve kanat-bek rolleri belli dizilişler için özelleştirilmiştir.

StoperDüzenle

 
Stoper John Terry (26, mavi), santrafor Didier Drogba'ya yakın markaj yaparken

Bir stoper (merkezdeki defans oyuncusu), kalenin tam önündeki alanı korur ve rakip futbolcuların, özellikle de santraforların gol atmasını önler. Stoperlerin görevi rakibin şut çekmesini, top çalmasını, paslarını engellemek, havadan kafaya gelen toplarda üstünlük sağlamak ve rakip takımın pasları sırasında forvete markaj uygulamaktır.

 
Yaygın kullanılan 4-4-2 dizilişinde iki stoper yer almaktadır.

Topa sahipken stoperlerin genellikle takım arkadaşlarına uzun ve nokta atışı paslar yapması veya sahipsiz gelen toplarda topu uzaklaştırması beklenir. Örneğin degajman, topu defansın hedefinden mümkün olduğunda uzağa taşımayı amaçlayan bir vuruştur. Modern oyunda stoper birçok beceriye sahip olması gerektiğinden takımlar çoğunlukla daha hızlı ve topa sahip olma yeteneğine sahip bir oyuncuyla beraber fiziksel üstünlüğü olan bir defans oyuncusu oynatmayı tercih etmektedir. Bu ikililere örnekler; Chelsea'de John Terry ve Ricardo Carvalho, Real Madrid'de Sergio Ramos, Raphaël Varane veya Pepe, Manchester United'da Nemanja Vidić ve Rio Ferdinand, Juventus'ta Giorgio Chiellini, Leonardo Bonucci, Andrea Barzagli ve Medhi Benatia.[1][2]

Normal oyunda stoperler gol atmaya meyilli değildir. Ancak takımı köşe vuruşu veya diğer duran toplardan birini kazandığında rakibin ceza sahasında hücuma çıkabilir ve gelen toplarda hava yatkınlığını kullanarak kafa golü atmaya çalışabilir. Defans oyuncusu, bu durumda geçici olarak hücumda yer alırken diğer defans oyuncuları ve orta sahalar stoper pozisyonuna kayar.

Bazı stoperler direkt serbest vuruş ve uzaktan güçlü şutlar konusundaki başarılarıyla bilinir. Brezilyalı defans oyuncuları David Luiz, Alex ve Naldo, bulunduğu yerden daha fazla güce dayanan top mermisi serbest vuruşu metodlarıyla bilinir.

Modern futbolda çoğu takım, kalecinin önünde iki veya üç stoper kullanır. 4-2-3-1, 4-3-3 ve 4-4-2 dizilişlerinde iki stopere yer verilir.

Stoperlerin kullandığı iki ana savunma stratejisi vardır: sahanın belli bir yerine odaklandıkları alan savunması ve belli bir rakip oyuncuya odaklandıkları adam adama markaj.

LiberoDüzenle

 
Liberolu 5-3-2 dizilişi

Libero (veya süpürücü), eğer rakip savunma hattını kırmayı başarırsa ortaya çıkan çok yönlü "süpürücü" defans oyuncusudur.[3][4] Bu pozisyon, belli oyunculara markaj yapan diğer defans oyuncularından daha hareketlidir. Bu nedenle libero adını alır.[5][6]

Süpürücü oyunculardan kontra-atak hamleleri yapması beklense de, tipik stoperlerden daha iyi top kontrolü ve pas geçirme kabiliyeti gerektirdiğinden yetenekleri genellikle savunma alanlarıyla sınırlıdır. Örneğin 1960'lardaki İtalyan futbolunda kullanılan catenaccio oyun sistemi, sadece arka çizgide dolanan "tamamen savunmacı" bir süpürücü kullanmaktadır. Helenio Herrera'nın Grande Inter ekibinde yer verdiği Armando Picchi, bu rolün daha geleneksel çeşidinin bir öncüsüdür.[7][8]

Daha modern libero, tipik libero'nun savunma niteliklerine sahipken rakibin kontra-atağı sırasında ortaya çıkabilir.[9] Bazı süpürücüler ileriye doğru hareket edip topu ileri doğru dağıtırken, diğerleri pası alır ve rakip takımın kendini zahmete sokmasına gerek kalmadan topu rakipten uzaklaştırır. Süpürücü, topu dağıtmak için ileri yönlenirse hızlı bir toparlanma yapması ve pozisyonuna geri dönmesi gerekir. Modern futbolda kullanımı oldukça azalmıştır.

Bu pozisyonun öncüleri daha çok Franz Beckenbauer, Gaetano Scirea ve Elías Figueroa olarak bilinse de bu pozisyonları ilk oynayan futbolcular değildir. Daha önce Alexandru Apolzan, Ivano Blason, Velibor Vasović ve Ján Popluhár gibi futbolcular bu pozisyonda görev yapmıştır.[9][10][11][12][13][14][15] Süpürücü olarak nitelendirilen diğer defans oyuncuları arasında; top yetenekleri, vizyonu ve uzun paslarıyla Bobby Moore, Franco Baresi, Ronald Koeman, Fernando Hierro, Matthias Sammer ve Aldair yer almaktadır.[9][10][11][16]

Liberonun son ve başarılı kullanımı Yunanistan'ın teknik direktörü Otto Rehhagel tarafından UEFA Euro 2004'te gerçekleştirilmiştir. Rehhagel, Traianos Dellas'ı Yunanistan'ın liberosu olarak kullanmış ve Yunanistan'ın kupayı almasında rol oynamıştır.

Her ne kadar bu pozisyonın modern futbolda büyük ölçüde modası geçmiş olsa da bölgesel markaj ve ofsayt tuzağı kullanımı nedeniyle Daniele De Rossi,[17] Leonardo Bonucci, Javi Martínez ve David Luiz gibi bazı oyuncular 3-5-2 ve 3-4-3 dizilişlerinde buna benzer rolde oynamıştır. Bu oyuncular, defansif yeteneklerine ek olarak teknik ve topla oynama kabiliyetleri sayesinde topu geri kazandıktan sonra orta sahadan ilerlemeyi sağlamış ve takımın ikincil oyun kurucusu olarak rol oynamıştır.[17][18]

Kalelerinden topu rahatça uzaklaştırmak için serbest bırakılan René Higuita, Manuel Neuer, Edwin van der Sar, Fabien Barthez, Marc-André ter Stegen ve Hugo Lloris gibi bazı kaleciler, bu oyun tarzları nedeniyle süpürücü kaleci olarak adlandırılmıştır.[19][20][21]

KaynakçaDüzenle

  1. ^ Rob Bagchi (19 Ocak 2011). "Judges have a blindspot when destroyers like Vidic play a blinder". The Guardian. Erişim tarihi: 2 Şubat 2017. 
  2. ^ Paolo Bandini (13 Haziran 2016). "Giorgio Chiellini: 'I have a strong temperament but off the pitch I am more serene'". The Guardian. Erişim tarihi: 2 Şubat 2017. 
  3. ^ BBC Sports Academy
  4. ^ Evolution of the Sweeper
  5. ^ "DIZIONARIO DI ITALIANO DALLA A ALLA Z: Battitore". La Repubblica (İtalyanca). Erişim tarihi: 21 Nisan 2016. 
  6. ^ Damele, Fulvio (1998). Calcio da manuale. Demetra. s. 104. 
  7. ^ "La leggenda della Grande Inter" [Grande Inter efsanesi] (İtalyanca). Inter.it. 19 October 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Eylül 2014. 
  8. ^ Mario Sconcerti (23 Kasım 2016). "Il volo di Bonucci e la classifica degli 8 migliori difensori italiani di sempre" (İtalyanca). Il Corriere della Sera. Erişim tarihi: 27 Aralık 2016. 
  9. ^ a b c "BBC Football - Positions guide: Sweeper". BBC Sport. 1 September 2005. Erişim tarihi: 5 January 2008. 
  10. ^ a b "Remembering Scirea, Juve's sweeper supreme". FIFA.com. Erişim tarihi: 5 Ocak 2015. 
  11. ^ a b "Franz Beckenbauer Biography". Erişim tarihi: 5 Ocak 2015. 
  12. ^ Rotting fruit, dying flowers The Guardian
  13. ^ Czechoslovakia World Cup Hero Jan Popluhar Dies Aged 75 Goal.com
  14. ^ VELIBOR VASOVIC The Independent
  15. ^ "Evolution of the Sweeper". Outsideoftheboot.com. 
  16. ^ "Franchino (detto Franco) BARESI (II)". Erişim tarihi: 5 Ocak 2015. 
  17. ^ a b "Daniele De Rossi and the strange story of the Libero". forzaitalianfootball. Erişim tarihi: 5 Ocak 2015. 
  18. ^ "L'ANGOLO TATTICO di Juventus-Lazio - Due gol subiti su due lanci di Bonucci: il simbolo di una notte da horror" (Italian). Erişim tarihi: 5 Ocak 2015. 
  19. ^ Tim Vickery (10 February 2010). "The Legacy of Rene Higuita" 20 Eylül 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. BBC. Erişim tarihi: 11 Haziran 2014
  20. ^ Early, Ken (8 Temmuz 2014). "Manuel Neuer cleans up by being more than a sweeper". The Irish Times. Erişim tarihi: 11 Temmuz 2014. 
  21. ^ Wilson, Jonathan (13 Şubat 2014). "Tottenham's Hugo Lloris is Premier League's supreme sweeper-keeper". The Guardian. Erişim tarihi: 11 Mayıs 2017.