Defans

futbolda savunma oyuncusu
Futbol sahası defans diziliş şeması

Defans (Türkçe: Savunma), futbol, basketbol ve diğer bazı takım oyunlarında takım halinde yapılan savunmadır. İngilizce savunma anlamındaki "defence" sözcüğünden Türkçeye geçmiştir.

Futbolda defansın amacı gol yemeyi önlemektir. Dört tip defans oyuncusu vardır: stoper, libero, bek ve kanat-bek. Stoper ve bekler modern dizilişlerinden çoğunda önemlidir. Libero ve kanat-bek rolleri belli dizilişler için özelleştirilmiştir.

StoperDüzenle

 
Stoper John Terry (26, mavi), santrafor Didier Drogba'ya yakın markaj yaparken

Bir stoper (merkezdeki defans oyuncusu), kalenin tam önündeki alanı korur ve rakip futbolcuların, özellikle de santraforların gol atmasını önler. Stoperlerin görevi rakibin şut çekmesini, top çalmasını, paslarını engellemek, havadan kafaya gelen toplarda üstünlük sağlamak ve rakip takımın pasları sırasında forvete markaj uygulamaktır.

 
Yaygın kullanılan 4-4-2 dizilişinde iki stoper yer almaktadır.

Topa sahipken stoperlerin genellikle takım arkadaşlarına uzun ve nokta atışı paslar yapması veya sahipsiz gelen toplarda topu uzaklaştırması beklenir. Örneğin degajman, topu defansın hedefinden mümkün olduğunda uzağa taşımayı amaçlayan bir vuruştur. Modern oyunda stoper birçok beceriye sahip olması gerektiğinden takımlar çoğunlukla daha hızlı ve topa sahip olma yeteneğine sahip bir oyuncuyla beraber fiziksel üstünlüğü olan bir defans oyuncusu oynatmayı tercih etmektedir. Bu ikililere örnekler; Chelsea'de John Terry ve Ricardo Carvalho, Real Madrid'de Sergio Ramos, Raphaël Varane veya Pepe, Manchester United'da Nemanja Vidić ve Rio Ferdinand, Juventus'ta Giorgio Chiellini, Leonardo Bonucci, Andrea Barzagli ve Medhi Benatia.[1][2]

Normal oyunda stoperler gol atmaya meyilli değildir. Ancak takımı köşe vuruşu veya diğer duran toplardan birini kazandığında rakibin ceza sahasında hücuma çıkabilir ve gelen toplarda hava yatkınlığını kullanarak kafa golü atmaya çalışabilir. Defans oyuncusu, bu durumda geçici olarak hücumda yer alırken diğer defans oyuncuları ve orta sahalar stoper pozisyonuna kayar.

Bazı stoperler direkt serbest vuruş ve uzaktan güçlü şutlar konusundaki başarılarıyla bilinir. Brezilyalı defans oyuncuları David Luiz, Alex ve Naldo, bulunduğu yerden daha fazla güce dayanan top mermisi serbest vuruşu metodlarıyla bilinir.

Modern futbolda çoğu takım, kalecinin önünde iki veya üç stoper kullanır. 4-2-3-1, 4-3-3 ve 4-4-2 dizilişlerinde iki stopere yer verilir.

Stoperlerin kullandığı iki ana savunma stratejisi vardır: sahanın belli bir yerine odaklandıkları alan savunması ve belli bir rakip oyuncuya odaklandıkları adam adama markaj.

LiberoDüzenle

 
Liberolu 5-3-2 dizilişi

Libero (veya süpürücü), eğer rakip savunma hattını kırmayı başarırsa ortaya çıkan çok yönlü "süpürücü" defans oyuncusudur.[3][4] Bu pozisyon, belli oyunculara markaj yapan diğer defans oyuncularından daha hareketlidir. Bu nedenle libero adını alır.[5][6]

Süpürücü oyunculardan kontra-atak hamleleri yapması beklense de, tipik stoperlerden daha iyi top kontrolü ve pas geçirme kabiliyeti gerektirdiğinden yetenekleri genellikle savunma alanlarıyla sınırlıdır. Örneğin 1960'lardaki İtalyan futbolunda kullanılan catenaccio oyun sistemi, sadece arka çizgide dolanan "tamamen savunmacı" bir süpürücü kullanmaktadır. Helenio Herrera'nın Grande Inter ekibinde yer verdiği Armando Picchi, bu rolün daha geleneksel çeşidinin bir öncüsüdür.[7][8]

Daha modern libero, tipik libero'nun savunma niteliklerine sahipken rakibin kontra-atağı sırasında ortaya çıkabilir.[9] Bazı süpürücüler ileriye doğru hareket edip topu ileri doğru dağıtırken, diğerleri pası alır ve rakip takımın kendini zahmete sokmasına gerek kalmadan topu rakipten uzaklaştırır. Süpürücü, topu dağıtmak için ileri yönlenirse hızlı bir toparlanma yapması ve pozisyonuna geri dönmesi gerekir. Modern futbolda kullanımı oldukça azalmıştır.

Bu pozisyonun öncüleri daha çok Franz Beckenbauer, Gaetano Scirea ve Elías Figueroa olarak bilinse de bu pozisyonları ilk oynayan futbolcular değildir. Daha önce Alexandru Apolzan, Ivano Blason, Velibor Vasović ve Ján Popluhár gibi futbolcular bu pozisyonda görev yapmıştır.[9][10][11][12][13][14][15] Süpürücü olarak nitelendirilen diğer defans oyuncuları arasında; top yetenekleri, vizyonu ve uzun paslarıyla Bobby Moore, Franco Baresi, Ronald Koeman, Fernando Hierro, Matthias Sammer ve Aldair yer almaktadır.[9][10][11][16]

Liberonun son ve başarılı kullanımı Yunanistan'ın teknik direktörü Otto Rehhagel tarafından 2004 Avrupa Futbol Şampiyonasında gerçekleştirilmiştir. Rehhagel, Traianos Dellas'ı Yunanistan'ın liberosu olarak kullanmış ve Yunanistan'ın kupayı almasında rol oynamıştır.

Her ne kadar bu pozisyonın modern futbolda büyük ölçüde modası geçmiş olsa da bölgesel markaj ve ofsayt tuzağı kullanımı nedeniyle Daniele De Rossi,[17] Leonardo Bonucci, Javi Martínez ve David Luiz gibi bazı oyuncular 3-5-2 ve 3-4-3 dizilişlerinde buna benzer rolde oynamıştır. Bu oyuncular, defansif yeteneklerine ek olarak teknik ve topla oynama kabiliyetleri sayesinde topu geri kazandıktan sonra orta sahadan ilerlemeyi sağlamış ve takımın ikincil oyun kurucusu olarak rol oynamıştır.[17][18]

Kalelerinden topu rahatça uzaklaştırmak için serbest bırakılan René Higuita, Manuel Neuer, Edwin van der Sar, Fabien Barthez, Marc-André ter Stegen ve Hugo Lloris gibi bazı kaleciler, bu oyun tarzları nedeniyle süpürücü kaleci olarak adlandırılmıştır.[19][20][21]

BekDüzenle

 
Bek pozisyonundaki Philipp Lahm (sağda), kanattaki Nani'ye markaj yaparken.

Bekler (sol bek ve sağ bek), geniş pozisyonları tutar ve geleneksel olarak duran toplar haricinde her zaman geride kalır. Bek yerine stoperlerin yer aldığı dörtten daha az futbolcuyla yapılan savunmalar haricinde kanadın iki tarafında da bek yer alır.[22]

2-3-5 dizilişinin olduğu futbolun ilk dönemlerinde iki bek, aslında son savunma hattı olmaları ve genellikle alanın ortasında forvetlerle karşı karşıya olmaları nedeniyle modern beklerle aynıydı.[23]

 
1920'lerde yapılan, üç bekin de ortada yer aldığı WM dizilişi

Daha sonraki 3-2-5 dizilişi, üçüncü bir adanmış savunma oyuncusunu içeriyordu, bu da sol ve sağ beklerin daha geniş pozisyonlar almasını sağlıyordu.[24] Daha sonra bir başka orta defans oyuncusunun olduğu 4-2-4 dizilişi,[25] kanattaki defansların rakip kanat oyuncularına karşı koymak ve kanatlarına kendi başlarına destek sağlamak için daha da fazla oynamalarını sağladı ve bek pozisyon, oldukça çakılı kalan merkezî defans oyuncularının aksine bu rolü yerine getirebilecek dinamik oyuncularla değerlendirildi. Bu pozisyon; genellikle güç, yükseklik ve pozisyon almaya dayanıyordu.

Modern futbolda bekler, geleneksel role göre daha hücumcu bir rol üstlendi ve genellikle kanattan bindirmeler yapmaya başladı.[26] Elmas 4-4-2 gibi kanatsız dilişler, beklerin kanatta yukarı ve aşağı önemli ölçüde yer kaplamasını talep ediyordu. Modern beklerdeki sorumlulukların bazıları şunlardır:

  • Hücum eden oyunculara karşı fiziksel güç uygulayarak onları daha az nüfuz ettikleri alana yönlendirmek. Rakibin stoper veya defansif orta sahaya karşı zayıf ayakla girerek rakip oyuncuları zayıflatabilecek manevra yapabilirler. Aksi takdirde; beceri ve akıllı pozisyon alma, etki oluşturma olasılıklarının daha düşük olduğu bir alanda kanat oyuncusunu geri itebilir.
  • Topun dışına çıkmak, kanalların altındaki boşluklara koşu ve rakip ceza sahasına orta pozisyonları sağlar.
  • Taçlar genellikle beklere verilir.
  • Kanat oyuncuları ve diğer hücum oyuncularına markaj yaparlar. Bekler, genellikle rakip ceza sahasında mücadeleye girmez. Ancak, kanattan savunma hattına gelen hücum oyuncularını hızla uzaklaştırmayı amaçlar. Bununla birlikte markaj yapanlar, rakipleri çok sıkı tutmaktan veya savunma organizasyonunu bozma riskinden kaçınmalıdır.[27]
  • Diğer takım arkadaşlarının savunma hattını aşmamasını sağlayarak taktik disiplini sürdürmek ve rakibini kendi sahasında oynamaya zorlamak.
  • Kanattan aşağıya pas seçeneği sağlamak.
  • Kanatsız disilişlerde beklerin hem gerideki hem de ilerideki kanatları kapsaması gerekir. Savunmayı merkez orta sahalardan biriyle paylaşabilir.
  • Ayrıca atak yapan bekler, rakibin hem kanat oyuncularının hem de bek oyuncularının kendi yarı sahasında daha da kapanmasına yardımcı olur. Hücumlar, rakip oyuncularını orta sahadan çekmeye zorlar ve takıma avantaj sağlayabilir.[28]

Topla oynayan beklerin fiziksel ve teknik talepleri nedeniyle başarılı bekler, sahadaki diğer rollere uyum sağlamak için onları uygun hale getiren çok çeşitli özelliklere ihtiyaç duyar. Oyunun sahada birden fazla pozisyonda oynayabilen yardımcı oyuncuların birçoğu doğal beklerdir. Buna yakın örnek, kariyeri boyunca bekte ve savunmanın ortasında forma giyen Real Madrid futbolcusu Sergio Ramos'tur. Modern oyunca bekler, genellikle takım kontra-atağa geçtiğinde kanattan aşağı koşmalarıyla asistlerin adil bir payını alırlar. Bununla birlikte beklerin yaygın özellikler şunlardır:

  • Kanatta yukarı ve aşağı büyük mesafeleri kat etmek ve rakipleri geride bırakmak için hız ve dayanıklılık.
  • Çalışkanlık ve takım çalışmasına etkisi.
  • Markaj, top çalma yeteneği ve öngörü duygusu
  • Topsuz alanda boş alanlara koşarak takımı için hücum fırsatı oluşturmak.
  • Top sürme kabiliyeti. Bu özellikteki bekler, kendi başlarına topu rahatlıkla sürebilir ve zaman zaman hücum yapan kanat oyuncularına yardımcı olurlar.
  • Oyuncu zekası. Savunmacılar için yaygın olduğu gibi bekler de, oyun akışı sırasında bir kanada yapışıp yapışmayacağına karar vermelidir ve uygun bir mesafeyi korumalıdır. Hücum oyuncularına çok yakın kalan bekler, pozisyonlarından çekilmeye ve savunmada bir boşluk bırakmaya meyillidir. Verkaç gibi hızlı pas hareketleriyle defansın tam arkasını açık bırakırlar. Tehlikeli olduğu düşünülen kanat oyuncuları, hem bek hem de kanat oyuncuları tarafından çifte markaj edilebilir. Bu, beklerin savunma hattını tutmaya odaklanmasını sağlar.[29]

Kanat bekDüzenle

Kanat bek, bek pozisyonunun bir çeşididir ancak hücuma daha fazla odaklanır. Kanat bekler, genellikle üç stoperin kullanıldığı dizilişlerde kullanılır ve bazen defans oyuncusu yerine orta saha oyuncusu olarak sınıflandırılır. Modern futbolun gelişiminde kanat bekler, kanat ve beklerin karışımıdır. Bu nedenle, bu pozisyon modern futbolda fiziksel olarak en zorlu pozisyonlardan biridir. Kanat beklerin başarılı bir şekilde kullanılması, 3-5-2 ve 5-3-2 dizilişlerinin dönüşümlerde etkili bir şekilde çalışabilmesi için ana önkoşullardan biridir. Kanat bekler genellikle beklerden daha maceracıdır ve özellikle kanatsız takımlarda oyun genişliği sağlaması beklenir. Kanat bek, olağanüstü bir dayanıklılığa sahip olmalı, sahanın yukarısına ortalar açabilmeli ve rakiplerin kanattan hücumlarına karşı etkili bir savunma yapabilmelidir. Defansif orta saha, kanat beklere destek sağlayacak şekilde konumlandırılabilir.[30]

Ayrıca bakınızDüzenle

KaynakçaDüzenle

  1. ^ Rob Bagchi (19 Ocak 2011). "Judges have a blindspot when destroyers like Vidic play a blinder". The Guardian. 15 Ekim 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Şubat 2017. 
  2. ^ Paolo Bandini (13 Haziran 2016). "Giorgio Chiellini: 'I have a strong temperament but off the pitch I am more serene'". The Guardian. 26 Temmuz 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Şubat 2017. 
  3. ^ BBC Sports Academy
  4. ^ Evolution of the Sweeper
  5. ^ "DIZIONARIO DI ITALIANO DALLA A ALLA Z: Battitore". La Repubblica (İtalyanca). 30 Nisan 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Nisan 2016. 
  6. ^ Damele, Fulvio (1998). Calcio da manuale. Demetra. s. 104. 
  7. ^ "La leggenda della Grande Inter" [Grande Inter efsanesi] (İtalyanca). Inter.it. 19 Ekim 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Eylül 2014. 
  8. ^ Mario Sconcerti (23 Kasım 2016). "Il volo di Bonucci e la classifica degli 8 migliori difensori italiani di sempre" (İtalyanca). Il Corriere della Sera. 15 Ekim 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Aralık 2016. 
  9. ^ a b c "BBC Football - Positions guide: Sweeper". BBC Sport. 1 Eylül 2005. 24 Mayıs 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ocak 2008. 
  10. ^ a b "Remembering Scirea, Juve's sweeper supreme". FIFA.com. 11 Temmuz 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ocak 2015. 
  11. ^ a b "Franz Beckenbauer Biography". 21 Ocak 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ocak 2015. 
  12. ^ Rotting fruit, dying flowers The Guardian
  13. ^ Czechoslovakia World Cup Hero Jan Popluhar Dies Aged 75 Goal.com
  14. ^ VELIBOR VASOVIC The Independent
  15. ^ "Evolution of the Sweeper". Outsideoftheboot.com. 28 Nisan 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Kasım 2019. 
  16. ^ "Franchino (detto Franco) BARESI (II)". 12 Mayıs 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ocak 2015. 
  17. ^ a b "Daniele De Rossi and the strange story of the Libero". forzaitalianfootball. 15 Kasım 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ocak 2015. 
  18. ^ "L'ANGOLO TATTICO di Juventus-Lazio - Due gol subiti su due lanci di Bonucci: il simbolo di una notte da horror" (İtalyanca). 15 Kasım 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ocak 2015. 
  19. ^ Tim Vickery (10 February 2010). "The Legacy of Rene Higuita" 20 Eylül 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. BBC. Erişim tarihi: 11 Haziran 2014
  20. ^ Early, Ken (8 Temmuz 2014). "Manuel Neuer cleans up by being more than a sweeper". The Irish Times. 13 Temmuz 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Temmuz 2014. 
  21. ^ Wilson, Jonathan (13 Şubat 2014). "Tottenham's Hugo Lloris is Premier League's supreme sweeper-keeper". The Guardian. Erişim tarihi: 11 Mayıs 2017. 
  22. ^ "Football is Coming Home to Die-Hard Translators". Article on the Translation Journal. 1 April 2008. 27 March 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 April 2008. 
  23. ^ "England's Uniforms — Shirt Numbers and Names". Englandfootballonline.com. 10 Haziran 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Kasım 2018. 
  24. ^ Ingle, Sean (15 Kasım 2000). "Knowledge Unlimited: What a refreshing tactic". The Guardian. Londra. Erişim tarihi: 22 Kasım 2018. 
  25. ^ Lutz, Walter (11 Eylül 2000). "The 4–2–4 system takes Brazil to two World Cup victories". FIFA. 9 January 2006 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Kasım 2018. 
  26. ^ Pleat, David (6 Haziran 2007). "Fleet-of-foot full-backs carry key to effective attacking". The Guardian. Londra. Erişim tarihi: 11 Aralık 2008.  David Pleat explains in a Guardian article how full-backs aid football teams when attacking.
  27. ^ Pleat, David (18 Şubat 2008). "How Gunners can avoid being pulled apart by Brazilian". The Guardian. Londra. Erişim tarihi: 11 Aralık 2008.  David Pleat explains the team effort in marking an attacking player stationed in the outside-wing position.
  28. ^ Pleat, David (18 Mayıs 2006). "How Larsson swung the tie". The Guardian. Londra. Erişim tarihi: 11 Aralık 2008.  David Pleat explains how the introductions of Barcelona full-back Juliano Belletti and striker Henrik Larsson in the 2006 UEFA Champions League Final improved Barcelona's presence in wide areas. Belletti eventually scored the winning goal for the final.
  29. ^ Pleat, David (31 Aralık 2007). "City countered by visitors' Petrov defence". The Guardian. Londra. Erişim tarihi: 11 Aralık 2008.  David Pleat discusses the tactical implications of full-backs and other defenders marking wingers in a Guardian match analysis.
  30. ^ "Positions guide: Wingback". Londra: BBC Sport. 1 Eylül 2005. 8 Eylül 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Haziran 2008.