Tetrapodomorpha

et yüzgeçli balık kladı

Tetrapodomorpha (aynı zamanda Choanata olarak da bilinir[2]), akciğerli balıklardan çok yaşayan tetrapodlarla daha yakından ilişkili olan, tetrapodların en yakın et yüzgeçli akrabalarından oluşan bir omurgalılar kladıdır. Balıklar ve Tiktaalik gibi erken formlar arasında geçiş yapan gelişmiş canlılar, görünüşleri ve uzuv morfolojisi açısından yarı balık, yarı tetrapodlar olan keşifleri tarafından "fishapodlar" olarak adlandırılmıştır. Tetrapodomorpha, taç grubu tetrapodları (canlı tetrapodların ve onun soyundan gelenlerin son ortak atası) ve topluca osteolepiformlar olarak bilinen birkaç ilgili et-yüzgeçli balık grubunu içeren birkaç erken gövdeli tetrapod grubunu içerir. Tetrapodamorpha eksi taç grubu Tetrapoda, balıktan tetrapod geçişini kapsayan parafitik bir birim olan kök Tetrapoda'dır.

Tetrapodomorpha
Yaşadığı dönem aralığı: 408-0 Ma
Pragian-Günümüz[1] 
Tiktaalik roseae life restor.jpg
Gelişmiş bir tetrapodomorf olan Tiktaalik
Extant tetrapoda.jpg
Çağdaş tetrapod grupları, sol üstten sağ alta; bir amfibiyen (amphibia), bir kuş (aves), bir memeli (mammalia) ve bir sürüngen (reptilia)
Bilimsel sınıflandırma Bu sınıflandırmayı düzenle
Âlem: Animalia
Şube: Chordata
Klad: Rhipidistia
Klad: Tetrapodomorpha
Ahlberg, 1991
Alt gruplar
Metne bakınız.

Tetrapodomorfları tanımlayan özellikler arasında, özellikle glenoid fossa (omuz ekleminin soketi) ile eklemlenen dışbükey başlı bir humerus olmak üzere yüzgeçlerdeki farklılıklar yer alır. Diğer bir önemli özellik, iç burun deliği veya koanadır. Çoğu balığın iki çift burun deliği vardır, biri başın her iki tarafında gelen su için (geçen burun delikleri) ve diğeri giden su için (dışarıdan çıkan burun delikleri). Kenichthys gibi erken tetrapodomorflar, ağız kenarına göç eden aşırı burun deliklerine sahipti. Tetrapodlar da dahil olmak üzere daha sonraki tetrapodomorflarda, eski burun deliği ağzın içine yerleştirilmiştir ve burada koana olarak bilinir.[3]

Tetrapodomorf fosilleri erken Devoniyen'den beri bilinmektedir ve Osteolepis, Panderichthys, Kenichthys ve Tungsenia'yı içerir.[4]

SınıflandırmaDüzenle

 
Filogenetik ağacın tam şekli, çoğu tetrapodomorf fosilinden önce gelen Zachelmie tetrapod izleriyle belirsizdir [5]

TaksonomiDüzenle

Benton'dan sonra, 2004; ve Swartz, 2012.[6]

  • İnfra sınıf Tetrapodomorpha
  • Aile Sauripteridae
  • Aile Rhizodontidae
  • Aile Canowindridae
  • Aile Thysanolepidae
  • Aile Tristichopteridae
  • Klad Elpistostegalia (veya Panderichthyida)
  • Klad Stegosefali

Diğer dallar arasında Eotetrapodiformes ( Tinirau, Platycephalichthys, Tristichopteridae ve Elpistostegalia ) bulunur.[6] Geç gövdeli tetrapodları ve erken tetrapodları içeren daha eski taksonlar Labyrinthodontia ve Ichthyostegalia'dır .

İlişkilerDüzenle

Kladogram, 2012 yılında B. Swartz tarafından 204 karakter kullanılarak 46 taksonun filogenetik analizine dayanmaktadır.[6]  

Tetrapodomorpha 

Kenichthys

Rhizodontidae

Canowindridae

Marsdenichthys

Canowindra

Koharalepis

Beelarongia

Megalichthyiformes

Gogonasus  

Gyroptychius

Osteolepis  

Medoevia

Megalichthyidae

Eotetrapodiformes
Tristichopteridae

Spodichthys

Tristichopterus

Eusthenopteron  

Jarvikina

Cabonnichthys

Mandageria

Eusthenodon

Tinirau

Platycephalichthys

Elpistostegalia

Panderichthys  

Stegocephalia

Tiktaalik  

Elpistostege

Elginerpeton  

Ventastega

Acanthostega  

Ichthyostega  

Whatcheeriidae  

Colosteidae  

Crassigyrinus  

Baphetidae

Tetrapoda (taç grup) 

KaynakçaDüzenle

  1. ^ "Mindat.org". www.mindat.org. Erişim tarihi: 2 Temmuz 2021. 
  2. ^ Major Events in Early Vertebrate Evolution. CRC Press. 11 Eylül 2002. s. 296. ISBN 978-0-203-46803-6. Erişim tarihi: 5 Ağustos 2015. 
  3. ^ Gaining Ground: The Origin and Evolution of Tetrapods. Indiana University Press. 2012. s. 74. ISBN 978-0-253-35675-8. Erişim tarihi: 8 Haziran 2015. 
  4. ^ Jing Lu, Min Zhu, John A. Long, Wenjin Zhao, Tim J. Senden, Liantao Jia and Tuo Qiao (2012). "The earliest known stem-tetrapod from the Lower Devonian of China". Nature Communications. 3: 1160. doi:10.1038/ncomms2170. PMID 23093197. 
  5. ^ Friedman (7 Şubat 2011). "Sequences, stratigraphy and scenarios: what can we say about the fossil record of the earliest tetrapods?". Proceedings of the Royal Society B. 278 (1704): 432-439. doi:10.1098/rspb.2010.1321. PMC 3013411 $2. PMID 20739322. 
  6. ^ a b c Swartz (2012). "A marine stem-tetrapod from the Devonian of Western North America". PLoS ONE. 7 (3): e33683. doi:10.1371/journal.pone.0033683. PMC 3308997 $2. PMID 22448265.