Tetraetilkurşun

Tetraetilkurşun (Pb(C2H5)4), benzinin oktan sayısını ayarlamak ve benzinli motorların vuruntu yapmasını engellemek için kullanılan bir kimyasal maddedir.

Tera-ethyl-lead-chemical.png

Bir benzinin yanma kalitesi oktan sayısı ölçütü ile belirlenir. Oktan sayısı sınıflandırması, saf izooktanın oktan sayısı 100 olarak kabul edilerek yapılır.

Oktan sayısının belirlenmesi için, benzin örneği özel bir test motorunda farklı sıkıştırma oranlarında kontrollü şartlarda yakılır. Elde edilen sonuçlar aynı motorda kullanılan izooktan ve normal heptan karışımıyla karşılaştırılır. İzooktan vuruntusuna yakın kalitede yanar, normal heptan ise vuruntuya yol açar. Benzin örneği ile aynı sonuçları veren izooktan ve normal heptan karışımındaki izooktanın hacimce yüzdesi oktan sayısı olarak tanımlanır.

ZararlarıDüzenle

NFPA 704

 

2
3
3
 


Tetraetilkurşunun NFPA 704 kodu

Türkiye'de ve başka ülkelerde kurşunsuz olarak adlandırılan benzinler de dahil olmak üzere tüm benzinler kurşun bileşikleri içermektedirler. Bu benzinlerin yanması ile bir miktar kurşun atmosfere karışır, bu durum doğa üzerinde olumsuz etkilere yol açar.

Kurşunsuz benzine göre süper benzinde 12 kat daha fazla kurşun bulunmaktadır.

Türkiye genelinde 2003 yılı verilerine göre benzinli araçlardan atmosfere atılan kurşun miktarı yaklaşık olarak 230.000 kg/yıldır. Şehir içi bölgelerde kurşun parçacıklarının ana kaynağı, süper benzin kullanan otomobillerdir.[1]

Benzin oktan sayısını ayarlamak için kullanılan daha az zehirli katkı maddeleri de mevcuttur.

Kurşunlu benzin yasaklarıDüzenle

Zararları anlaşılması üzerine dünyada kurşunlu benzine yasaklar getirilmiştir.

Ülkelerin yasağa geçiş tarihleri aşağıda belirtilmiştir:

Avrupa
  • AB : 1 Ocak 2000
    • Almanya: 1988
    • Avusturya: 1989
    • Polonya: 2005
    • Portekiz: 1999
    • Romanya: 2005 [2]
  • Bosna Hersek: 2009
  • İsveç: 1992
  • İsviçre: 2000
  • İzlanda:
  • Macaristan: 1999
  • Monako: 2000
  • Norveç:
  • Rusya: 2002 [3]
  • Sırbistan: 2010
  • Türkiye: 2006
Afrika

Kurşunlu benzin 2002 Dünya Zirvesi'nde başlatılan bir yasaktan sonra, tamamen 1 Ocak 2006 tarihinde kıta çapında aşamalı olarak kaldırıldı.[4]

Kuzey Amerika
  • Kanada: 1993
  • ABD: 1 Ocak 1996
    • Kaliforniya: 1992
  • Bahamalar:
  • Belize:
  • Bermuda:
  • Dominik Cumhuriyeti:
  • El Salvador:
  • Guatemala:
  • Haiti:
  • Honduras:
  • Kosta Rika:
  • Meksika: 1998
  • Nikaragua:
  • Porto Riko:
  • Trinidad ve Tobago: 2000
Güney Amerika
  • Arjantin: 1998
  • Bolivya:
  • Brezilya: 1989
  • Kolombiya: 1991 [5]
  • Peru: 2004
  • Şili: 2001 [6]
  • Venezuela: 2005
Asya
  • Bangladeş:
  • Çin: 2000
    • Hong Kong: 1999
  • Endonezya: 2006
  • Filipinler: 2000
  • Güney Kore: 1993
  • Hindistan: 2000
  • Japonya: 1986
  • Malezya: 2000
  • Nepal: 2000
  • Pakistan: 2001 [7]
  • Singapur: 1998
  • Sri Lanka: 1999
  • Tayland: 1996
  • Tayvan: 2000
Okyanusya
  • Avustralya: 2002 [8]
  • Guam:
  • Yeni Zelanda: 1996

Ayrıca bakınızDüzenle

KaynakçaDüzenle

  1. ^ "Kurşunlu Benzin Tüketimi ve Kurşunun Etkileri". 22 Ocak 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Nisan 2006. 
  2. ^ "Dispare benzina cu plumb". Evenimentul Zilei. 27 Temmuz 2004. 29 Temmuz 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Ocak 2015. 
  3. ^ "Постановление ГД ФС РФ от 15.11.2002 N 3302-III ГД "О проекте Федерального закона N 209067-3 "Об ограничении оборота этилированного бензина в Российской Федерации"". 29 Temmuz 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Ocak 2015. 
  4. ^ Geoffrey Lean (1 Ocak 2006). "UN hails green triumph as leaded petrol is banned throughout Africa". The Independent. 
  5. ^ Gabriel Reyes Aldana (10 Temmuz 1997). "La gasolina no tiene plomo". El Tiempo. 3 Şubat 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Ocak 2015. 
  6. ^ "ENAP dejará de distribuir gasolina con plomo el sabado". 8 Aralık 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Ağustos 2014. 
  7. ^ Status of children’s blood lead levels in Pakistan: implications for research and policy
  8. ^ "Australia Cuts Sulfur Content in Transport Fuels". 22 Nisan 2005 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Ocak 2015.