Sahra

Afrika'da bir çöl

Sahra ya da Büyük Sahra; Afrika'nın kuzeyinde yer alan, kıtanın ortası ile kuzeyini ayıran 9.000.000 km² büyüklüğünde bir çöl. Dünyanın en büyük sıcak çölüdür. Antarktika ve Arktik'in ardından en büyük üçüncü çöldür.

Sahra
Büyük Sahra, En Büyük Sıcak Çöl
Libya 4709 Idehan Ubari Luca Galuzzi 2007.jpg
Uzunluk 4.800 km (3.000 mi)
Genişlik 1.800 km (1.100 mi)
Alan 9.200.000 km2 (3.600.000 sq mi)
Coğrafya
Ülke
Koordinatlar 23°K 13°D / 23°K 13°D / 23; 13Koordinatlar: 23°K 13°D / 23°K 13°D / 23; 13

EtimolojiDüzenle

"Sahra" kelimesi Arapça'da "Çöl" demektir. Ancak özel bir ada dönüşmüş durumdadır.[1][2]

ÖzelliklerDüzenle

2,5 milyon yaşındadır. Yüz ölçümü büyüklüğü Amerika Birleşik Devletleri'ni kaplayacak kadardır. Atlas Okyanusu kıyılarından Kızıldeniz kıyılarına kadar uzanır.

Erg adı da verilen kum çölü, genel kanının tersine bütün çölün yalnızca beşte birini kaplar. Onun dışında kalan yerler kaya ve molozlardan oluşur. Sahra'da Tibesti ve Ahaggar gibi, yükseklikleri 3.265 m'yi bulan dağlar da vardır. Buraları görece daha çok yağış alan ve göçebelerin yazın konaklamalarına elverişli yerlerdir. Buna karşılık Sahra'nın bazı yerlerine arka arkaya 10 yıl yağmur düşmediği olur. Yağışlar, mineralleri yıkayıp götürmediği ve bitkiler onları tüketmemiş olduğu için, çölün zemini mineral besinler açısından çok zengindir. Bunun için, uzun süreli kuraklığı atlatmayı beceren tohum taneleri kısa ve güçlü sağanaklar biçiminde yağan ilk yağmurlarda hemen kök salıp çiçek açar ve birkaç gün içinde olgunlaşır. Mineral bakımında zengin bu tabaka rüzgarlarla dünyanın dört bir yanına dağılarak buradaki toprakları da zenginleştirir. Örneğin aslında toprağı mineral bakımında çok fakir olan Amazon bölgesi bu mineral takviyesi ile bitkiler için gerekli besini sağlar.

Sahra'nın batı kıyılarının iklimi iç kesimlerinden farklıdır. Bu sahalar nemli tropikal hava kütlesinin etkisi altındadır. Sahra çölünün batı kıyısının yıllık sıcaklık ortalaması 18 °C olup iç kesimlerden 5 °C daha düşüktür. Yine bu sahalarda karalardan denize doğru esen rüzgarlar ile üstte bulunan su kütlesi akıntılarla uzaklaşır ve altta bulunan soğuk su yüzeye çıkar. Ekvatora doğru yönelen bu soğuk su akımına humboldt ve benguela soğuk su akıntısı denir. İşte bu soğuk su akıntısı bir taraftan söz konusu bölgelerde sislerin oluşumunu sağlarken diğer taraftan havanın serinlemesine yardımcı olur.

Sahra Çölü'nde ilk kez 18 Şubat 1979 tarihinde kar yağmıştır.[3]

Çöle 2016'da[4] ve 2018'de kar yağdı.[5]

Sahra'daki ülkelerDüzenle

Sayılan ülkelerin tamamı Sahra'da yer almaktadır: Cezayir, Çad, Mısır, Libya, Fas, Moritanya, Mali, Nijer,Sudan, Tunus, Batı Sahra

GaleriDüzenle

KaynakçaDüzenle

  1. ^ al-Ba'labakkī, Rūḥī (2002). al-Mawrid: Qāmūs 'Arabī-Inklīzī (in Arabic) (16th ed.). Beirut: Dār al-‘Ilm lil-Malāyīn. p. 689.
  2. ^ Wehr, Hans (1994). A Dictionary of Modern Written Arabic (Arabic-English) (4th ed.). Wiesbaden: Otto Harrassowitz. p. 589. ISBN 978-0-87950-003-0.
  3. ^ "Sahara Desert Snow". livescience.com. 14 Mayıs 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Haziran 2016. 
  4. ^ "Sahra Çölü'ne 40 yıl sonra ilk kez kar yağdı". Yeni Şafak. 22 Aralık 2016. 23 Aralık 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Eylül 2020. 
  5. ^ "Sahra Çölü'ne kar yağdı". Yeni Şafak. 9 Ocak 2018. 9 Ocak 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Eylül 2020. 

KitaplarDüzenle

  • Brett, Michael; Prentess, Elizabeth (1996). The Berbers. Blackwell Publishers.
  • Bulliet, Richard W. (1975). The Camel and the Wheel. Harvard University Press. Republished: Columbia University Press, 1990.
  • Gearon, Eamonn (2011). The Sahara: A Cultural History. Signal Books (UK), Oxford University Press (US).
  • Julien, Charles-Andre (1970). History of North Africa: From the Arab Conquest to 1830. Praeger.