Ana menüyü aç

Nükleer silahlanmanın kronolojisi

Operation Upshot-Knothole - Badger 001.jpg

Nükleer silahlanmanın kronolojisi 20. yüzyıl, teknolojik ilerleme ve başarı bakımından aynı zamanda uygarlaşmış milletlerin birbirlerine sarf ettikleri şiddet içerici suçlamalar bakımından dikkate değerdir. Birkaç saat içerisinde, hatta bir anda bile insanoğlunun tümünü yok edebilecek nükleer silahların icadı ve nükleer enerjinin gelişmesi, medeniyet ve tehdit kavramlarını hiçbir yerde birbirine bu kadar yaklaşmamıştı.

İçindekiler

1930'larDüzenle

Aralık 1938 : Fermi, Nükleer Bölünme (atom çekirdeğinin parçalanması)Düzenle

Enrico Fermi, doğal güçleri kullanarak, nükleer güç üretimindeki katkılarından dolayı Fizik Nobel ödülünü kazanıyor. Fermi ilk defa Atomu parçalara ayıran fizikçi oldu. Ondan sonraki araştırmaları, nükleer enerji üretimi için öncülük oldu.

Aynı zamanda 1938 yılında, Alman fizikçiler Lise Meither ve Otto Frisch uranyum atomunu parçalara ayırmayı başardılar. Ünlü bilim adamları bu süreci "nükleer bölünme (atom çekirdeğinin parçalanması)" olarak adlandırdılar.

Ağustos 1939 : Einstein'ın mektubuDüzenle

Ünlü fizikçi Albert Einstein ABD Başkanı Franklin D. Roosevelt'e bir mektup göndererek, Alman araştırmacılarının atom bombası üzerinde çalıştıkları uyarısını yapar. Uyarıdan sonra Roosevelt, askeri içeriğini yani etkisini hesaba katmak ve göz önünde bulundurmak için özel komisyon kurdurur..

1940'larDüzenle

1941Düzenle

Aralık 1941 : Pearl HarborDüzenle

Japonya'nın Pearl Harbor saldırısından sonra, ABD II. Dünya Savaşına girer.

1942Düzenle

Eylül 1942 : Manhattan ProjesiDüzenle

Almanlardan önce atomik silah üretmek amaçlı, Manhattan projesi kurulur.

1945Düzenle

16 Temmuz 1945 : Üçlü DenemeDüzenle

ABD New Mexico yakınlarında Alamogordo'da ilk atom aracını patlatır.

Ağustos 1945 : Hiroşima / NagasakiDüzenle

ABD üç günlük bir ara ile Japon şehirleri olan Hiroşima ve Nagasaki'ye atom bombalarını atar. Hesaplamalara göre,110.000 kişi meydana gelen şiddetli patlamadan ve oluşan esintiden sonra hemen ölürler. Radyasyon zehirlenmesinden aylar ve yıllar sonra da on binlerce insan hayatını kaybeder. Atom bombasının atılmasından birkaç gün sonra Japonya teslim olur böylelikle II. Dünya Savaşı sona ermiş olur.

1946Düzenle

Temmuz 1946 : Crossroad Harekâtı (Bikini Mercanada)Düzenle

 
Baker denemesi, su sütununun sağ tarafındaki siyah kısımında USS Arkansas (BB-33)

ABD Pasifik kıyılarındaki Bikini Mercanadalarında Crossroad Harekâtı adı altında 1 Temmuz'da Able ve 25 Temmuz'da Baker atomik silah denemeleri yapıldı. Denemeden dört gün sonra Paris Moda Gösteriminde kadın mayosu defilesi düzenlenir.

1949Düzenle

Ağustos 1949 : Sovyet BombasıDüzenle

Amerika'nın nükleer tekelini bitiren Sovyetler Birliği, ilk atom bombası denemesini gerçekleştirir.

1950'lerDüzenle

1950Düzenle

Haziran 1950 : Kore SavaşıDüzenle

Sovyetler Birliği destekli Kuzey Kore'nin Güney Kore'yi istilası ile Kore Savaşı başlar.

1952Düzenle

Kasım 1952 : H BombasıDüzenle

Amerika Birleşik Devletleri ilk hidrojen bombasının denemesini gerçekleştirir.

1954Düzenle

Ocak 1954 : Büyük MisillemeDüzenle

ABD Devlet Bakanı John Foster Dulles ABD'nin Komünist meydan okumasına karşılık vermesinin gerektiğini bildirir. Bu çıkışı da " büyük misilleme " olarak adlandırır. Olası bir Büyük Sovyet saldırısının büyük nükleer sorumluluğu meydana çıkaracağını açıklar.

1957Düzenle

Eylül 1957 : Yer altı denemeleriDüzenle

ABD, Las Vegas çölü yanında ilk yeraltı nükleer denemesini gerçekleştirir.

Ekim 1957 : SputnikDüzenle

Sovyetler Birliği dünyanın ilk uzay aracı olan Sputnik'i uzaya fırlattırır. Aynı anda Britanya da bulunan Windscale nükleer reaktörde yangın çıkar ve akabinde radyasyon sızıntısı başlar.

1960'larDüzenle

1961Düzenle

Eylül 1961 : Nükleer saldırılardan korunmak için sığınaklar yapılırDüzenle

Life Magazine adlı dergide yayınlanan bir mektupta Başkan Kennedy Amerikan halkına sığınaklar yapmalarını önerir.

Ekim 1961 : Sovyet Çar BombasıDüzenle

Sovyetler Birliği o güne dek insanoğlunun gördüğü en büyük nükleer araç denemesini patlatır. 57 megaton tnt gücünde olan bomba II. Dünya Savaşı sırasında kullanılan tüm patlayıcılardan daha fazla bir patlama gücüne sahiptir.

Ekim 1961 : Küba Çıkarması KriziDüzenle

Sovyetler Birliği Küba'ya nükleer çıkartmalar yapar. Çıkartmaların fark edilmesinden sonra ABD nükleer başlıkların çıkarılması beyanından bahseder. İki hafta süresince Dünya nükleer savaşın eşiğine gelir. Daha sonra Moskova nükleer füzeleri çekme kararı alır.

1963Düzenle

Ağustos 1963 : Deneme Yasaklama AntlaşmasıDüzenle

ABD, Britanya ve Sovyetler Birliği atmosferde, sualtında ve karada yasaklanan Sınırlandırılmış Nükleer Deneme Antlaşmasını imzalarlar. 1963 yılından bu yana 100 ülkeden fazla ülke de bu antlaşmaya imza atmıştır.

1964Düzenle

Ekim 1964 : Çin'in Bomba SınavıDüzenle

Çin ilk nükleer bombasını patlatır.

1966Düzenle

Ocak 1966 : Yön DeğişimiDüzenle

ABD B-52 tipi bomba uçağı taşıdığı üç hidrojen bombası ile birlikte İspanya körfezinde yere çakılır. Bombalardan biri Akdeniz'e düşer, bombalardan şans eseri hiçbiri patlamaz fakat radyasyon İspanya toprakları üzerine dağılır bunun sonucunda da Amerikalı askeri yetkililer ve askerler tarafından büyük oranda temizleme çalışmaları yürütülür. Bu olay ABD tarafından itiraf edilen tek olaydır. Ve yön değişimi olarak adlandırılır.

1968Düzenle

Temmuz 1968 : Nükleer Silahların Yayılmasını Önleme Antlaşması (NPT)Düzenle

Büyük Britanya, ABD ve Sovyetler Birliği, Nükleer Silahların Yayılmasını Önleme Antlaşması'nı imzalarlar. Antlaşmada bulundurdukları nükleer güçleri başka devletlere nakletmeme ve başka devletlere nükleer program gelişiminde yardım sağlamama şartını getirirler. Antlaşma 1970 yılında yürürlüğe girer ve 1986 yılında ise 186 ülkeden fazla ülkenin imzası atılır.

1969Düzenle

Ekim 1969 : SALTDüzenle

SALT (Strategic Arms Limitation Treaty) Stratejik Silahların Sınırlandırılması Antlaşması, görüşmelerinin ilki Finlandiya'nın başkenti Helsinki'de düzenlendi. Bu görüşmelerin nihayetinde 1972 Mayıs'ında SALT I Antlaşması imzalandı.

1970'lerDüzenle

1974Düzenle

Mayıs 1974 : Hindistan'ın Bomba DenemesiDüzenle

Hindistan ilk 10-15 tonluk nükleer bombası olan bombayı Rajastan çölü altında patlatır.

Ekim 1974 : Nükleer Silah KısıtlamasıDüzenle

ABD ve Sovyetler Birliği, Vladivostok görüşmelerinde, nükleer silah cephanelerinin sınırlandırılmalarında mutabakata varırlar. Her iki taraf da anlaşmada 2.400'den fazla stratejik füzelerinin (örn: saldırı füzeleri ve bombalar) ve 1.300 den fazla savaş başlığının bulundurulmaması yönünde anlaşırlar.

1979Düzenle

Mart 1979 : Üç Mil AdalarıDüzenle

Harrisburg, Pensilvanya yakınlığında bulunan üç mil adalarında yer alan nükleer fabrikada, kısmi nükleer çekirdek erimesi fark edilir. Söylenenlere göre minimum seviyede radyoaktif maddeler sızmaktadır.

Mart 1979 : Yıldız SavaşlarıDüzenle

ABD Başkanı Ronald Reagan genelde yıldız Savaşları olarak da bilinen stratejik savunma üstünlüğünü açıklar. Uzaydan gelebilecek olan saldırılara karşı, uydu yardımı ile savaş başlıkları hedefini uzayda imha etme sistemi.

1980'lerDüzenle

1985Düzenle

Ağustos 1985 : Deneme MoratoryumuDüzenle

Sovyetler Birliği nükleer deneme moratoryumunu açıklar.

1986Düzenle

Nisan 1986 : Çernobil FaciasıDüzenle

Sovyetler Birliği devletlerinden biri olan Ukrayna'da bulunan Çernobil nükleer reaktöründe yangın oluşur ve radyoaktif sızıntı meydana gelir. Bu olayda Avrupa'nın birçok bölgesi ciddi anlamda hasar görür.

1987Düzenle

Aralık 1987 : Orta Menzilli Nükleer Kuvvetler AntlaşmasıDüzenle

Sovyetler Birliği Cumhurbaşkanı Mikhael Gorbachov ve ABD Başkanı Reagan tarafından Orta Menzilli Nükleer Kuvvetler Antlaşması imzalanır, anlaşma aynı zamanda Moskova ve Washington arasında gerçekleştirilen ilk askeri mutabakatı teşkil eder.

1990'larDüzenle

1991Düzenle

Temmuz 1991 : STARTDüzenle

1982 yılında başlayan Stratejik Silahların Azaltılması Görüşmeleri Antlaşması, ABD ve Sovyetler Birliği devlet başkanları tarafından 1991 yılında imzalanır. İleriye dönük nükleer silahların azaltılmasını öngörmektedir. Eski Sovyetler birliği devletlerinden olan, Beyaz Rusya, Kazakistan ve Ukrayna'da antlaşmanın prensiplerine katılarak bir yıl sonra imza atarlar.

1992Düzenle

1992 : Kuzey KoreDüzenle

Nükleer genişleme programı yürüttüğünden şüphe duyulan Kuzey Kore,1993 yılında Nükleer Silahları sınırlandırma antlaşması görüşmelerinden çekildiklerini duyururlar, fakat daha sonra söylediklerinden vazgeçen Kuzey Kore yetkilileri görüşmelere tekrar katılma kararı alırlar ve ABD'yle görüşmelere otururlar.

1994 ABD çerçeve antlaşması altında nükleer silah geliştirme programından vazgeçen Kuzey Kore, ABD, Japonya ve Güney Kore'den yardım sözü alır. Bu arada uluslararası Piyongyang için, eski Sovyet Santralinin yerine geçmesi için toplum iki adet nükleer hidrosantral inşa etme kararına varır.

1995Düzenle

Mayıs 1995 : Çin'in denemeleriDüzenle

Çin iki yeraltı denemesinin ilki olan denemesini gerçekleştirir.

Ağustos 1995 : ABD Deneme YasağıDüzenle

ABD nükleer silah denemelerine tamamıyla son verdiğini açıklar

Eylül 1995 : Fransız DenemesiDüzenle

Uluslararası protesto ve tepkilere rağmen, Fransa Güney Pasifik'te nükleer silah denemelerini sürdürür.

1996Düzenle

Eylül 1996 : Kapsamlı Deneme Yasağı AntlaşmasıDüzenle

Birleşmiş Milletler, laboratuvar denemeleri dışındaki nükleer deneme patlamalarını yasaklayan Kapsamlı Deneme Yasağı Antlaşması'nı onaylar. Hindistan kusurlu olarak Antlaşmayı reddeder. Pakistan da Hindistan imzalamadıkça antlaşmayı imzalamayacağını beyan eder.

1998Düzenle

Mayıs 1998 : Hindistan / Pakistan DenemeleriDüzenle

Hindistan beş adet yeraltı nükleer denemesi gerçekleştirir. Birkaç gün sonra Pakistan yönetimi de kendine has nükleer dizini ile birkaç gün sonra Hindistan denemelerine kendi denemeleriyle cevap verir.

2000'lerDüzenle

2002Düzenle

Ekim 2002 : Kuzey KoreDüzenle

Kuzey Kore, Ekim 2002'de Amerika'yla mutabakatını gölgeleyecek biçimde, Amerika'yı şüpheye düşürerek gizli nükleer silah programının varlığını açığa vurdu. Kıdemli ABD yetkilisi de yaptığı açıklamada, Kuzey Kore itirafını ancak en son iki silahının yapımında kullandığı uranyum esaslı program ve yeterince plütonyum'un varlığıyla yüzleştirildikten sonra açıklamak zorunda kaldığını söyledi.

2004Düzenle

Kasım 2004 : RusyaDüzenle

Rusya devlet başkanı Putin kimsenin yapmadığı ve yapamayacağı bir bomba yaptıklarını iddia etti. Oksijen bombası olduğundan şüphe ediliyor.