Mahazir Muhammed

(Mahathir Muhammed sayfasından yönlendirildi)
Tarafsız Bakış Açısı Bu maddede belli bir devletin bakış açısının ağırlıkta olduğu bir tür sistemik yanlılık sorununun bulunduğu düşünülmektedir.
Maddenin evrenselleştirilmesi ve uygun hâle getirilmesi için lütfen tartışmaya katılınız.
Şablonu maddeden çıkarmadan önce şablonun yardım sayfasını lütfen inceleyiniz. (Temmuz 2012‎)
Evrenselleştirme

Mahazir bin Muhammed (Cavi: محضير بن محمد; d. 10 Temmuz 1925,[1] Alor Star), Malezyalı doktor ve siyasetçi. 1981-2003 ve 2018- 2020 yılları arasında Malezya'nın başbakanı olarak görev yapmıştır. Mahathir, Malezya tarihinde önemli bir figür olarak kabul edilmektedir.[2]

Mahazir bin Muhammed
7. Malezya başbakanı
Görev süresi
10 Mayıs 2018 - 1 Mart 2020
Hükümdar V. Muhammed
Yerine geldiği Necip Rezak
Yerine gelen Muhyiddin Yasin
4. Malezya başbakanı
Görev süresi
16 Temmuz 1981 - 31 Ekim 2003
Hükümdar Ahmad Shah
Iskandar
Azlan Shah
Jaafar
Salahuddin
Mizan Zainal Abidin (naip)
Sirajuddin
Yerine geldiği Hussein Onn
Yerine gelen Abdullah Ahmad Badawi
Malezya 4. Başbakanı Yardımcısı
Görev süresi
5 Mart 1976 - 16 Temmuz 1981
Hükümdar Yahya Petra
Ahmad Shah
Yerine geldiği Hussein Onn
Yerine gelen Musa Hitam
Bağlantısızlar Hareketi 21. Genel Sekreteri
Görev süresi
20 Şubat 2003 - 31 Ekim 2003
Yerine geldiği Thabo Mvuyelwa Mbeki
Yerine gelen Abdullah Ahmad Badawi
Kişisel bilgiler
Doğum 10 Temmuz 1925 (98 yaşında)[1]
Alor Star, Britanya Malayası (şimdiki Malezya)
Partisi Birleşik Malay Ulusal Örgütü
Evlilik(ler) Siti Hasmah
Çocuk(lar) Marina
Mirzan
Melinda
Mokhzani
Mukhriz
Maizura
Mazhar
Bitirdiği okul Singapur Ulusal Üniversitesi
Dini Sünni İslam
İmzası

Mahathir döneminde Malezya hammadde ihraç eden bir ülkeden yüksek teknolojiye sahip üretici bir ülke haline geldi.[2]

 
Mahathir BM'de konuşma yaparken, 25 Eylül 2003

Mahathir bin Muhammed, 10 Temmuz 1925'te[1] şimdiki Malezya sınırlarında yer alan Kedah'da, bir öğretmen ailesinde doğmuştur. 1953 yılında Singapur Ulusal Üniversitesi'nin Tıp Fakültesi'nden mezun oldu.[3][4]

1976 yılından 1981'e kadar Malezya'nın Başbakan yardımcısı olmuştur. 1981 ile 2003 seneleri arasında ise Malezya'nın başbakanlığını yapmıştır. O dönemde, ülkenin ekonomik kalkınması ve modernizasyonu için çeşitli politikalar uyguladı. Aynı zamanda, "Wawasan 2020" adlı bir vizyon planını ortaya koyarak Malezya'yı 2020 yılına kadar gelişmiş ülkeler seviyesine çıkarmayı hedefledi.[5]

20 Şubat 2003'ten 31 Ekim 2003'e kadar Bağlantısızlar Hareketi Genel Sekreterliğini yapmıştır. 2003 yılında politikadan ayrıldı[6] ve kendi isteği ile emekli olarak,[7] görevini yardımcısı Abdullah Ahmad Badawi'ye devretti.[8] Politikadan ayrılırken şöyle söylemiştir:

Siyasetçi gitmesini ve siyaseti bırakmasını bilmeli.

2018 yılında Mahathir, 92 yaşında olmasına rağmen Malezya Başbakanlığına yeniden seçildi.[9] Bu seçimlerde, Malezya tarihindeki en yaşlı başbakan olarak göreve gelmiştir.[10][11] 2020 yılında ise görev süresi sona ermiştir.[12]

Mahathir, Malezya siyasetinde önemli bir figür olarak kabul edilmekte ve Malezya'nın modernleşme sürecinde etkili bir rol oynamıştır.[2]

Siti Hasmah ile kurduğu evliliğinden yedi çocuğu vardır:

Sağlık

değiştir

Mahathir Muhammed'in kalple ilgili hastalıklara dair bir geçmişi bulunmaktadır. İlk kalp krizini 1989 yılında, 64 yaşındayken geçirmiştir.[13] Ardından, 2006 yılında bir kez daha iki kalp krizi yaşamış ve bir yıl sonra dörtlü bypass ameliyatı geçirmiştir.[14] 2007 operasyonunun ardından bir göğüs enfeksiyonu geçirdi. Ayrıca, 2010 yılında başka bir göğüs enfeksiyonu tedavisi için yeniden hastaneye yatırıldı.[15][16]

İlk Malezya otomobili

değiştir
 
Mahathir bin Muhammed, Malezya'nın yerli otosu Proton'u yaptırmıştır.

Başbakan olduğu dönemde, 1983 yılında Malezya'yı ilk yerli otomobiline kavuşturmuştur. Kurduğu ilk Malezya otomobilinin markası Proton (Perusahaan Otomobil Nasional Berhad) idi. Bununla ilgili olarak 23 Mayıs 1983'te Mitsubishi Motors ile teknik işbirliği, lisans ve komponent üretimi konularında anlaşma imzalanmıştır.[17] 1 Temmuz 1985'te Proton markalı ilk otomobil olan "Saga" modelinin üretime başlandı. 2003 yılında Başbakanlık görevinden ayrıldıktan sonra kurduğu Proton'un danışmanlığını üstlenmiştir.[18]

24 Temmuz 1997'de Malezya'da kullanılan resmî para birimi Ringgit Amerikan doları karşısında yaklaşık 38 aydan beri 2.6530 ile en düşük seviyesine gerilemiştir. Durumun kötüye gitmesinin farkına varan o zaman Malezya başbakanı olan Mahathir, suni spekülasyona karşı etkin bir mücadele başlatır. 2 gün sonra, 26 Temmuz 1997'de Mahathir Muhammed, ünlü spekülatör, Amerikalı finansçı George Soros'u Ringgit'e yapılan spekülatif saldırıdan sorumlu tutar ve Malezya ekonomisini spekülasyonlarla krize sokmakla suçlar. 23 Ağustos 1997'de Malezya Başbakanı Amerikalı finansçı George Soros'u diğer Güney Asya para birimlerine yöneltilen saldırıdan ötürü de suçlamıştır.

Mahathir, Uluslararası Para Fonu'na meydan okumuş ve bir anda dünyanın gündemine oturmuştu. Uluslararası Para Fonu'nun işbirliğini reddeden Mahathir, ülkesini krizden çıkartmak için bir dizi hamle başlatmış, Petronas İkiz Kuleleri, Putrajaya ve Cyberjaya şehirleri, Proton arabaları gibi projeler üretmiştir.[19]

Dış siyaset

değiştir

Mahathir'ın dış politikası Malezya'nın dış ilişkilerine önemli bir etki ve katkı sağlamıştır.

Bölgesel işbirliği ve ASEAN

değiştir

Mahathir, çevre ülkeler ve bölgelerle işbirliğine önem vermiş ve özellikle ASEAN'ın (Güneydoğu Asya Uluslar Birliği) gelişimini teşvik etmiştir. 1990'ların başında "ASEAN Topluluğu" kavramını ortaya atmış ve ASEAN üye ülkeleri arasındaki ekonomik, siyasi ve güvenlik işbirliğini güçlendirmeyi amaçlamıştır.

İslam dünyası meseleleri

değiştir

Müslümanların çoğunlukta olduğu bir ülkenin lideri olarak, Mahathir İslam dünyası meselelerinde önemli bir rol oynamıştır.[20] İslam İşbirliği Teşkilatı gibi İslam ülkeleri örgütlerinin faaliyetlerine aktif olarak katılmış ve İslam ülkeleri arasındaki işbirliğini ve dayanışmayı teşvik etmiştir.[21]

Güney-Güney işbirliği

değiştir

Mahathir, gelişmekte olan ülkeler arasında Güney-Güney işbirliğini desteklemiş, ortak kalkınmayı sağlamak için işbirliği ve yardımlaşma gerektiğini savunmuştur.[22]

Olumlu yönleri

değiştir

Mahathir bin Muhammed, Malezya siyasetinde önemli bir figürdür. Uzun bir süre boyunca başbakanlık görevini üstlenmiş ve ülkenin ekonomik kalkınması ve modernizasyonu için çeşitli politikalar uygulamıştır. Ayrıca, Malezya'nın uluslararası arenadaki etkisini artırmaya çalışmış ve ülkenin hedeflerini gerçekleştirmek için vizyon projeleri ortaya koymuştur.

Mahathir, cesur ve kararlı liderlik tarzıyla bilinir ve Malezya'nın güçlü bir şekilde temsil edilmesine önem verir. Ekonomik reformlar, eğitim, altyapı geliştirme ve ulusal birlik gibi alanlarda önemli adımlar atmıştır.

Mahathir, genel olarak dış politikada bağımsız ve aktif bir tutum benimsedi. Malezya'nın ticari ve diplomatik ilişkilerini güçlendirmek için farklı ülkelerle temaslar kurdu ve anlaşmalar imzaladı.

Tartışma

değiştir

Antisemit yorumları

değiştir

Yahudi karşıtı[23] bir kişiliğe sahip olan Mahathir bin Muhammed, çeşitli kerelerde Yahudilerle ilgili görüşlerini dile getirmiştir.

1970'te tartışma yaratan The Malay Dilemma (TürkçeMalay İkilemi) kitabında şunları aktarmıştır:

Yahudiler sadece kanca burunlu değil, ayrıca içgüdüsel olarak paradan anlamaktadır.[24]

Müslüman ülkelerin terörizme karşı uluslararası toplantısından önce terörizm ile ilgili olarak bu görüşleri dile getirmiştir:

Bu anda [terörizmin] tanımı İslam ulusları ve Müslümanlarla sınırlıdır, oysa İsrail ve Yahudiler de terörist devlet ve halktır.[25]

Tokyo'nun BM Üniversitesinde düzenlenen Birleşmiş Milletler'in İslam sempozyumunda Mahathir şöyle seslenmiştir:

Önceden Araplar terörist olmayıp da bugün İsrail ve Amerika'ya karşı intihar ediyorlarsa bunun bir sebebi olmalıdır. Bunun sebebi de Amerikalıların, Yahudilerin ve Avrupalıların kendilerine adil davranmadığını hissetmeleridir.[25]

16 Ekim 2003'te, başbakanlık görevinden ayrılmadan kısa bir süre önce Mahathir Muhammed, Putrajaya'daki İslam Konferansı Örgütü zirvesinde şunları aktarmıştır:[26][27]

Biz [Müslümanlar] aslında çok kuvvetliyiz, 1.3 milyar insan kolayca silinemez. Naziler 12 milyon Yahudi'den 6 milyonunu [Holokost'ta] öldürdü. Ama bugün aracılar yoluyla dünyayı Yahudiler yönetmektedir. Başkalarını kendileri için savaştırıp ölüme yollamaktadırlar. Sosyalizmi, komünizmi, insan haklarını ve demokrasiyi icat ettiler, böylece onlara eziyet çektirmeyi yanlış yaptırdılar, diğerleriyle eşit haklardan yararlanmaktadırlar. Böylece en güçlü ülkelerin kontrolünü eline geçirdiler. Ve bu küçük cemaat dünya çapında güçlü oldu.[28]

Kitapları

değiştir
  • The Malay Dilemma (TürkçeMalay İkilemi), (1970) ISBN 981-204-355-1
  • The Challenge (TürkçeMücadele), (1986) ISBN 967-978-091-0
  • Regionalism, Globalism, and Spheres of Influence: ASEAN and the Challenge of Change into the 21st century (Türkçe21. yüzyılda ASEAN ve Değişim Mücadelesi: bölgecilik, Globalizm ve Etkili küreler), (1989) ISBN 981-3035-49-8
  • The Pacific Rim in the 21st century (Türkçe21. yüzyılda Pasifik), (1995)
  • The Challenges of Turmoil (TürkçeKargaşa ve Zorluklar), (1998) ISBN 967-978-652-8
  • The Way Forward (Türkçeİzlenecek Yol), (1998) ISBN 0-297-84229-3
  • A New Deal for Asia (TürkçeAsya'da Yeni Bir Fırsat), (1999)
  • Islam & The Muslim Ummah (Türkçeİslam ve Müslüman Ümmeti), (2001) ISBN 967-978-738-9
  • Globalisation and the New Realities (TürkçeKüreselleşme ve Yeni Gerçekler), (2002)
  • Reflections on Asia (TürkçeAsya Üzerine Düşünceler), (2002) ISBN 967-978-813-X
  • The Malaysian Currency Crisis: How and why it Happened (TürkçeMalezya Krizi: Nasıl ve neden oldu), (2003) ISBN 967-978-756-7
  • Achieving True Globalization (TürkçeGerçek Küreselleşmenin sağlanması), (2004) ISBN 967-978-904-7
  • Islam, Knowledge, and Other Affairs (Türkçeİslam, Bilgi ve diğer işler), (2006) ISBN 983-3698-03-4
  • Principles of Public Administration: An Introduction (TürkçeKamu Yönetimi İlkeleri: Tanıtım), (2007) ISBN 978-983-195-253-5
  • Chedet.com Blog Merentasi Halangan (Bilingual) (TürkçeChedet.com blog Merentasi Halangan (İki Dilli)), (2008) ISBN 967-969-589-1
  • A Doctor in the House: The Memoirs of Tun Dr Mahathir Mohamad (TürkçeEvde Bulunan Doktor: Tun Dr Mahathir Muhammed'in Anıları), 8 Mart 2011 ISBN :9789675997228.
  • Doktor Umum: Memoir Tun Dr Mahathir Mohamad (TürkçeGenel Doktor: Tun Dr Mahathir Muhammed'in Anıları), 30 Nisan 2012 ISBN :9789674150259 Bu kitap onun en çok satan "Evde bulunan Doktor" kitabının BM versiyonu idi.

Kaynakça

değiştir
  • Morais, J. Victor (1982). Mahathir: A Profile in Courage. Eastern Universities Press. OCLC 8687329.
  • Sankaran, Ramanathan; Mohd Hamdan Adnan (1988). Malaysia's 1986 General Election: the Urban-Rural Dichotomy. Institute of Southeast Asian Studies. ISBN 981-3035-12-9.
  • Milne, R. S.; Mauzy, Diane K. (1999). Malaysian Politics under Mahathir4 Kasım 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. Routledge. ISBN 0-415-17143-1.
  • Stewart, Ian (2003). The Mahathir Legacy: a Nation Divided, a Region at Risk. Allen & Unwin. ISBN 1-86508-977-X.
  • Dhillon, Karminder Singh (2009). Malaysian Foreign Policy in the Mahathir Era 1981–2003: Dilemmas of Development. NUS Press. ISBN 9971-69-399-2.
  • Wain, Barry (2010). Malaysian Maverick: Mahathir Mohamad in Turbulent Times. Palgrave Macmillan. ISBN 0-230-23873-4.

Kaynakça

değiştir
  1. ^ a b c Snippets – Birthday, Road Transport, Blocks & M.V. Agusta 15 Nisan 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. chedet.co.cc, Julai 2008
  2. ^ a b c "Hindustan Times:: Leadership Summit". web.archive.org. 6 Mart 2008. 6 Mart 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  3. ^ Wain, Barry (2010). Malaysian Maverick: Mahathir Mohamad in Turbulent Times. Palgrave Macmillan. ISBN 0-230-23873-4. pp. 10–12
  4. ^ "Dünya universitetləri: Sinqapur Milli Universiteti". 13 Mayıs 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Temmuz 2012. 
  5. ^ "PERSPEKTIF WAWASAN 2020 Latarbelakang Semasa pelancaran Majlis Perdagangan Malaysia pada 28 Februari 1991, Y.A.B. Perdana Ment". webcache.googleusercontent.com. 
  6. ^ "Yerli oto için teklifler arttı". 30 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Temmuz 2012. 
  7. ^ "Mahathir Muhammed Biyografi.net'de". 12 Mayıs 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Temmuz 2012. 
  8. ^ "Mahathir veda etti". 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Temmuz 2012. 
  9. ^ "Malaysia's Mahathir Mohamad sworn in after shock comeback victory". BBC News (İngilizce). 10 Mayıs 2018. 29 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  10. ^ "Malaysia's Mahathir Mohamad to Become World's Oldest Leader". Time (İngilizce). 10 Mayıs 2018. 25 Şubat 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  11. ^ Daniele, Euan McKirdy,Marc Lourdes,Ushar (10 Mayıs 2018). "Malaysia's Mahathir Mohamad is now the world's oldest leader". CNN (İngilizce). 10 Mayıs 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  12. ^ Lee, Yen Nee (24 Şubat 2020). "Malaysia's Prime Minister Mahathir Mohamad submits resignation to the king". CNBC (İngilizce). 29 Haziran 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  13. ^ "Dr M: I would have died from first heart attack if not for science". Malaysiakini. 10 Temmuz 2018. 14 Ekim 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  14. ^ "Malaysia ex-PM Mahathir home after heart surgery". Reuters (İngilizce). 21 Ekim 2007. 30 Haziran 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  15. ^ "Mahathir warded in Melbourne hospital with chest infection (Updated)". The Star (İngilizce). 10 Ocak 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Ekim 2010. 
  16. ^ "Ex-Malaysia Premier Mahathir Discharged From Australia Hospital". Bloomberg.com (İngilizce). 5 Ekim 2010. 24 Kasım 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  17. ^ Wain, Barry (2010). Malaysian Maverick: Mahathir Mohamad in Turbulent Times. Palgrave Macmillan. pp. 97–98. ISBN 0-230-23873-4.
  18. ^ "Malezya'da 22 yıl iktidarda kalan efsanevi Başbakan Mahathir Mohamed, yerli otomobil için düğmeye basacaklarını söyledi". 19 Nisan 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Temmuz 2012. 
  19. ^ Hayır diyemeyenlerin ülkesi - 2[ölü/kırık bağlantı]
  20. ^ "Malaysia's Role in Revitalising OIC". Laman Web Rasmi: Institut Kefahaman Islam Malaysia (IKIM) (İngilizce). 26 Eylül 2003. 16 Temmuz 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  21. ^ Byrnes, Sholto (29 Temmuz 2019). "Dr Mahathir is right, Muslim nations must harness the power of unity". The National (İngilizce). 30 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  22. ^ Hamid, Ahmad Faiz (1999). Malaysia and South-South cooperation: the determining factors and implications (Thesis tez) (İngilizce). The University of Waikato. 16 Temmuz 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Temmuz 2023. 
  23. ^ "WSJ: Erdoğan Boğaziçi'ndeki Mahathir". 20 Mart 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Temmuz 2012. 
  24. ^ The Boston Globe: Rousing Muslim bigotry 26 Ekim 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
  25. ^ a b "Malaysian Prime Minister Mahathir Mohamad: On the Jews". 27 Ekim 2003. 21 Ocak 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  26. ^ "Malaysian Prime Minister Mahathir Mohamad: On the Jews". 27 Ekim 2003. 21 Ocak 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  27. ^ "Mahathir konuşmasından alıntı". 9 Temmuz 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Temmuz 2012. 
  28. ^ "Malaysian Leader: 'Jews Rule World by Proxy'". Fox News. 16 Ekim 2003. 10 Ocak 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Ocak 2008. 

Dış bağlantılar

değiştir
Siyasi görevi
Önce gelen
Hussein Onn
Malezya Başbakanı Yardımcısı
1978–1981
Sonra gelen
Musa Hitam
Malezya Başbakanı
1981–2003
Sonra gelen
Abdullah Ahmad Badawi
Önce gelen
Necip Rezak
Malezya Başbakanı
2018–
Sonra gelen
Görevde
Önce gelen
Thabo Mbeki
Bağlantısızlar Hareketi Genel Sekreteri
2003
Sonra gelen
Abdullah Ahmad Badawi