Kur'ancılık

Kur'an'ı İslam'ın tek kaynağı kabul eden İslami akım

Kur'anizm,[1] Kur'ancılık (Arapça: القرآنية‎; al-Qur'āniyya) ya da Kur'an Müslümanlığı, Kur'anİslâm'ın tek ve ana kaynağı olarak kabul eden ve mezhep ayrılığını reddeden düşünce sistemi.[2] Kur'ancıların büyük kısmı hadis, icma ve kıyas gibi diğer kaynakların sadece bilime ve etiğe ters düşen kısımlarını reddedip bu kriterlere uyanları kabul ederken (Ilımlı Kur'anizm, diğer bir ismiyle İlerici Sünnilik), bazı Kur'ancılar tüm dış kaynakları reddeder.

Kur'an'ın kapağı
Kur'an'ın ilk sayfası

Kur'ancılar genel manada Kur'an'ın herhangi bir açıklamaya ihtiyaç olmaksızın anlaşılabileceğini, bunun yanında hadislerin korunmadığını, korunan kitabın ve sözün yalnız Kur'an olduğunu ve sağlam kabul edilen hadislerin dahi şüphe taşıdığını, bilim ile ters düştüğünü, şüphe taşıyan hiçbir metnin dinî kaynak olamayacağını söylerler.[3] Kur'ancılar bu düşünceleriyle İslam'ın iki ana mezhebi olan Sünnilik ve Şiilik'ten ayrılırlar.[2]

DoktrinDüzenle

Kur'ancılar Kur'an'ın dini kanun ve İslami rehberlik için tek kaynak olduğunu savunur ve Hadis ve Sünnet gibi dış kaynakları kabul etmezler. 6:38 ve 6:114-115 gibi ayetleri kaynak göstererek Kur'an'ın yeterli ve tam olduğunu, ve hadis-sünnet gibi dış kaynaklar olmadan dahi tamamen anlaşılabildiğini savunurlar.[4] Kur'an'ı anlamak için yine Kur'an'ı kullanırlar.[5]

تِلْكَ ءَايَٰتُ ٱللَّهِ نَتْلُوهَا عَلَيْكَ بِٱلْحَقِّ ۖ فَبِأَىِّ حَدِيثٍۭ
بَعْدَ ٱللَّهِ وَءَايَٰتِهِۦ يُؤْمِنُونَ

İşte bunlar, Allah'ın ayetleridir ki, onları sana hak olarak okuyoruz. Hal böyle iken Allah'tan ve onun ayetlerinden sonra hangi söze inanıyorlar?

—(Kur'an, Casiye Suresi, 45:6)

أَفَغَيْرَ اللَّهِ أَبْتَغِي حَكَمًا وَهُوَ الَّذِي أَنْزَلَ إِلَيْكُمُ الْكِتَابَ مُفَصَّلًا ۚ وَالَّذِينَ آتَيْنَاهُمُ الْكِتَابَ يَعْلَمُونَ أَنَّهُ مُنَزَّلٌ مِنْ رَبِّكَ بِالْحَقِّ ۖ فَلَا تَكُونَنَّ مِنَ الْمُمْتَرِينَ

Allah size Kitap'ı ayrıntılı kılınmış bir halde indirmişken, Allah'ın dışında bir hakem mi arayayım? Kendilerine Kitap verdiklerimiz, onun, Rabbinden hak olarak indirildiğini biliyorlar. Sakın kuşkuya düşenlerden olma.

—(Kur'an, En'âm Suresi, 6:114)

وَتَمَّتْ كَلِمَتُ رَبِّكَ صِدْقًا وَعَدْلًا ۚ لَا مُبَدِّلَ لِكَلِمَاتِهِ ۚ وَهُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ

Rabbinin sözü hem doğruluk hem de adalet bakımından tamamlanmıştır. O'nun sözlerini değiştirecek hiçbir kuvvet yoktur. En iyi işiten, en iyi bilendir O.

—(Kur'an, En'âm Suresi, 6:115)

وَمَا مِنْ دَابَّةٍ فِي الْأَرْضِ وَلَا طَائِرٍ يَطِيرُ بِجَنَاحَيْهِ إِلَّا أُمَمٌ أَمْثَالُكُمْ ۚ مَا فَرَّطْنَا فِي الْكِتَابِ مِنْ شَيْءٍ ۚ ثُمَّ إِلَىٰ رَبِّهِمْ يُحْشَرُونَ

Yeryüzünde debelenen hiçbir canlı, iki kanadıyla uçan hiçbir kuş istisna olmamak üzere hepsi sizin gibi ümmetlerdir. Biz bu Kitap'ta, herhangi birşeyi ne eksik bıraktık ne fazla yaptık. Onlar, sonunda Rableri önünde haşredilirler.

—(Kur'an, En'âm Suresi, 6:38)

Bu Kur'an'ı yorumlama yöntemi, Sünni ve Şii Müslümanlar tarafından kabul edilen metodlardan farklıdır. Sünniler, Kur'an'ın yeterince detaylı olduğuna inanmaz. Sünnilere göre, "Kur'an'ın sünnete, sünnetin Kur'an'a olduğundan daha fazla ihtiyacı vardır".[6]

Kur'ancıların hadis ve sünneti reddetme derecesi değişebilir,[7] bazı Kur'ancılar hadisleri kabul etmeden önce süzgeçten geçirirken bazıları tamamen reddeder ve bunun için çeşitli sebepler sunar. Kur'ancılara göre, hadis Kur'anda İslami yasa olarak yoktur, peygamberden çok sonra yazılmıştır,[8]iç çelişkiler ve hata içerir.[4][7]

Kur'ancı akımlarDüzenle

Abdullah Çakralavi'nin öncülüğündeki "Ehl-i Kur’an"[9][10] Gulam Ahmed Pervez öncüğündeki Tolu-i İslam[11] Hindistan ve Pakistan'daki önemli Kur'ancı akımlardandır. Bu akımlar hadisi referans kabul etmemekle birlikte hadisleri de tamamen reddetmezler.[12][13]

Reşad Halife'nin kurduğu Uluslararası Birleşmiş Teslimiyetçiler grubu ise hadis ve sünneti tamamen reddeder, namaz ve dualarda Muhammed'in adını anmayı Allah'a ortak koşma (şirk) olarak kabul ederler.[14] Bu grup, Reşad Halife'yi "Tanrı'nın Kur'an'da vaadedilen elçisi", Muhammed'i ise "Tanrı'nın son peygamberi (kitap gönderilen elçisi)" olarak kabul eder.[15][16] Türkiye doğumlu Edip Yüksel, Reşad Halife'nin öğrencisi ve bu grubun önemli kişilerindendir.[3]

Türkiye'de Kur'ancılık (Kur'ân-ı Kerîm'in Özüne Dönüş Hareketi) akımının öncüsü Yaşar Nuri Öztürk'tür.[17] Günümüzde Caner Taslaman[18] ve Mehmet Okuyan[19] Kur'ancılığı savunanlardandır.

Yasal durumDüzenle

Günümüzde çeşitli Kur'ancı yazarlar, yaptırımlardan kaçınmak için eserlerini gerçek adları yerine anonim bir biçimde sahte isimler altında yayımlamaktadır.[20] Kur'ancı düşüncelere sahip akademisyen ve diğer kişilere bazı devletler tarafından cezai yaptırımlar uygulanmaktadır. Mısırlı Kur'ancı yazar Ahmed Subhi Mansur, Kur'ancı kişilerin "İslam'ı aşağıladıkları" gerekçesi ile tutuklandıklarını, cezalandırıldıklarını ve sürgüne yollandıklarını belirterek Mısır'da yer alan El-Ezher Üniversitesi'nden Amerika Birleşik Devletleri'ne göç etmek zorunda kaldığını yazmıştır.[21]

2015'de Sudan'da yaşları 15 ile 51 arasında değişen 25 erkek, Sünnet'i kabul etmedikleri ve sadece Kur'an'ı otorite kabul ettikleri nedeniyle tutuklanarak ölüm istemiyle yargılanmıştır. Sudan'da Kur'ancı düşünceler dinden çıkma olarak değerlendirilmektedir.[22]

Ayrıca bakınızDüzenle

KaynakçaDüzenle

  1. ^ Sülün, Murat (2005). Türk toplumunun Kur'an-ı Kerim kültürü. Ayışığı Kitapları. 
  2. ^ a b "The Quranist Path". 20 Aralık 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Aralık 2011. 
  3. ^ a b Edip Yüksel, Layth Saleh al-Shaiban, Martha Schulte-Nafeh, Quran: A Reformist Translation, Brainbow Press, 2007
  4. ^ a b Kaynak hatası: Geçersiz <ref> etiketi; The Quranists isimli refler için metin temin edilmemiş (Bkz: Kaynak gösterme)
  5. ^ Jens Zimmermann, Hermeneutics: A Very Short Introduction, Oxford University Press, 2015, pg. 90
  6. ^ Jane Dammen McAuliffe, Encyclopaedia of the Qur'an, Vol. 5, Brill, 2006, pg. 165
  7. ^ a b Voss, Richard Stephen (Nisan 1996). "Identifying Assumptions in the Hadith/Sunnah Debate". Monthly Bulletin of the International Community of Submitters. 12 (4). Erişim tarihi: 5 Aralık 2013. 
  8. ^ "Archived copy". 11 Mart 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Eylül 2006. 
  9. ^ http://www.albalagh.net/prophethood/response_rejecters.shtml
  10. ^ http://www.aboutquran.com/ba/ba.htm
  11. ^ Bazm-e-Tolu-e-Islam
  12. ^ http://www.quranists.com/pillars.html
  13. ^ Rethinking Tradition in Modern Islamic Thought - Page 38, Daniel W. Brown - 1999
  14. ^ Masjid Tucson
  15. ^ Khalifa, Rashad (2007). Appendix 2, from Quran: The Final Testament : Authorized English version. Tucson, [Arizona]: United Submitters International. s. 536. ISBN 978-1-890825-00-3. 
  16. ^ Khalifa, Rashad (2007). Introduction, from Quran : The Final Testament : Authorized English version. Tucson, [Arizona]: United Submitters International. s. 536. ISBN 978-1-890825-00-3. 
  17. ^ http://www.milliyet.com.tr/yasar-nuri-ozturk-hayatini-kaybetti-gundem-2267149/
  18. ^ "Profesör Taslaman: Bir şey Kuran'la çelişiyorsa din adına reddedilmelidir". CNN Türk Haber. 4 Mayıs 2017. 
  19. ^ "Prof. Dr. Okuyan: Kuran'a aykırı söylemleri asla kaynak alamayız". Hürriyet. 12 Mart 2018. 
  20. ^ Musa: Ḥadīth as Scripture. 2008, S. 83.
  21. ^ Ahmed Subhy Mansour (03.02.2009): Egypt Persecutes Muslim Moderates. The New York Times, online unter: https://www.nytimes.com/2009/01/23/opinion/23iht-edmansour.1.19632638.html, Zugriff: 21. Januar 2020.
  22. ^ Zeinab Mohammed Salih (16.12.2015): Sudan Threatens 25 Muslims With Death on Charges of Apostasy. The Guardian, online unter: https://www.theguardian.com/world/2015/dec/16/sudan-charges-25-death-penalty-apostasy-sharia-law, Zugriff: 21. Januar 2020.

Dış bağlantılarDüzenle