Hispanik Amerika

Amerika'da İspanyolca konuşulan bölgeler
Hispanik Amerika'yı oluşturan ülkelerin haritası, yeşil renktedir.
Amerika kıtasındaki İspanyolca konuşanlar

Hispanik Amerika (İspanyolcaHispanoamérica veya América hispana) ya da İspanyol Amerika (İspanyolca: América española), Amerika'da İspanyolca konuşan uluslardan oluşan bölge.[1][2]

Bu ülkelerin birbirleriyle ve eski Avrupa metropolü olan İspanya ile önemli ortak noktaları vardır. Bu ülkelerin tamamında, İspanyolca ana dildir ve arada resmî statüsünü Guaraní, Keçuva, Aymara veya Maya gibi bir veya daha fazla yerli dillerle ve Porto Riko'da İngilizceyle paylaşmaktadır.[3] Katolik Hıristiyanlık bölgede egemen dindir.[4]

Hispanik Amerika bazen Brezilya ile "Ibero-Amerika" terimi altında gruplandırılmaktadır ve İber yarımadasında kültürel kökenleri olan Amerika kıtasındaki ülkeler anlamına gelmektedir.

TarihiDüzenle

 
Amerika'daki Avrupa kolonileri ve iddia edilen alanlar, yaklaşık 1750.

İspanya'nın Amerika kıtasını fethi 1492'de başladı ve nihayetinde, çeşitli Avrupa güçlerinin 15. ve 20. yüzyıllar arasında Amerika, Asya ve Afrika'da önemli miktarda toprak ve halka sahip olduğu geniş bir tarihsel dünya keşif sürecinin parçası oldu. Hispanik Amerika, büyük İspanyol İmparatorluğu'nun ana parçası oldu.

1808'de Napolyon'un İspanya'yı ele geçirmesi ve bunun sonucunda ortaya çıkan kaos, İspanyol İmparatorluğu'nun dağılmasına yol açtı ve bunun sonucu Hispanik Amerika topraklarında kurtuluş mücadelesi başladı. 1830'a gelindiğinde İspanyol Amerikan ve Asya topraklarından kalan tek yer Filipin takımadaları ile Küba ve Porto Riko adalarıydı. Bu da 1898 İspanyol-Amerikan Savaşı'na kadar sürdü

NüfusDüzenle

ÜlkelerDüzenle

Ülke Nüfus[5] Yüzölçümü[a] GDP (nominal)[6][b] GDP (nominal)
kişi başına
GDP (PPP) GDP (PPP)
kişi başına
  Arjantin 43,847,430 2,780,400 545.12 12,502.82 874.07 20,047.49
  Bolivya 10,887,882 1,098,581 34.83 3,169.56 78.66 7,218.49
  Şili[7] 17,909,754 756,950 247.03 13,575.99 438.75 24,112.94
  Kolombiya 48,653,419 1,141,748 282.36 5,792.18 688.82 14,130.18
  Kosta Rika 4,857,274 51,000 58.11 11,834.84 80.70 16,435.83
  Küba 11,475,982 110,861 81.56[8] 7,600.00 132.90 11,900.00
  Dominik Cumhuriyeti 10,648,791 48,730 72.19 7,159.49 161.84 16,049.46
  Ekvador 16,385,068 256,370 98.01 5,929.69 183.61 11,108.56
  El Salvador 6,334,722 21,040 26.71 4,343.44 54.79 8,909.43
  Guatemala 16,582,469 108,890 68.17 4,088.95 131.70 7,899.20
  Honduras 9,112,867 112,492 21.36 2,608.58 43.17 5,271.47
  Meksika 127,540,423 1,972,550 1,046.00 8,554.61 2,315.65 18,938.32
  Nicaragua 6,149,928 129,494 13.05 2,120.31 33.55 5,451.71
  Panama 4,034,119 75,571 55.12 13,654.07 92.95 23,023.88
  Paraguay 6,725,308 406,752 27.44 4,003.28 64.40 9,396.02
  Peru 31,773,839 1,285,220 195.14 6,198.61 406.21 12,903.09
  Porto Riko (ABD) 3,411,307 9,104 101.30 29,696.57 130.97 38,393.07
  Uruguay 3,444,006 176,215 54.57 15,679.17 74.92 21,527.27
  Venezuela 31,568,179 916,445 287.27 9,258.34 426.97 13,760.56
Toplam 411,342,767 11,466,903 3,315.34 8,059.80 6,414.64 15,594.39

En büyük şehirlerDüzenle

Şehir Ülke Nüfus Metro
Meksiko   Meksika 8,851,080 23,137,152
Buenos Aires   Arjantin 3,050,728 15,941,973
Bogotá   Kolombiya 8,787,783 9,983,588
Lima   Peru 7,605,742 9,367,587
Santiago   Şili 5,428,590 7,200,000
Caracas   Venezuela 3,273,863 5,239,364
Guatemala City   Guatemala 2,149,188 4,500,000
Guadalajara   Meksika 1,564,514 4,424,584
Monterrey   Meksika 1,133,814 4,106,054
Medellín   Kolombiya 2,636,101 3,731,447
Guayaquil   Ekvador 2,432,233 3,328,534
Santo Domingo   Dominik Cumhuriyeti 1,111,838 3,310,171[9]
Havana   Küba 2,350,000 3,073,000
Maracaibo   Venezuela 2,201,727 2,928,043
Puebla   Meksika 1,399,519 2,728,790
Asunción   Paraguay 525,294 2,698,401
Cali   Kolombiya 2,068,386 2,530,796
San Juan   Porto Riko 434,374 2,509,007
San José   Kosta Rika 1,543,000 2,158,898
Toluca   Meksika 820,000 1,936,422
Montevideo   Uruguay 1,325,968 1,868,335
Quito   Ekvador 1,397,698 1,842,201
Managua   Nikaragua 1,380,300 1,825,000
Barranquilla   Kolombiya 1,148,506 1,798,143
Santa Cruz   Bolivya 1,594,926 1,774,998
Valencia   Venezuela 894,204 1,770,000
Tijuana   Meksika 1,286,157 1,751,302
Tegucigalpa   Honduras 1,230,000 1,600,000
La Paz   Bolivya 872,480 1,590,000
San Salvador   El Salvador 540,090 2,223,092
Barquisimeto   Venezuela 1,116,000 1,500,000
León   Meksika 1,278,087 1,488,000
Córdoba   Arjantin 1,309,536 1,452,000
Juárez   Meksika 1,301,452 1,343,000
San Pedro Sula   Honduras 1,250,000 1,300,000
Maracay   Venezuela 1,007,000 1,300,000
Rosario   Arjantin 908,163 1,203,000
Panama City   Panama 990,641 1,500,000
Torreón   Meksika 548,723 1,144,000
Bucaramanga   Kolombiya 516,512 1,055,331

KaynakçaDüzenle

Notlar
  1. ^ Değerler km² cinsinden verilmiştir.
  2. ^ Değerler ABD doları cinsinden milyar olarak verilmiştir.
Kaynaklar
  1. ^ All of the following dictionaries only list "Spanish America" as the name for this cultural region. None list "Hispanic America." All list the demonym for the people of the region discussed in this article as the sole definition, or one of the definitions, for "Spanish American". Some list "Hispanic," "Hispanic American" and "Hispano-American" as synonyms for "Spanish American." (All also include as a secondary definition for these last three terms, persons residing in the United States of Hispanic ancestry.) The American Heritage Dictionary of the English Language (3rd ed.) (1992). Boston: Houghton Mifflin. 0-395-44895-6. Merriam-Webster's Collegiate Dictionary (11th ed.) (2003). Springfield: Merriam-Webster. 0-87779-807-9. The Random House Dictionary of the English Language (2nd ed.) (1987). New York: Random House. 0-394-50050-4. Shorter Oxford English Dictionary on Historical Principles (2007). New York: Oxford University Press. 978-0-19-920687-2. Webster's New Dictionary and Thesaurus (2002). Cleveland: Wiley Publishing. 978-0-471-79932-0
  2. ^ "Hispanic America" is used in some older works such as Charles Edward Chapman's 1933 Colonial Hispanic America: A History and 1937 Republican Hispanic America: A History (both New York: The Macmillan Co.); or translated titles that faithfully reproduce Hispanoamérica, such as Edmund Stephen Urbanski (1978), Hispanic America and its Civilization: Spanish Americans and Anglo-Americans, Norman: University of Oklahoma Press. The Cambridge University Press textbook by two distinguished historians of early Latin America, James Lockhart and Stuart B. Schwartz is entitled, Early Latin America: A History of Colonial Spanish America and Brazil 1983.
  3. ^ "CIA – The World Factbook – Field Listing – Languages". 10 Ekim 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Nisan 2009. 
  4. ^ "CIA – The World Factbook – Field Listing – Religions". 22 Ekim 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Nisan 2009. 
  5. ^ "Population, total | Data". data.worldbank.org (İngilizce). 19 Ekim 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Temmuz 2017. 
  6. ^ "Report for Selected Countries and Subjects". www.imf.org (İngilizce). 4 Kasım 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Temmuz 2017. 
  7. ^ "Demografia de Chile" (PDF). 27 Ocak 2009 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. 
  8. ^ "The World Factbook — Central Intelligence Agency". www.cia.gov (İngilizce). 28 Ekim 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Temmuz 2017. 
  9. ^ "República Dominicana; Población estimada y proyectada por año y sexo, según región, provincia y municipio. 2000-2010" (İspanyolca). Oficina Nacional de Estadística (ONE). 13 Kasım 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Nisan 2010.  Context page: [1] 22 Nisan 2010 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ("Poblacion estimada y proyectada región provincia y municipio 2000-2010.xls")