Federasyon

(Federal sayfasından yönlendirildi)

Federasyon, coğrafi yapılarına göre oluşmuş birden fazla devletin kendi istekleriyle bir araya gelerek dışarıya karşı tek bir siyasal güç olarak görülmeleri ve bu amaçla kurdukları örgütün, kendisini oluşturan devletlerin üzerinde olması; iç işlerinde ise, yine aralarındaki anlaşmaya göre geniş veya dar ölçüde özerk olmaları ile oluşan topluluk.

  Üniter Devletler
  Federal Devletler

Federal devlet bu anlamda iç yapıları itibarıyla özerk olan devletlerin (federe devlet) oluşturduğu siyasi bir birliktir. Federe devletlerin her biri kendi ülkesine, anayasasına sahip iken diğer devletlerle olan ilişkilerin düzenlenmesinde yetki federal devlete aittir. Bununla birlikte federe devletlerin içinde kendi yasama, yürütme ve yargı organları da vardır. Fakat yasalar üst devlet (federal devlet) kimliğine ait anayasaya aykırı olmama koşulu taşır. Federe devletler iç güvenliklerini sağlamak amacı ile kendi polis teşkilatını kurabilir ve farklı yargılama hususları belirleyebilir. Bir federe devlet için suç teşkil eden bir yasa diğer devlet için suç teşkil etmeyebilir. Farklı federe devlet yasalarının uygulanmasında çoğunlukla bulunulan yer göz önüne alınır fakat uygulamada kişilerin hangi federe yapıya bağlı bulunduğu hususuna göre de hareket edildiği görülmektedir. Bu durum ülkeden ülkeye ve özerklik genişliğine göre farklılık taşımaktadır. Yine uygulamada görülen başka bir durumda dolaşım esnasında olan vatandaşın çelişen yasalara muhatap kalması durumunda üst anayasa kanunlarının geçerli olabileceğidir.

İçindekiler

KuruluşDüzenle

Birleşme Yoluyla FederalizmDüzenle

Birbirlerinden bağımsız olan üniter devletler, bir araya gelerek federal devlet oluştururlar. Bu geçiş aşamasında devletler, ilk önce konfederasyon meydana getirirler. Oluşturulan konfederasyon daha sonra federasyona dönüşür. Örneğin, Amerika Birleşik Devletleri ve İsviçre Federal Devletleri birleşme yoluyla kurulmuştur.[1]

Ayrılma Yoluyla FederalizmDüzenle

Üniter nitelikte olan bir devletin il gibi birimleri ayrılmak isteyebilir. Ayrılmak isteyen birimler bağımsız devletler kurmak yerine, federe devlet haline gelmeyi tercih ederler. Bunun sonucunda federe devlet haline gelirler. Örneğin, Avusturya-Macaristan İmparatorluğu'nun 1918 tarihinde dağılmasından sonra Avusturya, federal devlet haline gelmiştir. Rusya 1924 tarihinde Sovyetler Birliğine dönüşmüştür.[1]

GünümüzdeDüzenle

Federal cumhuriyetlerDüzenle

Tah. Yıl Federasyon Federatif birimler Başlıca federatif birimleri Küçük federatif birimleri
1853   Arjantin Arjantin'in eyaletleri 23 eyalet 1 özerk şehir
1920   Avusturya Avusturya'nın eyaletleri 9 Länder veya Bundesländer
1995   Bosna-Hersek Bosna-Hersek siyasi bölünmeleri 2 kuruluş 1 ilçe
1889   Brezilya Brezilya'nın eyaletleri listesi 26 eyalet (1822 ve 1889 yılları arasındaki monarşik dönemde 18 eyalet) 1 federal bölge ve 5,565 belediye
1975   Komorlar 3 ada
1995   Etiyopya Etiyopya'nın bölgeleri 9 bölge 2 sözleşmeli şehir
1949   Almanya Almanya'nın eyaletleri 16 Länder veya Bundesländer
1950   Hindistan Hindistan'ın idari yapılanması 28 Eyalet 7 Birlik Bölgesi (Ulusal Başkent dahildir)
2005   Irak Irak'ın illeri 18 il
1821   Meksika Meksika'nın idari bölümleri 31 eyalet 1 federal bölge
1979   Mikronezya Federal Devletleri Mikronezya Federal Devletleri'nin idari bölümleri 4 eyalet
2008   Nepal Nepal'in bölgeleri 14 bölge 75 ilçe
1963   Nijer Nijerya'nın eyaletleri 36 eyalet 1 toprak
1956   Pakistan Pakistan'ın yönetim birimleri 4 il 4 federal bölge
1992   Rusya Rusya'nın federal yapılanması 21 cumhuriyet, 46 oblast, 9 krais, 1 özerk oblast, 4 özerk okrug, 2 federal düzeyde şehir[2]
2012   Somali Somali'nin eyalet ve bölgeleri 18 eyalet[3][4]
2011   Güney Sudan Güney Sudan'ın eyaletleri 10 eyalet
1956   Sudan Sudan'ın en üst düzey idari birimleri 17 eyalet
1848   İsviçre İsviçre'nin kantonları 26 kanton
1776[5]   Amerika Birleşik Devletleri ABD'nin eyaletleri 50 eyalet 1 federal bölge; 4 Milletler Topluluğu; 1 incorporated territory (sözleşmeli topraksal bölge), 11 unincorporated territories (ABD hakimiyeti altında bulunsa da, anayasanın bazı kısımlarından yararlanabilen topraksal bölge)
1863   Venezuela Venezuela'nın eyaletleri 23 states 1 federal bölge, 1 federal bağımlılık

Federal monarşilerDüzenle

Ana madde: Federal monarşi
Tah. Yıl Federasyon Federatif birimler Başlıca federatif birimleri Küçük federatif birimleri
1901   Avustralya Avustralya'nın eyalet ve bölgeleri 6 eyalet 2 topraksal bölge
1970   Belçika Belçika'nın idari birimleri 3 Komünite, 3 Bölge
1867   Kanada Kanada'nın eyaletleri ve bölgeleri 10 eyalet 3 topraksal bölge
1963   Malezya Malezya'nın eyaletleri 13 eyalet 3 federal topraksal bölge
1983   Saint Kitts ve Nevis Adalar/Saint Kitts ve Nevis'in bucakları 2 ada/14 mahalle
1971   Birleşik Arap Emirlikleri Birleşik Arap Emirlikleri'nin emirlikleri 7 emirlik

Uzun şekilde sınıflandırmaDüzenle

FeshedilenlerDüzenle

Bazı Arap konfederasyonlar ve de facto durumda olan federasyonlarda bulunmaktadır.

Ayrıca bakınızDüzenle

KaynakçaDüzenle

  1. ^ a b GÖZLER, Kemal, Anayasa Hukukuna Giriş, Ekin Kitabevi, 21. baskı, 2013. ISBN 978-605-5187-65-1. 
  2. ^ Rusya'nın Federal yapısı, Rusya Anayasası Madde 65.
  3. ^ "Guidebook to the Somali Draft Provisional Constitution". 3 Ekim 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20151003024954/http://unpos.unmissions.org/LinkClick.aspx?fileticket=v067edqd7a8%3D&tabid=9705&language=en-US. Erişim tarihi: 2 Ağustos 2012. 
  4. ^ "Somali Federal Cumhuriyeti – Uyumlaştırılmış Taslak Anayasası". Somali Federal Cumhuriyeti. 20 Ocak 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20130120021519/http://dastuurkeenna.com/wp-content/uploads/2012/07/120708-Harmonized-Draft-Constitution-Eng-Tran-_incl-errata-changes.pdf. Erişim tarihi: 2 Ağustos 2012. : Kabul edilen anayasa, mevcut bölgesel yönetimleri, federal Meclis ve halk Meclisi tarafından belirlenecek federal üye devletlerin nihai sayısı ve sınırlarını içerir.
  5. ^ ABD Anayasası, Articles of Confederation and Perpetual Union , was drafted in 1787 and was ratified in 1788. The first Congress and President did not take office until March 1789.
  6. ^ 1957 yılında bağımsızlığını kazanmış, Sabah ve Sarawak'a katılmış ve Singapur'un oluşturulması için 1963 yılında Malezya adını almıştır.
  7. ^ The USSR was a federation according to the letter of its constitution, but, at least until its final years in the late eighties and early nineties of the 20th century, its governance was highly centralized in practice. See: Soviet Union section.
  8. ^ The Socialist Federal Republic of Yugoslavia was officially proclaimed in 1963. Prior to this, the communist Yugoslav state was named Democratic Federal Yugoslavia in 1943 and then Federal People's Republic of Yugoslavia in 1946. See: Socialist Federal Republic of Yugoslavia.