Dışişleri Bakanı (Türkiye)

T.C. Dışişleri Bakanı

Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı, Cumhurbaşkanlığı'na bağlı olarak çalışan, dışişlerinden sorumlu olan bakanlıktır. Türkiye'nin diğer ülkeler ve uluslararası örgütlerle olan ilişkilerinin yürütülmesinden sorumludur.

Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanı
MfaLogoTR.svg
Görevdeki
Mevlüt Çavuşoğlu

24 Kasım 2015 tarihinden beri
Atayan Recep Tayyip Erdoğan
Görev süresi Sınırlama yok
Açılışı yapan Bekir Sami Kunduh
Oluşum 3 Mayıs 1920
Bağlılık Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı
Websitesi mfa.gov.tr

Türkiye'nin mevcut Dışişleri Bakanı, Adalet ve Kalkınma Partisi üyesi Mevlüt Çavuşoğlu'dur. Çavuşoğlu, Recep Tayyip Erdoğan'ın ataması ile görevine 24 Kasım 2015'te başladı.

Makama gelişDüzenle

Mevlüt Çavuşoğlu, ilk olarak 29 Ağustos 2014 tarihinde, Ahmet Davutoğlu'nun yerine Dışişleri Bakanı olmuştur. Yaklaşık bir yıl sonra, 28 Ağustos 2015'te görevinden ayrılmış ve yerini Feridun Sinirlioğlu'na bırakmıştır. Feridun Sinirlioğlu'nun 24 Kasım 2015'te görevini bırakmasının ardından tekrar Dışişleri Bakanı seçilmiştir.

Çavuşoğlu'nun yardımcılığını, makamdaki ilk ve ikinci döneminde Naci Koru yapmaktaydı. Naci Koru'nun, 12 Haziran 2016'da görevinden ayrılmasının ardından yerine 17 gün sonra Ahmet Yıldız geldi. Ahmet Yıldız, 26 Nisan 2018'e kadar görevine devam etti ve 7 Ağustos 2018'de görevinden ayrıldı. Bakan yardımcılığına bu kez üç isim getirildi. Bu üç isim; Faruk Kaymakcı, Sedat Önal ve Yavuz Selim Kıran oldu.

GöreviDüzenle

Dışişleri Bakanlığının görev ve yetkileri şunlardır:[1]

Önceki BakanlarDüzenle

Bakan Göreve Başlangıcı Görev Bitişi Parti
TBMM Hariciye Vekilleri (1920-1923)
1 Bekir Sami Kunduh 3 Mayıs 1920 8 Mayıs 1921 Bağımsız
2 Ahmet Muhtar Mollaoğlu 8 Mayıs 1921 16 Mayıs 1921
3 Yusuf Kemal Tengirşenk 16 Mayıs 1921 25 Ekim 1922
4 İsmet İnönü 25 Ekim 1922 30 Ekim 1923
Dışişleri Bakanları (1923-günümüz)
1 İsmet İnönü 30 Ekim 1923 21 Kasım 1924 Cumhuriyet Halk Partisi
2 Şükrü Kaya 21 Kasım 1924 4 Mart 1925
3 Tevfik Rüştü Aras 4 Mart 1925 11 Kasım 1938
4 Şükrü Saracoğlu 11 Kasım 1938 13 Ağustos 1942
5 Numan Menemencioğlu 13 Ağustos 1942 26 Haziran 1944
6 Hasan Saka 13 Eylül 1944 10 Eylül 1947
7 Necmettin Sadak 10 Eylül 1947 22 Mayıs 1950
8 Mehmet Fuad Köprülü 22 Mayıs 1950 20 Haziran 1956 Demokrat Parti
9 Fatin Rüştü Zorlu 25 Kasım 1957 27 Mayıs 1960
10 Selim Rauf Sarper 28 Mayıs 1960 16 Şubat 1962 Askerî
11 Feridun Cemal Erkin 1 Nisan 1962 20 Şubat 1965 Cumhuriyet Halk Partisi
12 Hasan Esat Işık 20 Şubat 1965 27 Ekim 1965
13 İhsan Sabri Çağlayangil 27 Ekim 1965 26 Mart 1971 Adalet Partisi
14 Osman Olcay 26 Mart 1971 3 Aralık 1971 Bağımsız
15 Ümit Haluk Bayülken 11 Aralık 1971 26 Ocak 1974
16 Turan Güneş 26 Ocak 1974 17 Kasım 1974 Cumhuriyet Halk Partisi
17 Melih Esenbel 17 Kasım 1974 31 Mart 1975 Bağımsız
18 İhsan Sabri Çağlayangil 31 Mart 1975 21 Haziran 1977 Adalet Partisi
19 Ahmet Gündüz Ökçün 21 Haziran 1977 21 Temmuz 1977 Cumhuriyet Halk Partisi
20 İhsan Sabri Çağlayangil 21 Temmuz 1977 5 Ocak 1978 Adalet Partisi
21 Ahmet Gündüz Ökçün 5 Ocak 1978 12 Kasım 1979 Cumhuriyet Halk Partisi
22 Hayrettin Erkmen 12 Kasım 1979 5 Eylül 1980 Adalet Partisi
23 İlter Türkmen 21 Eylül 1980 24 Kasım 1983 Askerî
24 Vahit Melih Halefoğlu 13 Aralık 1983 21 Aralık 1987 Anavatan Partisi
25 Ahmet Mesut Yılmaz 21 Aralık 1987 21 Şubat 1990
26 Ali Hüsrev Bozer 21 Şubat 1990 12 Ekim 1990
27 Ahmet Kurtcebe Alptemoçin 12 Ekim 1990 23 Haziran 1991
28 İsmail Safa Giray 23 Haziran 1991 20 Kasım 1991
29 Hikmet Çetin 20 Kasım 1991 27 Temmuz 1994 Sosyaldemokrat Halkçı Parti
30 Mümtaz Soysal 27 Temmuz 1994 28 Kasım 1994
31 Murat Karayalçın 12 Aralık 1994 27 Mart 1995
32 Erdal İnönü 27 Mart 1995 5 Ekim 1995
33 Ali Coşkun Kırca 5 Ekim 1995 30 Ekim 1995 Doğru Yol Partisi
34 Deniz Baykal 30 Ekim 1995 6 Mart 1996 Cumhuriyet Halk Partisi
35 Emre Gönensay 6 Mart 1996 28 Haziran 1996 Doğru Yol Partisi
36 Tansu Çiller 28 Haziran 1996 30 Haziran 1997
37 İsmail Cem 30 Haziran 1997 12 Temmuz 2002 Demokratik Sol Parti
38 Şükrü Sina Gürel 12 Temmuz 2002 18 Kasım 2002
39 Yaşar Yakış 18 Kasım 2002 14 Mart 2003 Adalet ve Kalkınma Partisi
40 Abdullah Gül 14 Mart 2003 28 Ağustos 2007
41 Ali Babacan 29 Ağustos 2007 1 Mayıs 2009
42 Ahmet Davutoğlu 1 Mayıs 2009 29 Ağustos 2014
43 Mevlüt Çavuşoğlu 29 Ağustos 2014 28 Ağustos 2015
44 Feridun Sinirlioğlu 28 Ağustos 2015 24 Kasım 2015 Bağımsız
45 Mevlüt Çavuşoğlu 24 Kasım 2015 Görevde Adalet ve Kalkınma Partisi

Bakan yardımcılarıDüzenle

Bakan Yardımcısı Görev Başlangıcı Görev Bitişi
1 Naci Koru 5 Mart 2012 12 Haziran 2016
2 Ahmet Yıldız 29 Haziran 2016 26 Nisan 2018
3 Faruk Kaymakcı 7 Ağustos 2018 Görevde
Sedat Önal 7 Ağustos 2018 Görevde
Yavuz Selim Kıran 7 Ağustos 2018 Görevde

Bakanlığa bağlı birimlerDüzenle

Merkez TeşkilatıDüzenle

  • İkili Siyasi İşler Genel Müdürlükleri
  • Uluslararası Güvenlik İşleri Genel Müdürlüğü
  • Çok Taraflı Siyasi İşler Genel Müdürlükleri
  • Küresel ve İnsani Konular Genel Müdürlüğü
  • Çatışmayı Önleme ve Kriz Yönetimi Genel Müdürlüğü
  • Çok Taraflı Ekonomik İşler Genel Müdürlüğü
  • İkili Ekonomik İşler Genel Müdürlükleri
  • Uluslararası Hukuk Genel Müdürlüğü
  • Antlaşmalar Genel Müdürlüğü
  • Konsolosluk İşleri Genel Müdürlükleri
  • Araştırma ve Güvenlik İşleri Genel Müdürlüğü
  • Enformasyon Genel Müdürlüğü
  • Yurt dışı Tanıtım ve Kültürel İşler Genel Müdürlüğü
  • Protokol Genel Müdürlüğü
  • Avrupa Birliği Başkanlığı
  • Dış Politika Danışma Kurulu Başkanlığı
  • Teftiş Kurulu Başkanlığı
  • Strateji Geliştirme Başkanlığı
  • Stratejik Araştırmalar Merkezi Başkanlığı
  • Personel Dairesi Başkanlığı
  • Diplomasi Akademisi Başkanlığı
  • Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığı
  • Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığı
  • Diplomatik Arşiv Dairesi Başkanlığı
  • Tercüme Dairesi Başkanlığı
  • Hukuk Müşavirliği
  • Özel Kalem Müdürlüğü

Yurt dışı TeşkilatıDüzenle

  • Büyükelçilikler
  • Daimi Temsilcilikler
  • Başkonsolosluklar

Yurt içi TemsilciliklerDüzenle

Dışişleri Bakanlığı geçmişiDüzenle

Osmanlı DönemiDüzenle

Osmanlı Devleti'nin dış işleri 19. yüzyıla kadar Reis-ül Küttab tarafından yönetilmekteydi. Ancak Reis-ül Küttab aynı zamanda devletin ana kayıtlarını tutma görevini de üstlenmişti. 1793'te III. Selim döneminde ilk Büyükelçilik Londra'da açılmış, bu elçiliğe de Yusuf Agah Efendi ilk Osmanlı Büyükelçisi olarak atanmıştır. Avrupa'nın çeşitli bölgelerine açılan elçilikler Osmanlı'nın dış ilişkilerini yönetmiştir.

Reis-ül Küttablık sisteminin artık yeteri kadar etkili olmaması ve dönemin şartlarını karşılamaması nedeni ile II. Mahmut döneminde Tercüme Odası kurulmuştur.

Cumhuriyet DönemiDüzenle

Cumhuriyet dönemi dış politikasının zemini Millî Mücadele döneminde atılmıştır. 23 Nisan 1920’de Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin açılmasından kısa bir süre sonra 2 Mayıs 1920'de "Hariciye Vekaleti" kurulmuş ve Bekir Sami Bey kuruluşun başına geçmiştir. Kısıtlı imkânlarla kurulan Hariciye Vekaleti, tüm zorluklara rağmen özverili biçimde görev yapmış ve Lozan'a giden süreçte önemli bir rol oynamıştır.

Cumhuriyetin kurulmasının ardından, 1927 yılında Hariciye Vekaleti teşkilatı adına ilk hukuki düzenleme yapılmıştır. Bu düzenlemenin ardından bakanlığın günümüz temelleri atılmıştır.

Ayrıca bakınızDüzenle

KaynakçaDüzenle