Koordinatlar: 62°30′00″K 07°10′00″D / 62.5°K 7.1666667°D / 62.5; 7.1666667

Møre og Romsdal
—  Eyalet  —
Møre og Romsdal fylke
A12202 066 200607 Geirangerfjord Skagefl on opposit side.sized.jpeg
Møre og Romsdal
Arma
Møre og Romsdal'in Norveç'teki konumu
Møre og Romsdal'in Norveç'teki konumu
Koordinatlar: 62°30′00″K 07°10′00″D / 62.5°K 7.1666667°D / 62.5; 7.1666667
Ülke Norveç Norveç
Bölge Sørlandet kart.png Vestlandet
İdari merkezi Molde
Eyalet 1763 Kuzey Bergen Eyaleti
1919
İdari birimler
Yönetim
 - Vali Lodve Solholm
(2009-günümüz)[2]
 - Belediye başkanı Jon Aasen
(2011-2015)[3] (İşçi Partisi)
Yüzölçümü
 - Toplam 15.121 km2 (5.838,3 mi2)
 - Land 14.590 km2 (5.633,2 sq mi)
Nüfus (2011)
 - Toplam 256 628 [4]
 - Yoğunluk 17/km² (44/sq mi)
Zaman dilimi OAZD (+01)
 - Yaz (YSU) OAYZD (+02)
İnternet sitesi: www.mrfylke.no


Møre og Romsdal (Norveççe: Møre og Romsdal fylke), Norveç'in on dokuz eyaletinden biridir. Bir açıdan “Orta Norveç” bölgesinde bulunan eyalet, “Batı Norveç” bölgesi dahilinde gösterilmektedir. Doğusunda Sør-Trøndelag, güneydoğusunda Oppland ve güneybatısında Sogn og Fjordane ile komşudur. “Sunnmøre”, “Romsdal” ve “Nordmøre” olmak üzere üç bölgeden oluşmaktadır.

İçindekiler

Arması ve adıDüzenle

Eyaletin arması 15 Mart 1978 tarihinde resmi kraliyet onayını almıştır. Üç altın sarısı Viking gemisi denizcilikteki başarılarını ve eyaletin üç bölgesini simgelemektedir. Mavi fon liman-kentlerinin önemini vurgulamaktadır. Ayrıca haç simgeleriyle güçlü Hristiyan inançlarını göstermektedirler.[5][6]

“Møre og Romsdal” adı 1936 yılında verilmiştir. 1919 yılına kadar "Romsdal amt(valilik)", 1919-1935 yılları arasında ise "Møre fylke" olarak adlandırılmıştır. Møre, eski kökenlere göre “mærr”dan gelmektedir ve deniz anlamına gelmektedir. Romsdal güç anlamına gelmekle birlikte adını aynı adı taşıyan vadiden almıştır. Bu bağlamda adının anlamı deniz bölgesi ve güç vadisidir.[7]

CoğrafyaDüzenle

Møre og Romsdal Batı Norveç'in kuzey kesiminde yer almaktadır. Sør-Trøndelag, Oppland ve Sogn og Fjordane eyaletleri ile çevrelenmiştir. Norveç Denizi'ne 7700 km kıyı şeridine sahiptir ve 15.000 kilometre karelik bir alanı kaplamaktadır.[8]

Kuzeyden güneye, Nordmøre, Romsdal ve Sunnmøre diye üç bölgeye ayrılmıştır. Alanının %4.1'i tarım arazisi ve %18.5'i verimli ormanlarla kaplıdır. Yerleşim özellikle kıyısında, bazı fiyortların içlerinde ve bir ölçüde vadilerin aşağı kısımlarında azdır. Nüfusun büyük bir bölümü adalarda yaşamaktadır. Nüfusunun %67.7'si ilçe ve kasabalarda yaşamaktadır.[9]

İklimDüzenle

Eyaletin iklimi kuzeyinde denizden, doğu ve güneyinde yüksek dağlarından etkilenmektedir. Kış aylarında sahilinde güney ve güneybatı yönlerinde kuvvetli rüzgarlar esmektedir. Kıyı bölgelerde yaz aylarında ise kuzeydoğuya tipik Föhn Rüzgarları, sıcak rüzgarlar esmektedir. Vadilerde genelde kuzeybatı sert rüzgarları hakimdir.

Eyaletin en soğuk ayı şubattır ve Fiyort bölgeler ile iç vadilerde soğukluklar 0 °C'nin altındadır. Ölçülen en düşük veriler kıyıda -10 °C, iç bölgelerde -20 °C'dir. Ağustos en sıcak ayı olmasına rağmen ortalama sıcaklıkları 14-15 °C'dir. Ölçülen en yüksek sıcaklıklar kıyıda 30 °C, vadilerde 25 °C'dir. Genel hava sıcaklıklarını temsilen bazı belediyelerin Ekim , Kasım , Aralık , Ocak ve Şubaat aylarındaki en yüksek ve en düşük sıcaklıkları şöyledir: Molde (25,6 °C), Tafjord (21,8 °C), Sunndalsøra (18,3 °C), Tafjord (17,9 °C) ve Sunndalsøra (18,9 °C).

Yıllık yağış miktarı 1000–2000 mm'dir. Genellikle batı ve kuzeyden gelen hava akımlarıyla, sonbahar en çok yağış düşen mevsimdir. İç bölgelerde ve kıyıda sis oluşmaktadır. Yıllık genel sis oranı % 1'in altındadır.[10]

UlaşımDüzenle

Havayolu
  • Kristiansund hava alanı, Kvernberget
  • Molde hava alanı, Årø
  • Ørsta/Volda hava alanı, Hovden
  • Ålesund hava alanı, Vigra
Kara, deniz ve demir yolu

“Raumabanen” tek demiryolu hattıdır ve “Andalsnes”den geçmektedir. E39 ve E136 Avrupa yollarına bağlantıları yanı sıra otobandan geçiş mevcuttur. Eyaletin üç büyük şehrinde, Ålesund, Molde ve Kristiansund, limanlar bulunmaktadır.

NüfusDüzenle

Çeyrek milyonun üstünde nüfusa sahip olan eyaletin en yoğun nüfuslu bölgesi güneyinde yer alan Sunnmøre bölgesidir. Kırk binin üstündeki nüfusuyla, en yoğun nüfusa sahip olan şehir de bu bölgede bulunan Ålesunddur. En düşük nüfuslu belediyesi ise Stordaldır. Nüfusun %56'sını kadınlar, %44'ünü erkekler oluşturmaktadır. 2010 yılı sonu verilerine göre yaş ortalaması 50'dir.[11]

Yıl Toplam
1951 191.621
1961 213.286 %11 
1971 223.709 %5 
1981 236.062 %6 
1991 238.278 %1 
2001 243.810 %2 
2011 253.904 %4 
2021? 282.661 %11 
2031? 303.810 %7 
Kaynak:[12]- Norveç İst.

BelediyelerDüzenle

 
Møre og Romsdal'daki ilçe ve kentler
 
Møre og Romsdal

Møre og Romsdal 36 belediyeye ayrılmıştır:

Nr Harita Arma Ad Merkez Nüfus Alan
km²
Dil Bölge
1502   Molde Molde 25488 &0000000000000363.000000363,00 Karışık Romsdal
1504   Ålesund Ålesund 44416 &0000000000000098.48000098,48 Karışık Sunnmøre
1505   Kristiansund Kristiansund 23813 &0000000000000087.46000087,46 Bokmål Nordmøre
1511   Vanylven Fiskåbygd 3388 &0000000000000385.190000385,19 Norveççe Sunnmøre
1514   Sande Larsnes 2588 &0000000000000093.14000093,14 Norveççe Sunnmøre
1515   Herøy Fosnavåg 8727 &0000000000000119.770000119,77 Norveççe Sunnmøre
1516   Ulstein Ulsteinvik 7828 &0000000000000097.30000097,30 Norveççe Sunnmøre
1517   Hareid Hareid 5000 &0000000000000082.50000082,50 Norveççe Sunnmøre
1519   Volda Volda 8693 &0000000000000547.240000547,24 Norveççe Sunnmøre
1520   Ørsta Ørsta 10398 &0000000000000804.790000804,79 Norveççe Sunnmøre
1523   Ørskog Sjøholt 2202 &0000000000000132.300000132,30 Norveççe Sunnmøre
1524   Norddal Valldal 1738 &0000000000000943.540000943,54 Norveççe Sunnmøre
1525   Stranda Stranda 4602 &0000000000000866.080000866,08 Norveççe Sunnmøre
1526   Stordal Stordal 1026 &0000000000000247.050000247,05 Norveççe Sunnmøre
1528   Sykkylven Sykkylven 7664 &0000000000000337.710000337,71 Norveççe Sunnmøre
1529   Skodje Skodje 4184 &0000000000000120.280000120,28 Norveççe Sunnmøre
1531   Sula Langevåg 8256 &0000000000000058.67000058,67 Norveççe Sunnmøre
1532   Giske Valderøya 7312 &0000000000000040.11000040,11 Norveççe Sunnmøre
1534   Haram Brattvåg 8973 &0000000000000260.510000260,51 Norveççe Sunnmøre
1535   Vestnes Vestnes 6539 &0000000000000352.080000352,08 Norveççe Romsdal
1539   Rauma Åndalsnes 7428 &0000000000001502.3700001.502,37 Karışık Romsdal
1543   Nesset Eidsvåg 3004 &0000000000001046.0300001.046,03 Norveççe Romsdal
1545   Midsund Midsund 1988 &0000000000000094.74000094,74 Norveççe Romsdal
1546   Sandøy Steinshamn 1315 &0000000000000020.43000020,43 Norveççe Romsdal
1547   Aukra Aukra 3289 &0000000000000058.87000058,87 Norveççe Romsdal
1548   Fræna Elnesvågen 9484 &0000000000000369.450000369,45 Norveççe Romsdal
1551   Eide Eide 3442 &0000000000000152.080000152,08 Bokmål Nordmøre
1554   Averøy Bruhagen 5593 &0000000000000175.940000175,94 Karışık Nordmøre
1557   Gjemnes Batnfjordsøra 2579 &0000000000000381.960000381,96 Karışık Nordmøre
1560   Tingvoll Tingvoll 3101 &0000000000000336.910000336,91 Karışık Nordmøre
1563   Sunndal Sunndalsøra 7196 &0000000000001713.4400001.713,44 Karışık Nordmøre
1566   Surnadal Skei 5952 &0000000000001365.2600001.365,26 Norveççe Nordmøre
1567   Rindal Rindal 2088 &0000000000000632.360000632,36 Karışık Nordmøre
1571   Halsa Liabø 1641 &0000000000000300.840000300,84 Bokmål Nordmøre
1573   Smøla Hopen 2182 &0000000000000281.860000281,86 Karışık Nordmøre
1576   Aure Aure 3511 &0000000000000643.930000643,93 Karışık Nordmøre
15 Møre og Romsdal Molde 256 628 15.115,09 Norveççe Vestlandet

Dış bağlantılarDüzenle

KaynakçaDüzenle

  1. ^ [1]MØRE & ROMSDAL COUNTY-erişim 07 Nisan 2012(İngilizce)
  2. ^ [2] 29/03/2012Om fylkesmannen -erişim 07 Nisan 2012 (Norveççe)
  3. ^ [3] Fylkesting i Geiranger-erişim 07 Nisan 2012 (Norveççe)
  4. ^ [4] Norveç nüfus istatistikleri 2012
  5. ^ [5]Norske KommunevåpenNorwegian Civic HeraldryHeraldik-erişim 07 Nisan 2012, (İngilizce)
  6. ^ [6] Büyük Norveç Ans.:Fylkesvåpenet, erişim 07 Nisan 2012 (Norveççe)
  7. ^ [7] Büyük Norveç Ans.:Møre og Romsdal, erişim 07 Nisan 2012 (Norveççe)
  8. ^ [8] Om Møre og Romsdal>Møre og Romsdal-erişim 07 Nisan 2012, (Norveççe)
  9. ^ [9] Büyük Norveç Ans.:Møre og Romsdal-Nüfus, erişim 07 Nisan 2012 (Norveççe)
  10. ^ [10] Büyük Norveç Ans.:Møre og Romsdal – klima, erişim 07 Nisan 2012 (Norveççe)
  11. ^ [11]Møre og Romsdal fylkeskommune-erişim 07 Nisan 2012, (Norveççe)
  12. ^ [12] Norveç İstatistikleri Population changes in municipalities. 1951-2011