Lem'alar

Tefsir kitabı

Lem'alar (Osmanlı Türkçesiلمعه‌لر), İslam alimi Said Nursî tarafından telif edilen tefsir kitabı. Risale-i Nur külliyatını oluşturan önemli eserlerden biridir.[kaynak belirtilmeli] Lem'a adı verilen 33 başlık ve münacaattan oluşmaktadır.

Lem'alar
Yazar Said Nursi
Türler Tefsir (Ayet,Hadis)
Yayımcı Envar Neşriyat, Sözler Neşriyat, RNK Neşriyat, Yeni Asya Neşriyat, Tenvir Neşriyat, Zehra Yayıncılık
ISBN
978-605-9846-38-7 (Türkçe)
'Risale-i Nur' serisi

KonusuDüzenle

Birinci Lem'aDüzenle

İslam peygamberi Yunus'un kıssası anlatılır. Yunus peygamberin başına gelen musibetler ile insanoğlunun nefsin kötü arzu ve isteklerine uyması halinde başına gelebilecek musibetler arasında kıyas yapılmaktadır. Yunus peygamberin karşı karşıya kaldığı musibetin etki derecesinin dünya hayatı ile sınırlı olduğunu ifade eden yazar, insanın nefsin kötü arzularına uymasıyla ahiret hayatına zarar verebilecek daha büyük sonuçlarla karşı karşıya kalabileceği anlatılmaktadır. Yunus peygamberin çaresiz olduğu bir anda yaptığı münacatın kurtuluşuna vesile olduğu anlatılır. İnsanın dünya ve ahiret hayatı için nefsiyle karşı karşıya kaldığı mücadeleyi anlatır.[1]

İkinci Lem'aDüzenle

İkinci Lem'a Başlık Şeması
  • İkinci Lem'a
    • Birinci Nükte
    • İkinci Nükte
      • Birinci Vecih
      • İkinci Vecih
      • Üçüncü Vecih
    • Üçüncü Nükte
    • Dördüncü Nükte
    • Beşinci Nükte
      • Birinci Mesele
      • İkinci Mesele
      • Üçüncü Mesele

İslam peygamberi Eyyûb'un duasını anlatan âyet'in bir tefsiridir. Musibet ve hastalıklara karşı sabrın önemine vurgu yapar ve asıl musibetin imansızlık olduğu anlatılır. Bu Lem'a 5 alt başlıktan oluşmaktadır. Her alt başlık 'Nükte' ismiyle adlandırılmıştır. İkinci Nükte kendi içinde üç alt başlığa ayrılmış her alt başlık 'Vecih' ismiyle adlandırılmıştır. Beşinci Nükte 3 alt başlığa ayrılarak 'Mesele' ismiyle adlandırılmıştır.[2]

  • Birinci Nükte: Yazar, günahları insanın ahiret hayatına tesir eden manevi yaralar olarak tarif etmektedir. İslam peygamberi Eyyüb'un hastalıkları ile insanın ahiret hayatını etkileyen hastalıkların karşılaştırılması yapılmaktadır. İnsanların işlediği günahların ve o günahlardan gelen vesvese ve şüphelerin insanın kalp ve ruhunda derin yaralar açtığını ve bu hastalıkların dünyevi hastalıklardan daha tehlikeli olduğu anlatılmaktadır.
  • İkinci Nükte: Musibet ve hastalıklardan insanların şikayete hakkı olmadığını ifade eden yazar, 3 alt başlıkta konuyu izah etmektedir.
  • Üçüncü Nükte: İnsanın başına gelen musibetlerin son bulmasıyla yaratılışının bir gereği olarak şükrettiğini ifade eden yazar, bu musibetlerin uzun bir ömür gibi uhrevi neticeler verdiğini söylemektedir.
  • Dördüncü Nükte: Sabır kuvvetinin her musibete yetebildiği anlatılmaktadır. Her insana Allah tarafından sabır kuvveti verildiği ifade edilir. İnsan bu sabır kuvvetini evham yolunda gaflete girerek, fani hayatı baki zannederek sabır kuvvetini geçmiş geleceğe dağıtırsa halihazırdaki musibete karşı kafi gelmeyeceği izah edilmektedir.
  • Beşinci Nükte: Mesele adında üç alt başlıktan ibarettir. Musibet konusu işlenmektedir.
  1. Birinci Mesele: Dini olmayan musibetlerin hakikat noktasında musibet olmadığı ifade edilmektedir. İnsanın başına gelen asıl musibetin dine gelen musibet olduğu ifade edilir. Yazar, bir kısım musibetleri ise İlahi bir ihtar ve ikaz olarak görmektedir.

Üçüncü Lem'aDüzenle

Bu Lem'ada insanın beka için yaratıldığını ve insan ruhunun bekaya aşık olduğu anlatılmaktadır. Allah'a karşı hakiki görevini bilmekle hem dünyada hem ahirette huzur ve saadete kavuşulabileceği anlatılır.[3]

Dördüncü Lem'aDüzenle

Sünniler ile Şii Alevîler arasındaki meseleleri açıklar.[4]

Yedinci Lem'aDüzenle

Fetih suresinin son üç ayeti olan 27, 28 ve 29. ayetlerin bir tefsiridir. Ayetlerin gelecekten haber verdiğini ve bunların Kuran'ın bir mucizesi olduğu ifade edilmektedir.

Onuncu Lem'aDüzenle

Şefkat Tokatları Risalesi olarak geçen bu Lem'a, Kur'an hizmetinde gevşeklik gösteren kişilerin başına gelen musibetleri konu edinmiştir.

Onbirinci Lem'aDüzenle

Peygamberin sünnetine ve ona uymanın önemine vurgu yapan bir Lem'adır. Toplam onbir "Nükte"den oluşur.

  • Birinci Nükte: "Fesâd-ı ümmetim zamanında kim benim sünnetime temessük etse, yüz şehidin ecrini, sevabını kazanabilir." hadisini tefsir eder.
  • İkinci Nükte: İmamı Rabbani'nin sünnetin önemine vurgu yapan sözüne yer vermektedir.
  • Üçüncü Nükte: Said Nursi, sünnetin kendi hayatındaki etkisini ve önemini anlatır.
  • Dördüncü Nükte: Yazarın rabıta-i mevt(ölümü ve dünyanın fani olduğunu düşünerek nefsin aldatmacalarından kurtulma yöntemi) ile alakalı tefekkürü yer almaktadır.
  • Beşinci Nükte: Allah'a olan sevgi ve muhabbetin bir şartının peygambere tâbi olmak olduğu anlatılmaktadır.
  • Altıncı Nükte: Sünnetin farklı mertebeleri olduğu ifade edilmektedir. Bunlar vacip, nafile, ibadete tabi olanlar, adab ve İslamiyet alameti olan sünnetler olarak sınıflandırılmıştır.
  • Yedinci Nükte: Edep ile sünnet arasındaki ilgiyi inceler. "Rabbim bana edebi güzel bir surette ihsan etmiş, edeplendirmiş." hadisini tefsir edilir.
  • Sekizinci Nükte: Sünnetin maddi ve manevi faydaları olduğu anlatılmaktadır.
  • On birinci Nükte: Üç meseledir.
  1. Birinci Mesele: İnsanın yaratılışındaki muhabbet ve bu muhabbetin gayesi işlenmiştir.
  2. İkinci Mesele: Allah'a olan muhabbetin gereği olarak peygamberin sünnetine uymanın gerekli olduğu anlatılır.
  3. Üçüncü Mesele: Peygamberin kişiliği konu edilmiştir. Peygamberin sözlerinde, fiillerinde, hal ve hareketlerinde istikamet üzere olduğu anlatılır.

On ikinci Lem'aDüzenle

Said Nursi, bu Lem'ada Refet Barutçu'nun sorduğu soruları cevaplandırmaktadır. Rızık, semavat ve arz konusu işlenmektedir.

On Üçüncü Lem'aDüzenle

Şeytana karşı Allah'a sığınmanın önemine vurgu yapılır. Yazar, bu Lem'ada şeytanların ve çirkinliklerin kainatta yaratılmasının hikmetini sorgulamaktadır. On üç alt başlık olan on üç İşaretten oluşur.

On üçüncü Lem'ada tefsir edilen ayetler
Sure Ayet numarası Ayet
Mü'minûn 97 وَقُلْ رَبِّ اَعُوذُ بِكَ مِنْ هَمَزَاتِ الشَّيَاط۪ينِۙ
Mü'minûn 98 وَاَعُوذُ بِكَ رَبِّ اَنْ يَحْضُرُونِ

On Dördüncü Lem'aDüzenle

İki Makam olan iki alt başlıktan oluşmaktadır.

  • Birinci Makam: عَلَى الثَّوْرِ وَالْحُوتِ hadisine dair sorulan sorunun izahı yapılmaktadır. Üç Esas ve üç Vecihten oluşur.
  • İkinci Makam: Bismillahirrahmanirrahim'in pek çok sırrı olduğunu ifade eden yazar, bunlardan altı tanesini altı başlık altında izah etmektedir.

On Altıncı Lem'aDüzenle

Bu Lem'ada yazara iletilen birçok sorunun cevapları yer almaktadır.

  • Siyasetle alakalı uzunca bir soruya cevap verir.
  • 2. Dünya Savaşının aleyhinde bulunmasına dair sorulan soruya cevap verir.
  • Risale-i Nur hizmetinde neden ihtiyatlı davranılması gerektiğine dair sorulan bir soruya cevap verir.
  • حَتّٰۤى اِذَا بَلَغَ مَغْرِبَ الشَّمْسِ وَجَدَهَا تَغْرُبُ فِى عَيْنٍ حَمِئَةٍ  ayetini tefsir eder.
  • Sedd-i Zülkarneyn nerededir? Ye'cüc, Me'cüc kimlerdir? soruları cevaplandırılır.
  • Âhirzamanda İsâ peygamberin geleceğine dair sorulan soruyu cevaplandırılır.
  • "Letâif-i Aşere" olarak tabir edilen İnsandaki "on duygu" hakkında sorulan soru cevaplandırılır.
  • Mugayyebât-ı Hamse'ye (Beş bilinmeyen) dair sorulan soru cevaplandırılmaktadır.

On Yedinci Lem'aDüzenle

Nota'lar suretinde yazılan bu eser toplam on beş Nota'dan oluşmaktadır. Mesnevi-i Nuriyede yer alan Zühre, Şule, Habbe, Şemme, Zerre, Katre risaleleriyle benzerlik göstermektedir.

On Dokuzuncu Lem'aDüzenle

İktisat ve kanaatin önemine vurgu yapan yazar, israfın maddi ve manevi zararlarına dikkat çekmektedir. Yedi Nükte'den oluşur.

  • Birinci Nükte: Allah'ın insanlara verdiği nimetler mukabilinde şükür istediğini ifade eden yazar, iktisat ve kanaatin nimete karşı saygının göstergesi olduğunu anlatır. İsrafı ise nimeti hafife almak olarak görür.
  • İkinci Nükte: İktisatlı ve kanaatkar olmayı Allah'ın hikmetine uygun bir davranış olduğu ifade edilir.
  • Dördüncü Nükte: "İktisat eden, maişetçe aile belâsını çekmez" meâlindeki hadisi tefsir eder. İktisat etmeyen kişiyi zillete ve mânen dilenciliğe ve sefalete düşmeye aday bir insan olarak tarif eder. İnsanın rızkını zaruri ve zaruri olmayan olarak ikiye ayırır. Birincisi olan zaruri kısmının Allah'ın taahhüdü altında olduğu ifade edilir. İkinci kısmı olan zaruri olmayan kısmının ise taahhüt altında olmadığı ifade edilir.
  • Beşinci Nükte İktisat ve cimriliğin farklı anlamlarda olan kavramlar olduğuna dikkat çekilir
  • Altıncı Nükte: İktisat ve cimriliğin görünürde benzer olduğunu fakat hakikatinde çok farklı manaları ifade ettiğine dikkat çekilir. İktisat ve cimriliğin farkını anlatmak için örnek olarak İslam halifesi Ömer'in kıssası anlatılır.

Yirmi Üçüncü Lem'aDüzenle

Tabiat Risalesi olarak da geçer. Said Nursi’nin bu risalesindeki temel gayesi insanı şirke götüren yolları kapatmaktır.[5] Müslümanların imanını şüpheye sokacak her türlü fikir ve akımlara karşı bir cevap olması gayesiyle yazılmıştır.[6] Bu Lem'ada her şeyin Allah tarafından yaratıldığı anlatılmaya çalışılmaktadır. İnsanların şuursuzca farkında olmadan dinsizliği ima eden kelimeler telaffuz ettiğinden bahseden yazar, bu kelimelerin mevcudattaki varlıkların var olma sebebi olarak gösterilmesinin yanlış olduğuna dikkat çeker. Batıl olarak tarif ettiği sözlerin muhal olduğunu anlatarak Allah tarafından yaratıldığını ispat etmeye çalışır.

KaynakçaDüzenle

Çiftçi, Hasan (2019), Said Nursi'nin Materyalizm Eleştirisi, Ulusal Tez Merkezi 

Kaynak Notları

  1. ^ Said Nursî. "Birinci Lem'a". Lem'alar. 
  2. ^ Said Nursî. "İkinci Lem'a". Lem'alar. 
  3. ^ Said Nursi. "Üçüncü Lem'a". Lem'alar. 
  4. ^ Said Nursî. "Dördüncü Lem'a". Lem'alar. 
  5. ^ Çiftçi 2019, s. 50
  6. ^ Çiftçi 2019, s. 52